Karol Appel

Karol Appel
Data i miejsce urodzenia	6 grudnia 1857 ; Paryż
Data i miejsce śmierci	16 marca 1930 ; Warszawa
Zawód, zajęcie	językoznawca
	Multimedia w Wikimedia Commons

Karol Ludwik Appel (ur. 6 grudnia 1857 w Paryżu, zm. 16 marca 1930 w Warszawie) – językoznawca polski, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

Życiorys

Pochodził z rodziny polskiego emigranta osiadłego we Francji. Ukończył gimnazjum w Piotrkowie Trybunalskim (1876). Od 1880 przez kilkadziesiąt lat uczył języka francuskiego w V Gimnazjum w Warszawie; w latach 1906–1915 był wykładowcą literaturoznawstwa i językoznawstwa, języka francuskiego i literatury francuskiej na Wydziale Humanistycznym Towarzystwie Kursów Naukowych w Warszawie. Po ewakuacji gimnazjum przez władze rosyjskie (1915) następne pięć lat spędził w Rosji; uczył w Polskim Kolegium Uniwersyteckim w Kijowie. W 1920 powrócił do Warszawy i związał się z Uniwersytetem Warszawskim; został profesorem zwyczajnym, wykładowcą językoznawstwa ogólnego, kierownikiem Katedry Językoznawstwa Ogólnego i dyrektorem Seminarium Lingwistycznego. W 1926 obronił doktorat na UW, a w 1929 otrzymał tytuł profesora honorowego. Prowadził wykłady do końca życia, mimo utraty wzroku w ostatnich latach.

W 1907 należał do grona członków założycieli Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a od 1919 był członkiem PAU.

Prace naukowe

W pracy naukowej zajmował się językoznawstwem ogólnym, gramatyką historyczną, dialektologią i bibliografią. Prowadził badania nad genezą i rozwojem mowy, a także zjawiskiem wymiany kontynuacji mocnych i słabych półsamogłosek prasłowiańskich. Analizował akcentologię polską, badał dorobek polskiego językoznawstwa. Zajmował się problematyką dydaktyki języków obcych. Ogłosił m.in.:

O gwarach ludowych języka polskiego (1879)
O narzeczu białoruskiem (1880)
Przegląd bibliograficzny prac naukowych o języku polskim (1885, z Adamem Antonim Kryńskim)
Język francuski. Podręcznik dla samouków (1889)
Psychologja mowy (1899)
O mowie dziecka: urywek z wykładów wygłoszonych w 1906/7 r. a. na "Kursach naukowych" T. K. N. w Warszawie, Warszawa 1907
Język i społeczeństwo. Lingwistyka i socjologia (1908)
Język i sztuka. Lingwistyka i sztuka (1910)
Stanowisko językoznawstwa pośród innych nauk (1913)
Filologia, jej zakres i zadania (1915)

Przypisy

↑ Dziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906-1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, s. 128 Podkarpacka BC – wersja elektroniczna
↑ O bělorusskom narečii : zamětki Karla Appela [online], polona.pl [dostęp 2020-07-04] .
↑ Psychologja mowy : rzecz z powodu "Psychologji oraz filozofji mowy" Władysława Ołtuszewskiego [online], polona.pl [dostęp 2020-07-04] .
↑ KarolK. Appel KarolK., Język i społeczeństwo (Lingwistyka i socyologia) [online], polona.pl [dostęp 2020-07-04] .
↑ KarolK. Appel KarolK., Filologia, jej zakres i zadania [online], Odb.: Sprawozdania z Posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Wydział Językoznawstwa i Literatury. Wydział I i II. R. 8 : 1915 z. 3., polona.pl [dostęp 2020-07-04] .

Bibliografia

Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983

Literatura uzupełniająca

Kazimierz Nitsch, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 145–146. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03484-0

Linki zewnętrzne

Dzieła Karola Appela w bibliotece Polona

[1] Dziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906-1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, s. 128 Podkarpacka BC – wersja elektroniczna

[2] O bělorusskom narečii : zamětki Karla Appela [online], polona.pl [dostęp 2020-07-04] .

[3] Psychologja mowy : rzecz z powodu "Psychologji oraz filozofji mowy" Władysława Ołtuszewskiego [online], polona.pl [dostęp 2020-07-04] .

[4] KarolK. Appel KarolK., Język i społeczeństwo (Lingwistyka i socyologia) [online], polona.pl [dostęp 2020-07-04] .

[5] KarolK. Appel KarolK., Filologia, jej zakres i zadania [online], Odb.: Sprawozdania z Posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Wydział Językoznawstwa i Literatury. Wydział I i II. R. 8 : 1915 z. 3., polona.pl [dostęp 2020-07-04] .