Kilobajt

Kilobajt (symbol: kB, od ang. kilobyte) – jednostka ilości danych, stosowana w informatyce do określania rozmiaru plików, ilości przechowywanych danych i pojemności pamięci komputerowej. Zgodnie z dziesiętnym znaczeniem przedrostka kilo, jeden kilobajt odpowiada 1000 bajtom. Historycznie nazwa ta była również stosowana do określania 1024 bajtów, dla których wprowadzono jednostkę kibibajt (KiB).

Definicja i wartość

Przedrostek kilo (symbol k) oznacza mnożnik 10³, czyli 1000, zgodnie z zasadami stosowania przedrostków układu SI. W konsekwencji kilobajt ma wartość:

1 kB=103 B=1000 B

Ponieważ jeden bajt odpowiada ośmiu bitom, jeden kilobajt jest równy 8000 bitom.

1 kB=8000 bit

Kilobajt jest jednostką opartą na przedrostku dziesiętnym, jednak w informatyce przez długi czas stosowano również wielokrotności odpowiadające potęgom liczby 2. Doprowadziło to do powstania dwóch konwencji określania ilości danych.

Kilobajt a kibibajt

Kibibajt (symbol KiB) jest jednostką ilości danych odpowiadającą dokładnie 1024 bajtom. W odróżnieniu od kilobajta, kibibajt wykorzystuje przedrostek dwójkowy kibi, oznaczający mnożnik 2¹⁰.

1 KiB=210 B=1024 B

Różnica między kilobajtem a kibibajtem wynosi 24 bajty, co stanowi 2,4% wartości kilobajta.

Porównanie kilobajta i kibibajta
Cecha Kilobajt Kibibajt
Symbol kB KiB
Przedrostek kilo kibi
Podstawa mnożnika 10 2
Mnożnik 10³ 2¹⁰
Liczba bajtów 1000 1024
Liczba bitów 8000 8192

Rozróżnienie to jest stosowane m.in. w dokumentacji technicznej IBM, gdzie jednostki dziesiętne i dwójkowe przedstawia się oddzielnie w celu ograniczenia niejednoznaczności.

Historyczna niejednoznaczność

W początkowym okresie rozwoju informatyki do określania pojemności pamięci komputerowej zaczęto wykorzystywać wielokrotności oparte na potęgach liczby 2. Wynikało to z dwójkowego sposobu reprezentowania danych i adresowania pamięci.

Liczba 1024, będąca dziesiątą potęgą liczby 2, jest zbliżona do 1000. Z tego powodu w informatyce zaczęto stosować przedrostek kilo również w odniesieniu do 1024 jednostek, mimo że jego wartość dziesiętna wynosi 1000.

W starszych publikacjach i dokumentacji komputerowej można zatem spotkać oznaczenie:

1 KB=210 B=1024 B

Taki zapis odpowiada historycznej konwencji informatycznej. Nie jest jednak jednoznacznym współczesnym oznaczeniem tej wielkości, ponieważ symbol KB występuje także w odniesieniu do 1000 bajtów.

Historyczne znaczenie nazwy kilobajt zostało utrwalone również w polskich słownikach. Wielki słownik języka polskiego PAN podaje w definicji wartość 1024 bajtów, jednocześnie zaznaczając istnienie dwóch metod ustalania liczby bajtów przypadających na kilobajt.

W materiałach edukacyjnych Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej rozróżnia się natomiast kilobajt równy 1000 bajtom oraz kibibajt równy 1024 bajtom, z dodatkowym objaśnieniem historycznego używania symbolu KB.

Standaryzacja przedrostków dwójkowych

W celu wyeliminowania niejednoznaczności Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (IEC) w grudniu 1998 roku zatwierdziła nazwy i symbole przedrostków dwójkowych, przeznaczonych do oznaczania wielokrotności opartych na potęgach liczby 2. Zostały one wprowadzone do normy IEC 60027-2.

Dla mnożnika 2¹⁰ przyjęto przedrostek kibi (symbol Ki), pochodzący od angielskiego określenia kilobinary. Odpowiadającą mu jednostką ilości danych jest kibibajt (KiB).

W późniejszym okresie zasady te zostały ujęte w normie IEC 80000-13 dotyczącej wielkości i jednostek stosowanych w informatyce i technologiach informacyjnych .

W lutym 2025 roku opublikowano drugie wydanie normy IEC 80000-13:2025 (Quantities and units – Part 13: Information science and technology), które zastąpiło wydanie z 2008 roku. Nowa edycja zawiera również dodatkowe przedrostki dwójkowe.

Przedrostki dwójkowe są również przedmiotem normy IEEE 1541-2021 (IEEE Standard for Prefixes for Binary Multiples), opublikowanej w 2022 roku. Norma określa nazwy i symbole przedrostków dla wielokrotności opartych na potęgach liczby 2.

Przedrostki dwójkowe nie należą do układu SI. Przedrostki SI, takie jak kilo, mega i giga, odnoszą się do potęg liczby 10, natomiast kibi, mebi i gibi do potęg liczby 2.

Symbole i zasady zapisu

W oznaczeniach jednostek ilości danych wielkość liter ma znaczenie:

Poprawną postać symbolu kilobajta, kB, wskazywała również Rada Języka Polskiego w odpowiedzi z 2005 roku, powołując się na polskie słowniki ortograficzne.

W znormalizowanej terminologii technicznej jednostki te rozróżnia się następująco:

Symbol KB może być niejednoznaczny. Jego interpretacja zależy od przyjętej konwencji i dokumentacji danego systemu lub urządzenia. W tekstach wymagających precyzji stosuje się odpowiednio symbole kB i KiB.

Zastosowanie w informatyce

Kilobajtów używa się do opisywania rozmiaru plików, ilości danych oraz pojemności pamięci i nośników danych. Sposób przeliczania tych wielkości zależy jednak od stosowanego systemu oznaczeń.

Oprogramowanie komputerowe

W części oprogramowania rozmiary danych są przedstawiane z wykorzystaniem wielokrotności opartych na potęgach liczby 2. Inne programy stosują wielokrotności dziesiętne.

Przykładem rozróżnienia obu konwencji jest pakiet GNU Coreutils, którego dokumentacja definiuje kilobajt (kB) jako 1000 bajtów, a kibibajt (KiB) jako 1024 bajty. Niektóre tradycyjne oznaczenia jednostek używane w jego narzędziach nadal odnoszą się jednak do potęg liczby 2.

Dla danych o rozmiarze 2048 bajtów można zatem zapisać:

2048 B=2 KiB=2,048 kB

Oba zapisy opisują tę samą ilość danych, lecz wykorzystują różne jednostki.

Pojemność nośników danych

Producenci dysków twardych zazwyczaj podają pojemność urządzeń z wykorzystaniem przedrostków dziesiętnych. Przykładowo pojemność 1 GB oznacza 1 000 000 000 bajtów.

Niektóre programy i systemy operacyjne przeliczają pojemność za pomocą wielokrotności dwójkowych, nie zawsze stosując przy tym symbole KiB, MiB i GiB. Może to prowadzić do różnic między pojemnością deklarowaną przez producenta a wartością wyświetlaną przez system.

Przykładowo 1 000 000 000 bajtów odpowiada jednemu gigabajtowi (GB), ale około 0,931 gibibajta (GiB). Różnica wynika z zastosowania odmiennej podstawy przeliczania, a nie ze zmiany liczby bajtów.

Różnice pomiędzy pojemnością nominalną a dostępną ilością miejsca mogą również wynikać z formatowania nośnika i przestrzeni wykorzystywanej przez oprogramowanie systemowe.

Zobacz też