Kardia

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Kardia (stgr. Καρδία, łac. Cardia, Caridia) – greckie polis na Chersonezie Trackim.

Założone pod koniec VII wieku p.n.e., było kolonią Miletu lub Kolofonu bądź też powstało wskutek współdziałania obu tych poleis.

Od VI wieku p.n.e. znaczną część jego mieszkańców stanowili przybysze z Aten, mogło wówczas dojść do ponownego założenia miasta. Po wojnach perskich Kardia, najpewniej należąc do Związku Morskiego, była przedmiotem sporów pomiędzy Ateńczykami i Trakami. Po wojnie peloponeskiej zawarła pod wpływami trackimi sojusz z Macedonią dla zachowania niezależności od Aten. Odbudowana po zniszczeniu przez Lizymacha podczas wojen diadochów.

Historia

Kardia leżała w zachodniej części Chersonezu Trackiego, na północny wschód od Kallipolis, na wybrzeżu przesmyku półwyspu, w pobliżu południowego krańca zatoki Melas. Trudno ustalić dokładną lokalizację miasta, ze względu na brak prac archeologicznych w tej okolicy, jednak prawdopodobnie mogło znajdować się na przylądku Bakla, w rejonie którego na mapach z początku XX wieku n.e. uwzględniono obecność jakiś ruin.

Była kolonią Miletu lub Kolofonu albo została założona przy współpracy obu tych poleis, pod koniec VII wieku p.n.e. Uważano ją za pierwsze polis założone na Chersonezie, a jako fundatora wymieniano Hermocharesa lub Hermokratesa z Miletu.

W VI wieku p.n.e. do Kardii napłynęło sporo osadników z Aten pod przywództwem Militiadesa Starszego, z tego powodu mówi się o powtórnym założeniu wówczas tego polis. Był to wyraźny znak wzrostu zainteresowania Ateńczyków regionem Chersonezu Trackiego. Ze względu na strategiczne położenie miasta, Militiades wzmocnił jego fortyfikacje, a ponadto zbudował mur w poprzek przesmyku półwyspu, długości 36 stadiów, którego zachodni kraniec znajdował się w pobliżu Kardii. Przyjmuje się, że do tego polis należało Kobrys(inne języki) oraz emporium Kypasis(inne języki), blisko ujścia rzeki Melas.

Wedle anegdotycznego przekazu Charona z Lampsakos(inne języki), mieszkańcy Kardii ponieśli klęskę w bitwie z Bisalami w VI wieku p.n.e. Dla Militiadesa młodszego, który objął władzę nad Chersonezem w latach 20. tego stulecia, Kardia była ważna jako port dla Agory(inne języki), gdzie obrał sobie siedzibę. Po powstaniu jońskim i ucieczce Militiadesa, Chersonez został opanowany przez flotę perską, jednak sama Kardia uniknęła zajęcia.

W dobie wojen perskich region przyłączył się do Związku Delijskiego i prawdopodobnie około 466 roku p.n.e. został zupełnie wyzwolony od władzy perskiej przez wyprawę Kimona. Na listach danin od członków związku nazwa Kardii nie pojawiała się, podobnie jak kilku innych miast z Chersonezu. Najprawdopodobniej należały do niego, przyjęły sporą liczbę ateńskich kolonistów i zostały wciągnięte na listę pod jedną, wspólną nazwą Cherronesitai lub Cherronesitai ap’ Agoras.

W ciągu kolejnych lat polis było przedmiotem częstych walk między Atenami a Trakami, a w późniejszych latach Atenami i Macedonią. Podczas wojny peloponeskiej, jednostki floty ateńskiej operujące na okolicznych wodach, wykorzystywały Kardię jako bazę, miało to miejsce choćby przed bitwą pod Kyzikos. Po zakończeniu tej wojny Kardia dostała się pod władzę Traków. W 364/363 roku p.n.e. była bazą kolejnych wypraw wojennych Charidemosa(inne języki), który służył królowi Kotysowi i jego następcom. Dowódca ten, wraz z mieszkańcami Kardii, zamordował Miltokythesa(inne języki), pretendenta do tronu, sprzymierzeńca Ateńczyków, w efekcie czego miasto zostało wyłączone z zapisów wszystkich traktatów między Atenami a Trakami.

