Klementyna Suchanow

Klementyna Suchanow
Ilustracja
Klementyna Suchanow (2018)
Data i miejsce urodzenia

26 lutego 1974
Kamienna Góra

Zawód, zajęcie

pisarka, redaktorka

Alma Mater

Uniwersytet Wrocławski

K. Suchanow i G. Gauden, VI Festiwal Góry Literatury, Guzowata, 2020

Klementyna Suchanow (ur. 26 lutego 1974 w Kamiennej Górze) – polska pisarka, redaktorka, tłumaczka, aktywistka polityczna działająca w Ogólnopolskim Strajku Kobiet.

Życiorys

Urodziła się 26 lutego 1974 w Kamiennej Górze. Jako dziecko mieszkała w Chełmsku Śląskim i Wałbrzychu, do szkoły uczęszczała w Wodzisławiu Śląskim. Na Uniwersytecie Wrocławskim studiowała filologię polską i hiszpańską. W 2003 roku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w specjalności literaturoznawstwo - pracę doktorską Gombrowicz i Argentyna. Recepcja, inspiracje i nowe gombrowicziana napisała pod kierunkiem Andrzeja Zawady. Pracowała jako redaktorka Działu Literatury Wydawnictwa Znak. W 2012 pojawia się w stopce redakcyjnej zespołu tygodnika „Przekrój”.

Działalność pisarska

Prowadzi badania nad życiem i twórczością Witolda Gombrowicza o którym napisała dwutomową biografię Gombrowicz. Ja, geniusz. Książka została nominowana do Nike w 2018 roku i dostała w 2017 roku nagrodę Onetu O!lśnienia, a w 2018 nagrodę „Odry”. Radiowa Trójka zrobiła na podstawie tej książki audycję radiową, czytaną przez Piotra Adamczyka, sama Suchanow także opowiadała o niej m.in. w TOK Fm. Suchanow zajmowała się także historią i literaturą Ameryki Łacińskiej. Materiały do książek zbierała m.in. w Argentynie oraz na Kubie. Redagowała także Kronos Gombrowicza.

Dwukrotnie, w latach 2018 i 2020 była gościem Festiwalu Góry Literatury w Nowej Rudzie i okolicach, promując nowe książki. Mówiła o Gombrowiczu także w Zakopanem w 2018, w Domu Literatury we Wrocławiu w 2022 i w bibliotece Żorach w 2024.

W 2020 r. wydała książkę śledczą To jest wojna. Kobiety, fundamentaliści i nowe średniowiecze. Suchanow jest autorką wielu publikacji i wywiadów, w których opowiada o Ordo Iuris i ich rosyjskich powiązaniach, agendzie, finansowaniu, a także powiązaniach Ordo Iuris z CBA. Jest także jedną z autorek raportu „Kontrrewolucja kulturowo-religijna. Czy Polsce grozi prawo podporządkowane ideologii chrześcijańskich fundamentalistów?”. W 2021 wystąpiła z dziennikarzem Grzegorzem Rzeczkowskim na konferencji „O związkach Ordo Iuris z Kremlem”. Jest także autorką tekstów poświęconych tzw. Agendzie Europe (grupie organizacji anty-aborcyjnych z Europy i USA zinfiltrowanej przez Rosjan), w tym międzynarodowego śledztwa dziennikarskiego na podstawie wycieku maili tej grupy, które udowadniają rosyjską operację. W 2023 roku wyszło niemieckie tłumaczenie jej książki, pod tytułem Das Ist Krieg. Die geheimen Strategien radikaler Fundamentalisten zur weltweiten Abschaffung der Menschenrechte. W tym samym roku amerykańskie studio produkcyjne CreativeChaos ogłosiło, że wyprodukuje serial dokumentalny na podstawie książki To jest wojna.

Działalność polityczna

W 2025 r. pojawiła się informacja, że Suchanow została jedną z ekspertek komisji, prowadzonej przez gen. Jarosława Stróżyka, szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, ds. wpływów rosyjskich i białoruskich w latach 2004–2024 razem z Tomaszem Piątkiem i Anną Mierzyńską. 5 maja 2025 została członkinią komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015–2023 działającej przy ministerstwie sprawiedliwości.

W 2021 r. przemawiała na forum ONZ, Generation Equality Forum w Paryżu w obecności prezydenta Emmanuela Macron i Hillary Clinton.

Od 2016 roku członkini Ogólnopolskiego Strajku Kobiet, organizatorka i uczestniczka głośnych protestów przeciwko ograniczaniu prawa kobiet do aborcji, w sprawie niezależności sądownictwa i wolności zgromadzeń. Podczas protestów, które wybuchły po wyroku ograniczającym dostęp do aborcji, a wydanym przez Trybunał Konstytucyjny 22 października 2020 Suchanow stała na czele protestów i w ramach Strajku Kobiet organizowała tzw. Radę Konsultacyjną. Rada powstała 1 listopada 2020 i miała zebrać rozwiązania prawne dla postulatów zgłoszonych Strajkowi przez protestujących.

Latem 2018 r. podczas protestów w związku z reformą sądowniczą forsowaną przez Zbigniewa Ziobro Suchanow doznała uszkodzenia kręgosłupa, co zakończyło się operacją. W styczniu 2021 roku, podczas protestów przeciwko zaostrzeniu przepisów dotyczących aborcji została aresztowana przez policję, ponieważ wtargnęła na teren Trybunału Konstytucyjnego, gdzie miała naruszyć nietykalność cielesną funkcjonariusza policji oraz zniszczyć drzwi wejściowe do siedziby TK. Jak skomentowała w TVN: czasami są sytuacje, że trzeba przeskoczyć ogrodzenie. Tego dnia aresztowano ją i wywieziono do Mińska Mazowieckiego.

