Klasztor Ursberg

Klasztor Ursberg
Kloster Ursberg
	; Widok z lotu ptaka na kompleks
Miejscowość	Ursberg
Kościół	rzymskokatolicki
Rodzaj klasztoru	Opactwo
Właściciel	Norbertanie
	Obiekty sakralne
Kościół	św. Jana Ewangelisty
Styl	barok, rokoko
Data budowy	1119–1125
Data zamknięcia	3 lutego 1803
	Położenie na mapie Bawarii Klasztor Ursberg
	Położenie na mapie Niemiec Klasztor Ursberg
	48°15′59″N 10°26′42″E/48,266389 10,445000
	Multimedia w Wikimedia Commons

Klasztor Ursberg (niem. Kloster Ursberg) – dawne opactwo norbertanów znajdujące się w niemieckiej gminie Ursberg, w kraju związkowym Bawaria. Od 1884 roku siedziba domu opieki, prowadzonego od 1897 roku przez siostry z Kongregacji św. Józefa. Dawny kościół klasztorny jest główną świątynią parafii św. Jana Ewangelisty, należącej do diecezji Augsburga.

Historia

W X wieku na wzgórzu w Ursbergu wzniesiono zamek Michelsberg, nazywany tak od znajdującej się na jego terenie kaplicy św. Michała. W 1119 roku Werner von Schwabegg założył pod zamkiem klasztor, do którego ok. 1125 roku przybyli norbertanie, tworząc tu swoją pierwszą placówkę w południowych Niemczech. Zakonnicy z Ursbergu założyli następnie takie klasztory jak Osterhofen(inne języki), Roggenburg, Schäftlarn czy Neustift(inne języki). Jednym z prepozytów był Grimo, czczony w Kościele katolickim jako błogosławiony. W 1143 roku placówka uzyskała status klasztoru cesarskiego. Do ok. 1320 roku funkcjonowała jako klasztor podwójny. Klasztor uzyskał godność opactwa najpóźniej w 1365 roku, a w 1418 roku opaci uzyskali prawo do używania insygniów biskupich.

Klasztor został splądrowany i spalony podczas wojny chłopskiej w 1525 roku. W 1632 roku kompleks ponownie spłonął podczas ataku wojsk szwedzkich w okresie wojny trzydziestoletniej. Zakonnicy wrócili do klasztoru w 1644 roku, a w 1674 roku ukończyli jego odbudowę. W 1776 roku kompleks klasztorny przebudowano w stylu rokokowym. W kościele zainstalowano wówczas 26-głosowe organy autorstwa Johanna Nepomuka Holzheya(inne języki), ten sam organmistrz wykonał w latach 1777–1778 mniejsze, 11-głosowe organy w prezbiterium. W skład majątku klasztornego wchodziły miejscowości: Ursberg, Attenhausen(inne języki), Bayersried(inne języki), Billenhausen(inne języki), Edenhausen(inne języki), Mindelzell(inne języki) i Oberrohr(inne języki). Opactwo prowadziło browar, hodowlę owiec, cegielnię, warsztat kołodzieja, warsztat bednarski, dwa młyny, piekarnię i osiem stawów rybnych. W 1793 roku wzniesiono nowy budynek szkoły łacińskiej, a w 1796 roku wyremontowano bibliotekę klasztorną.

3 września 1802 roku, w okresie sekularyzacji, klasztor został zajęty przez wojska bawarskie, a 3 lutego 1803 placówkę oficjalnie rozwiązano. Majątek opactwa zlicytowano, kościół klasztorny przekształcono w kościół parafialny. Wiosną 1804 roku ulokowano tu sąd, urząd skarbowy i urząd leśny. Części mnichów pozwolono jednak pozostać w kompleksie. W 1839 roku sąd przeniósł się do Krumbach, a w 1882 roku zabudowania opuścił urząd skarbowy. W 1884 roku obiekt zakupił ks. Dominikus Ringeisen (1835–1904), który założył tu dom opieki dla osób niewidomych, głuchoniemych, niepełnosprawnych umysłowo i epileptyków. Do opieki nad pacjentami sprowadzono dwie siostry franciszkanki z Klasztoru Kaufbeuren(inne języki). W 1897 roku ks. Ringeisen, wówczas proboszcz parafii w Ursbergu, założył Kongregację św. Józefa – wspólnotę sióstr żyjących wg reguły św. Franciszka. Na potrzeby tej instytucji w latach 1901–1904 wzniesiono nowe zabudowania na zachód od istniejącego kompleksu.

Po przejęciu władzy przez nazistów przymusowo wysterylizowano 227 pacjentów, głównie mężczyzn. W latach 1940–1941 199 pacjentów wywieziono do Zamku Hartheim koło Linzu, gdzie zamordowano ich z użyciem gazu bojowego w ramach akcji T4. Kolejnych 180 pacjentów zmarło wskutek głodu i celowego zaniedbania. Podczas II wojny światowej mieścił się tu szpital wojskowy Wehrmachtu, przeniesiono tu z Monachium Instytut dla Niewidomych i kwaterowano tu zakonnice, które straciły dach nad głową wskutek działań wojennych. Po zakończeniu wojny funkcjonował tu obóz dla uchodźców z Bukowiny.

Kompleks gruntownie wyremontowano w latach 70. XX wieku. Od 1996 roku funkcjonuje kościelna fundacja Dominikus-Ringeisen-Werk, która prowadzi w Ursbergu sanatorium, dom opieki, uczelnię, gospodę z browarem i muzeum klasztorne. Opiekę nad kompleksem wciąż sprawują siostry z Kongregacji św. Józefa. W 1999 roku XVIII-wieczne organy kościoła klasztornego zostały odrestaurowane przez warsztat Johannes Klais Orgelbau(inne języki) z Bonn.