W 353 roku p.n.e., w czasie buntu członków II Związku Morskiego, ateński wódz Chares(inne języki) uzyskał od trackiego króla Kersobleptesa zgodę na przejęcie władzy nad całym Chersonezem, jednak za wyjątkiem Kardii. Po upadku państwa Traków Kardia odmówiła przyjęcia ateńskich kleruchów i zdecydowała się na sojusz z władcą Macedonii, Filipem II. Ten, od momentu, gdy jego państwa sięgnęło granicami do rzeki Hebros, utrzymywał z polis przyjazne relacje. Przymierze zawarto prawdopodobnie najwcześniej w 352 roku p.n.e.

W 342 roku p.n.e. Kardię zaatakowali ateńscy najemnicy z Chersonezu pod wodzą Diopejthesa(inne języki), w efekcie czego jego mieszkańcy poprosili Filipa II o przysłanie swojego garnizonu. Macedoński władca obronił miasto przed atakami, zarazem próbował próbował zakończyć spór, proponując Ateńczykom swój arbitraż, lecz bezskutecznie.

Prawdopodobnie później Kardia przystąpiła do Związku Korynckiego, za panowania Aleksandra Wielkiego miastem władał tyran Hekatajos(inne języki). Pochodził stamtąd Eumenes, sekretarz macedońskiego monarchy, a po jego śmierci jeden z diadochów, jak również ważny historyk Hieronim, autor dzieła o początkach hellenistycznych królestw, który narodziły się za czasów jego życia.

W trakcie wojen diadochów, Lizymach zniszczył Kardię, a część jej mieszkańców przesiedlił do założonej przez siebie Lizymachii. Jednak miasto zostało odbudowane i wróciło do dawnego znaczenia – w czasach Strabona było największym ośrodkiem miejskich Chersonezu, jakkolwiek mogło być od 309 roku p.n.e. częścią Lizymachii.

Mennictwo

Kardia wybijała monety z brązu, zapewne od 350 do 309 roku p.n.e., na awersach widniała głowa lwa, lew lub głowa Demeter w wieńcu ze zbóż, na rewersie zaś lew lub ziarna zbóż ułożone w kwadrat. W legendzie umieszczano napisy ΚΑΡΔΙΑ, ΚΑΡΔΙΑΝΟΣ lub ΚΑΡΔΙΑΝΩΝ.

Przypisy

  1. ↑ Cardia w: William Smith: Dictionary of Greek and Roman Geography. London: Walton & Maberly/John Murray, 1854.
  2. 1 2 3 4 5 6 Inventory of Poleis 2004 ↓, s. 907.
  3. ↑ Mała encyklopedia 1988 ↓, s. 365; Inventory of Poleis 2004 ↓, s. 907; Bravo i in. 2009 ↓, s. 219 (mapa).
  4. 1 2 OCD 1999 ↓, s. 290; Inventory of Poleis 2004 ↓, s. 907.
  5. ↑ Mała encyklopedia 1988 ↓, s. 365.
  6. ↑ Hammond 1994 ↓, s. 156.
  7. ↑ OCD 1999 ↓, s. 290, 1088.
  8. ↑ OCD 1999 ↓, s. 290; Inventory of Poleis 2004 ↓, s. 900, 907.
  9. 1 2 Inventory of Poleis 2004 ↓, s. 901, 907.
  10. 1 2 3 OCD 1999 ↓, s. 290.
  11. ↑ Lazenby 2018 ↓, s. 280.
  12. ↑ Inventory of Poleis 2004 ↓, s. 902, 907.
  13. ↑ Hammond 1994 ↓, s. 634; Bravo i in. 2009 ↓, s. 310–311.
  14. ↑ Hammond 1994 ↓, s. 635.
  15. ↑ Hammond 1994 ↓, s. 654.
  16. ↑ Hammond 1994 ↓, s. 655; Inventory of Poleis 2004 ↓, s. 907.
  17. ↑ Bravo i Wipszycka 1992 ↓, s. 21; Słownik 2012 ↓, s. 170.
  18. ↑ Mała encyklopedia 1988 ↓, s. 365; OCD 1999 ↓, s. 290.

Zobacz też

Bibliografia