Kingsley Amis

Kingsley Amis

Robert Markham

Imię i nazwisko	Kingsley William Amis
Data i miejsce urodzenia	16 kwietnia 1922 Londyn
Data i miejsce śmierci	22 października 1995 Londyn
Narodowość	angielska
Język	angielski
Alma Mater	St John’s College w Oksfordzie
Dziedzina sztuki	proza, poezja
Ważne dzieła
Jim szczęściarz Ending Up Jake's Thing Stare diabły
Odznaczenia
Nagrody
Somerset Maugham Award: 1955 Jim szczęściarz Nagroda Bookera: 1986 Stare diabły
Multimedia w Wikimedia Commons

Kingsley William Amis (ur. 16 kwietnia 1922 w Londynie, zm. 22 października 1995 tamże) – brytyjski pisarz, poeta, krytyk literacki i wydawca fantastyki oraz nauczyciel akademicki.

Zawodowo związany był z uniwersytetem w Swansea w Walii, gdzie pracował jako wykładowca. Uprawiał twórczość powieściową, poetycką, eseistyczną oraz publicystykę.

Życiorys

Studiował na Uniwersytecie Oksfordzkim, ale naukę przerwała II wojna światowa. W czasie II wojny światowej służył w British Army. Po wojnie ukończył studia i uzyskał dyplom w 1949 roku. Został wykładowcą akademickim, równocześnie prowadził ożywioną działalność literacką, tworzył poezję, eseistykę oraz publicystykę.

W 1955 został laureatem Somerset Maugham Award za napisaną rok wcześniej powieść Jim szczęściarz (Lucky Jim), a w 1986 zdobył Nagrodę Bookera za książkę Stare diabły (The Old Devils). Amis, jak rzadko który twórca głównego nurtu, interesował się literaturą science fiction. Był autorem analiz, kompletował antologie, a także sam napisał kilka utworów o tematyce fantastycznej (m.in. Alteracja, Zielony człowiek).

Od 1990 nosił tytuł szlachecki. Jako młody człowiek był członkiem partii komunistycznej, jednak po wydarzeniach węgierskich 1956 radykalnie zmienił poglądy.

Jego syn, Martin Amis, również był pisarzem.

Poglądy na temat fantastyki naukowej

Uważał, że fantastyka naukowa to klasa narracji prozatorskiej, która przedstawia sytuacje, które nie mogłyby zdarzyć się w świecie, który znamy. Jednocześnie są one hipotetycznie postulowane na podstawie jakiegoś odkrycia naukowego, technicznego, pseudonaukowego lub pseudotechnicznego, pochodzenia ziemskiego, lub pozaziemskiego. Uznawał, że w określeniu „science-fiction”, to część „fiction” prowadzi do problemów ze zdefiniowaniem gatunku. Zauważył, że wiele dzieł jedynie marginalnie wspomina o istniejących teoriach i technikach.

Uważał, że gatunek ten różni się od fantasy tym, że fantasy drwi sobie z faktów, tam, gdzie fantastyka naukowa jest im w miarę możliwości wierna. Według niego science-fiction przedstawia z prawdopodobieństwem ludzkie skutki spektakularnych zmian w otoczeniu, wprowadzonych celowo, bądź losowych. Zwracał też uwagę na to, że bohater w takich powieściach musi opierać się na znanych schematach, ponieważ zajmuje się nie zawiłościami osobowości, ale ogólną kondycją ludzkiego gatunku.

Twórczość

We wczesnym okresie działalności bywał zaliczany do kręgu tzw. „młodych gniewnych”, ze względu na obecne w jego utworach elementy krytyki społecznej oraz nonkonformizmu obyczajowego. Tendencje te najpełniej ujawniły się w powieści Jim Szczęściarz(inne języki) (Lucky Jim, 1954), przedstawiającej losy młodego wykładowcy uniwersyteckiego skonfliktowanego z mieszczańskimi konwenansami i barierami społecznymi. Konstrukcja fabularna utworu prowadzi do rozwiązania typu happy end, co wskazywało na ograniczony zakres krytycznych ambicji powieści.

W późniejszym okresie twórczość Amisa miała charakter literatury rozrywkowej, często operującej ironią i paradoksalnym humorem. W powieści That Uncertain Feeling(inne języki) (1955, To niepewne uczucie) podjął próbę psychologicznego portretu bohatera tracącego orientację w sferze norm moralnych, w I Like It Here(inne języki) (1958, Podoba mi się tutaj) ukazał postać pisarza zafascynowanego osobowością wybitnego artysty, natomiast w Take a Girl Like You(inne języki) (1960, Dziewczyna taka jak ty) skoncentrował się na problematyce obyczajowej i emocjonalnej młodej kobiety.

W powieściach My Enemy’s Enemy (1962, Wróg mego wroga) oraz One Fat Englishman (1963, Pewien tłusty Anglik) posługiwał się satyrą obyczajową, zestawiając różne modele stylu życia, w tym realia angielskie i amerykańskie. W The Anti-Death League(inne języki) (1966, Liga przeciw śmierci), wykorzystującej schemat romansu szpiegowskiego, poruszył temat zagrożeń związanych z wyścigiem zbrojeń, zaś w I Want It Now (1969, Chcę tego teraz) wprowadził elementy krytyki politycznej i obyczajowej, odnoszące się do problemów moralnych i społecznych współczesnej Wielkiej Brytanii.

Bibliografia

• Leksykon pisarzy świata XX wiek (autor hasła Wacław Sadkowski), Fundacja "Literatura Światowa" Warszawa 1993 s. 16-17 ISBN 83-900273-2-1
• Mały słownik pisarzy angielskich i amerykańskich. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971.

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Sir Kingsley Amis (1922-1995). authorscalendar.info. [dostęp 2016-02-11]. (ang.).
• New York Review Books – Kingsley Amis (ang.) [dostęp 2013-03-25]