Kamarinskaja

Rosyjski łubok z lat 1860–1880 przedstawiający dwóch mężczyzn tańczących kamarinską przy akompaniamencie bałałajki

Kamarinskaja (ros. камаринская) – rosyjska ludowa melodia taneczna, występująca w wariantach instrumentalnych i śpiewanych, oraz nazwa wykonywanych do niej tańców. Tradycyjny taniec męski miał charakter improwizowany i nie miał ustalonego układu choreograficznego.

Melodia ma szybkie tempo i metrum 2/4. Należy do rosyjskich instrumentalnych melodii tanecznych zwanych naigryszami(inne języki) (ros. наигрыш); charakteryzuje ją trzytaktowa fraza, powtarzana w kolejnych wariantach. Grano ją tradycyjnie na skrzypcach, bałałajce lub koncertynie. Taniec wykonywali tradycyjnie mężczyźni. Nie miał ustalonego układu figur(inne języki): uczestnicy improwizowali i współzawodniczyli ze sobą, starając się przewyższyć pozostałych pomysłowością i sprawnością; jednym z jego elementów były przysiady. Do melodii tańczono solo, urządzano improwizowane pojedynki taneczne, a jej nazwę nadawano również tańcom grupowym wykonywanym do pieśni. Bohaterem wariantów śpiewanych jest niepokorny chłop, przedstawiany jako hulaka i pijak drwiący z panów. Pieśń występowała w licznych odmianach, niekiedy o rubasznym lub obscenicznym charakterze.

Melodię zapisano w XVIII wieku i opublikowano w pierwszych zbiorach rosyjskich pieśni ludowych. Jej związki intonacyjne z bylinami i pieśniami skomorochów bywają uznawane za świadectwo starszej tradycji. Pochodzenie kamarinskiej jako pieśni nie zostało jednoznacznie wyjaśnione. Hipotezy formułowane na przełomie XIX i XX wieku wiązały jej powstanie z wołością komaricką(inne języki): albo z oporem miejscowych chłopów wobec Borysa Godunowa, albo z ucieczkami ludności chłopskiej przed poddaństwem. W obu interpretacjach traktowano ją jako pieśń protestu.

W 1848 Michaił Glinka połączył temat kamarinskiej z rosyjską pieśnią weselną w fantazji orkiestrowej znanej jako „Kamarinskaja(inne języki)”. Fantazja upowszechniła melodię w kulturze artystycznej i stała się punktem odniesienia dla rozwoju rosyjskiej muzyki symfonicznej.

Zapis nutowy jest tymczasowo wyłączony.
Ludowy temat kamarinskiej wykorzystany w fantazji orkiestrowej Michaiła Glinki; trzytaktową frazę zapisano dwukrotnie, a końcowy dźwięk dodano redakcyjnie

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 kamarinskaja. [w:] Visuotinė lietuvių enciklopedija [on-line]. Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras. (lit.).
  2. 1 2 3 4 5 Richard Taruskin: On Russian Music. Berkeley, Los Angeles: University of California Press, 2009, s. 127. ISBN 978-0-520-24979-0. (ang.).
  3. 1 2 Andriej A. Klimow: Основы русского народного танца. Moskwa: Искусство, 1981, s. 95, 105–106, 113. (ros.).
  4. 1 2 3 4 Michaił W. Stroganow, Jewgienija N. Stroganowa: Актуальные вопросы народной художественной культуры. Выпуск 1: Фольклор и массовая культура. Moskwa: РГУ им. А. Н. Косыгина, 2020, s. 73–77. (ros.).
  5. ↑ Камаринская, Фантазия на темы двух русских песен – nuty dostępne w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project