Kilobajt (symbol: kB, od ang. kilobyte) – jednostka ilości danych, stosowana w informatyce do określania rozmiaru plików, ilości przechowywanych danych i pojemności pamięci komputerowej. Zgodnie z dziesiętnym znaczeniem przedrostka kilo, jeden kilobajt odpowiada 1000 bajtom. Historycznie nazwa ta była również stosowana do określania 1024 bajtów, dla których wprowadzono jednostkę kibibajt (KiB).
Przedrostek kilo (symbol k) oznacza mnożnik 10³, czyli 1000, zgodnie z zasadami stosowania przedrostków układu SI. W konsekwencji kilobajt ma wartość:
Ponieważ jeden bajt odpowiada ośmiu bitom, jeden kilobajt jest równy 8000 bitom.
Kilobajt jest jednostką opartą na przedrostku dziesiętnym, jednak w informatyce przez długi czas stosowano również wielokrotności odpowiadające potęgom liczby 2. Doprowadziło to do powstania dwóch konwencji określania ilości danych.
Kibibajt (symbol KiB) jest jednostką ilości danych odpowiadającą dokładnie 1024 bajtom. W odróżnieniu od kilobajta, kibibajt wykorzystuje przedrostek dwójkowy kibi, oznaczający mnożnik 2¹⁰.
Różnica między kilobajtem a kibibajtem wynosi 24 bajty, co stanowi 2,4% wartości kilobajta.
| Cecha | Kilobajt | Kibibajt |
|---|---|---|
| Symbol | kB | KiB |
| Przedrostek | kilo | kibi |
| Podstawa mnożnika | 10 | 2 |
| Mnożnik | 10³ | 2¹⁰ |
| Liczba bajtów | 1000 | 1024 |
| Liczba bitów | 8000 | 8192 |
Rozróżnienie to jest stosowane m.in. w dokumentacji technicznej IBM, gdzie jednostki dziesiętne i dwójkowe przedstawia się oddzielnie w celu ograniczenia niejednoznaczności.
W początkowym okresie rozwoju informatyki do określania pojemności pamięci komputerowej zaczęto wykorzystywać wielokrotności oparte na potęgach liczby 2. Wynikało to z dwójkowego sposobu reprezentowania danych i adresowania pamięci.
Liczba 1024, będąca dziesiątą potęgą liczby 2, jest zbliżona do 1000. Z tego powodu w informatyce zaczęto stosować przedrostek kilo również w odniesieniu do 1024 jednostek, mimo że jego wartość dziesiętna wynosi 1000.
W starszych publikacjach i dokumentacji komputerowej można zatem spotkać oznaczenie:
Taki zapis odpowiada historycznej konwencji informatycznej. Nie jest jednak jednoznacznym współczesnym oznaczeniem tej wielkości, ponieważ symbol KB występuje także w odniesieniu do 1000 bajtów.
Historyczne znaczenie nazwy kilobajt zostało utrwalone również w polskich słownikach. Wielki słownik języka polskiego PAN podaje w definicji wartość 1024 bajtów, jednocześnie zaznaczając istnienie dwóch metod ustalania liczby bajtów przypadających na kilobajt.
W materiałach edukacyjnych Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej rozróżnia się natomiast kilobajt równy 1000 bajtom oraz kibibajt równy 1024 bajtom, z dodatkowym objaśnieniem historycznego używania symbolu KB.
W celu wyeliminowania niejednoznaczności Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (IEC) w grudniu 1998 roku zatwierdziła nazwy i symbole przedrostków dwójkowych, przeznaczonych do oznaczania wielokrotności opartych na potęgach liczby 2. Zostały one wprowadzone do normy IEC 60027-2.
Dla mnożnika 2¹⁰ przyjęto przedrostek kibi (symbol Ki), pochodzący od angielskiego określenia kilobinary. Odpowiadającą mu jednostką ilości danych jest kibibajt (KiB).
W późniejszym okresie zasady te zostały ujęte w normie IEC 80000-13 dotyczącej wielkości i jednostek stosowanych w informatyce i technologiach informacyjnych .
W lutym 2025 roku opublikowano drugie wydanie normy IEC 80000-13:2025 (Quantities and units – Part 13: Information science and technology), które zastąpiło wydanie z 2008 roku. Nowa edycja zawiera również dodatkowe przedrostki dwójkowe.
Przedrostki dwójkowe są również przedmiotem normy IEEE 1541-2021 (IEEE Standard for Prefixes for Binary Multiples), opublikowanej w 2022 roku. Norma określa nazwy i symbole przedrostków dla wielokrotności opartych na potęgach liczby 2.
Przedrostki dwójkowe nie należą do układu SI. Przedrostki SI, takie jak kilo, mega i giga, odnoszą się do potęg liczby 10, natomiast kibi, mebi i gibi do potęg liczby 2.
W oznaczeniach jednostek ilości danych wielkość liter ma znaczenie:
Poprawną postać symbolu kilobajta, kB, wskazywała również Rada Języka Polskiego w odpowiedzi z 2005 roku, powołując się na polskie słowniki ortograficzne.
W znormalizowanej terminologii technicznej jednostki te rozróżnia się następująco:
Symbol KB może być niejednoznaczny. Jego interpretacja zależy od przyjętej konwencji i dokumentacji danego systemu lub urządzenia. W tekstach wymagających precyzji stosuje się odpowiednio symbole kB i KiB.
Kilobajtów używa się do opisywania rozmiaru plików, ilości danych oraz pojemności pamięci i nośników danych. Sposób przeliczania tych wielkości zależy jednak od stosowanego systemu oznaczeń.
W części oprogramowania rozmiary danych są przedstawiane z wykorzystaniem wielokrotności opartych na potęgach liczby 2. Inne programy stosują wielokrotności dziesiętne.
Przykładem rozróżnienia obu konwencji jest pakiet GNU Coreutils, którego dokumentacja definiuje kilobajt (kB) jako 1000 bajtów, a kibibajt (KiB) jako 1024 bajty. Niektóre tradycyjne oznaczenia jednostek używane w jego narzędziach nadal odnoszą się jednak do potęg liczby 2.
Dla danych o rozmiarze 2048 bajtów można zatem zapisać:
Oba zapisy opisują tę samą ilość danych, lecz wykorzystują różne jednostki.
Producenci dysków twardych zazwyczaj podają pojemność urządzeń z wykorzystaniem przedrostków dziesiętnych. Przykładowo pojemność 1 GB oznacza 1 000 000 000 bajtów.
Niektóre programy i systemy operacyjne przeliczają pojemność za pomocą wielokrotności dwójkowych, nie zawsze stosując przy tym symbole KiB, MiB i GiB. Może to prowadzić do różnic między pojemnością deklarowaną przez producenta a wartością wyświetlaną przez system.
Przykładowo 1 000 000 000 bajtów odpowiada jednemu gigabajtowi (GB), ale około 0,931 gibibajta (GiB). Różnica wynika z zastosowania odmiennej podstawy przeliczania, a nie ze zmiany liczby bajtów.
Różnice pomiędzy pojemnością nominalną a dostępną ilością miejsca mogą również wynikać z formatowania nośnika i przestrzeni wykorzystywanej przez oprogramowanie systemowe.