Karabin Tor

Tor
Ilustracja
Jeden z dwóch modeli 12,7-mm wkbw WKW (kryptonim Wilk)
Państwo

 Polska

Producent

Zakłady Mechaniczne „Tarnów” S.A.

Rodzaj

wielkokalibrowy karabin wyborowy

Historia
Prototypy

2002

Produkcja

2005 – do chwili obecnej

Wyprodukowano

prototyp + 40 egz. (do końca 2009 r.)

Dane techniczne
Nabój

12,7 × 99 mm NATO (.50 BMG)

Wymiary
Długość

1350 mm

Długość lufy

880 mm

Masa
broni

16,1 kg (bez amunicji)

Inne
Prędkość pocz. pocisku

890 m/s

Energia pocz. pocisku

17 000 J

Zasięg skuteczny

ok. 2000 m

Multimedia w Wikimedia Commons

Tor (WKW Wilk) – polski powtarzalny wielkokalibrowy karabin wyborowy w układzie bezkolbowym, zasilanym nabojem 12,7 × 99 mm NATO (.50 BMG). Karabin przeznaczony jest przede wszystkim do precyzyjnego rażenia sprzętu technicznego, stanowisk dowodzenia i łączności, stacji radiolokacyjnych oraz innych ważnych celów technicznych, może być również wykorzystywany w działaniach kontrsnajperskich.

Historia

Pod koniec 1999 roku podjęto decyzję o wprowadzeniu do uzbrojenia Wojska Polskiego wielkokalibrowego karabinu wyborowego. Nowa broń miała powstać w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Sprzętu Mechanicznego w Tarnowie. W lutym 2000 roku zatwierdzono założenia taktyczno-techniczne nowego karabinu.

Pracami prowadzonymi w OBRSM Tarnów kierował Aleksander Leżucha. Po analizie rozwiązań zastosowanych w istniejących na świecie jednostkach broni tej klasy uznano, że wymagania polskiej armii najlepiej spełni powtarzalny karabin w układzie bullpup. Projektowany karabin otrzymał też roboczą nazwę Wielkokalibrowy Karabin Wyborowy Wilk (WKW Wilk).

Modelowy egzemplarz nowego karabinu był gotowy w 2002 roku. W tym samym roku przeprowadzono pierwsze próby nowej broni. W ich wyniku dokonano zmian kształtu rygli (zwiększono ich powierzchnię przylegania, zmieniono kształt tylnej podpory, wydłużono poduszkę podpoliczkową (bakę) oraz przeniesiono skrzydełko bezpiecznika na lewą stronę broni).

W następnych latach odbywały się kolejne serie testów WKW Wilk i trwało doskonalenie tej broni. W 2005 roku na zamówienie MON miało powstać pierwsze 10 egzemplarzy seryjnych WKW Wilk. Przewidziano je dla IV zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Iraku, służącej od 2005 roku. W związku z planowanym przyjęciem do uzbrojenia karabin otrzymał także nową nazwę Tor.

W 2008 roku MON zakupił w ZM Tarnów kolejną partię 30 wkbw Tor.

W 2017 roku w Zakładach Mechanicznych „Tarnów” opracowano z myślą o odbiorcy zagranicznym zmodyfikowaną odmianę określaną roboczo jako Tor Export lub Tor 2. W porównaniu ze standardowym Torem otrzymała ona krótszą lufę, a masę broni zmniejszono o około 3 kg.

Seryjne karabiny Tor

Efektem dalszych prac rozwojowych nad WKW TOR-12,7 został wielkokalibrowy karabin wyborowy ZMT WKW.50. Według producenta zmiany konstrukcyjne pozwoliły zmniejszyć masę oraz poprawić funkcjonalność, ergonomię i bezpieczeństwo użytkowania. WKW.50 ma masę 14 kg, długość 1302 mm i lufę długości 820 mm. Jest przeznaczony do rażenia celów punktowych na odległość do 1700 m oraz sprzętu technicznego na odległość do 2000 m.

13 czerwca 2023 roku Agencja Uzbrojenia zawarła z Zakładami Mechanicznymi „Tarnów” umowę na dostawę kolejnych kilkudziesięciu karabinów TOR-12,7 dla Sił Zbrojnych RP. Wartość kontraktu wyniosła około 14 mln zł brutto, a dostawy przewidziano na 2024 rok.

Na początku lutego 2026 roku Zakłady Mechaniczne „Tarnów” zawarły kontrakt eksportowy na dostawy uzbrojenia do nieujawnionego państwa Afryki Środkowo-Wschodniej. Zamówienie objęło m.in. karabiny WKW-50 wraz z amunicją, a także karabiny wyborowe Alex-338 i lekkie moździerze LMC.

Użycie

Pierwszym ujawnionym użytkownikiem eksportowym Torów został Wietnam. Według polskiego zgłoszenia do Rejestru broni konwencjonalnej ONZ w 2014 roku do Wietnamu wyeksportowano 50 karabinów. W 2019 roku wietnamska telewizja wojskowa QPVN opublikowała materiał przedstawiający użycie Torów przez żołnierzy pułku Gia Dinh podległego 7. Okręgowi Wojskowemu Wietnamskiej Armii Ludowej.

Ograniczona liczba karabinów Tor została przekazana Siłom Zbrojnym Ukrainy podczas rosyjskiej inwazji w 2022 roku. Publicznie dostępne nagrania dokumentujące użycie polskich karabinów TOR przez ukraińskich żołnierzy pojawiły się w czerwcu 2022 roku.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 Katalog produktowy – WKW TOR-12,7, ZMT WKW.50 [online], Zakłady Mechaniczne „Tarnów” S.A., 2022 [dostęp 2026-10-01] [zarchiwizowane z adresu 2022-07-02].
  2. 1 2 3 4 Kolejne karabiny Tor 12,7 do Wojska Polskiego [online], MILMAG, 17 kwietnia 2023 [dostęp 2026-10-01].
  3. 1 2 Broń maszynowa i wyborowa dla Wojska Polskiego [online], Agencja Uzbrojenia, 13 czerwca 2023 [dostęp 2026-10-01].
  4. 1 2 3 Wojciech Furmanek i inni, Najnowsze uzbrojenie Wojska Polskiego. Siły lądowe, Warszawa: Bellona, 2018, s. 59, ISBN 978-83-11-15509-1.
  5. 1 2 3 Remigiusz Wilk, Połączyć pasję z pracą [online], Projektowanie i Konstrukcje Inżynierskie, 2 kwietnia 2011 [dostęp 2026-10-01].
  6. 1 2 Grzegorz Hołdanowicz, Wilk dojrzewa [online], Raport – Wojsko Technika Obronność, kwiecień 2004 [dostęp 2026-10-01].
  7. ↑ Andrzej Kiński. Nowy sprzęt dla IV. zmiany PKW w Iraku. „Nowa Technika Wojskowa”. 10/2004, s. 10. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1230-1655.
  8. ↑ Zakupy Beryli i UKM-2000P, wyd. 2008-09-08, altair.com.pl [zarchiwizowane z adresu 2009-09-23].
  9. 1 2 Wietnam ujawnia Tory [online], MILMAG, 6 grudnia 2019 [dostęp 2026-10-01].
  10. ↑ Polskie karabiny i moździerze dla odbiorcy z Afryki [online], Altair, 17 lutego 2026 [dostęp 2026-10-01].
  11. ↑ Product Catalog. Proven Solutions for Modern Armed Forces [online], Polska Grupa Zbrojeniowa, 2023, s. 99–100 [dostęp 2026-10-01].
  12. ↑ Przemysław Juraszek. Ciekawe egzemplarze broni strzeleckiej w wojnie na Ukrainie. „Wojsko i Technika”. Nr 3/2023, s. 50-51, marzec 2023. Warszawa: Zespół Badań i Analiz Militarnych.
  13. ↑ Juliusz Sabak, Polski karabin wyborowy TOR na Ukrainie [online], Defence24, 14 czerwca 2022 [dostęp 2026-10-01].

Bibliografia