Podczas protestów w 2020/2021 tytuł książki Suchanow To jest wojna znalazł się na transparentach protestujących.

W październiku 2024 roku pojawiła się informacja, że Suchanow była nielegalnie podsłuchiwana cyberbronią Pegasus przez ABW, w czasie, gdy działy się największe strajki, jak poinformowało dziennikarzy TVN źródło w ABW. TVN pisał, że wnioski do sądu o zgodę na kontrolę operacyjną uzasadniano podejrzeniami o szpiegowską działalność liderek Strajku Kobiet na rzecz Rosji. Złożono je dokładnie w czasie, gdy trwały ogromne protesty po decyzji Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji na jesieni 2020 roku. Zapytana przez dziennikarzy, Suchanow skomentowała: "To mnie zupełnie nie dziwi. Dla nas było oczywiste, że byłyśmy podsłuchiwane. Przez lata protestowania na ulicy zdążyłam oswoić się z myślą, że takie rzeczy się dzieją. Z cierpliwością czekałam, by mieć potwierdzenie, że tak było." Marta Lempart dodała: "W czasie protestów było oczywiste, że poza nieudolnym zastraszaniem przez panów siedzących w samochodzie czy fotografujących nas z dachu, dochodziło też do prawdziwej inwigilacji" . Suchanow i Lempart zostały przesłuchane w tej sprawie jako świadek i dostały status osoby poszkodowanej .

W maju 2025 roku media, m.in. Telewizja Republika, Niezależna.pl, Radio Maryja i Interia, opublikowały materiały, w których – powołując się na dokumenty służb i prokuratury – podano, że nazwisko Klementyny Suchanow pojawia się w śledztwie dotyczącym przemytu migrantów przez granicę polsko-białoruską. Według tych doniesień miała ona prowadzić korespondencję z osobami podejrzanymi, dotyczącą wsparcia przy organizacji transportu migrantów z Hajnówki do Warszawy. Klementyna Suchanow zdecydowanie zaprzeczyła tym doniesieniom. W rozmowach z Interią i Niezależna.pl oświadczyła, że nie zna Justyny W., a znajomość Pawła W. była przelotna i że „nigdy nie działałam ani nawet nie byłam na granicy w czasie tego konfliktu”. Materiał, jaki ukazał się w TV Republika, jest rażącą manipulacją” – pisała krótko po emisji pierwszych materiałów. Złożyła też pozew przeciwko Telewizji Republika. Prokuratura Krajowa potwierdziła, że dokumenty pochodzą z akt śledztwa, lecz do chwili publikacji informacji Suchanow nie postawiono żadnych zarzutów i nie była objęta postępowaniem karnym. W efekcie pozwu sąd przyznał zabezpieczenie na fragmenty programów TV Republika, ale stacja dalej podawała informacje. Suchanow pozwała także Karola Nawrockiego za powtórzenie tych oskarżeń w debacie prezydenckiej z Rafałem Trzaskowskim 25 maja 2025 roku.

Od wiosny 2026 roku prowadzi swój kanał śledczo-reporterski na youtube .

Nagrody

W 2026 dostała International Peace Prize za „zaangażowanie pisarki i dziennikarki na rzecz wolności, praworządności, praw człowieka i pokoju” i za połączenie tego ze „swoją wschodnioeuropejską perspektywą na odradzanie się autorytarnych struktur z zagadnieniem praw kobiet w ujęciu geopolitycznym” . Nagroda przyznawana jest od 2010 roku osobom „szczególnie zasłużonym dla pokoju i porozumienia między narodami”, zaczęła się od Gorbaczowa, a przed nią dostał ją pośmiertnie Aleksiej Nawalny. Przy tej okazji wygłosiła wykład o rosyjskich wpływach w kręgach konserwatywnych .

W tym samym roku wyróżniono ją także Central European University Open Society Prize w Wiedniu za odsłanianie "ponadnarodowych sojuszy łączących polskich ultrakonserwatystów i skrajnie prawicowe siły z chrześcijańskimi fundamentalistami w Stanach Zjednoczonych, katolickimi reakcjonistami w Europie oraz rosyjskimi prawosławnymi twardogłowymi", jury stwierdziło, że "uświadomiła wszystkim na świecie, którym bliskie są podstawowe wartości otwartych społeczeństw demokratycznych, jak potężne nowe zagrożenia stają dziś ponownie przed prawami kobiet" . Suchanow skomentowała: "Kiedy w 2016 roku wyszłam na ulice Warszawy, żeby bronić nas przed konserwatywną i niedemokratyczną falą, nie przyszło mi do głowy, że ktoś kiedyś zechce mi za to dać nagrodę. Pierwszego dnia czułam się strasznie samotna, ale szybko okazało się, że odważnych, mądrych i prawych ludzi jest znacznie więcej, i że dzięki naszemu wspólnemu wysiłkowi udało się — na razie — przywrócić w Polsce demokrację. Ta nagroda jest pozornie dla mnie, ale symbolicznie należy do każdej i każdego z nas" .

W 2021 Suchanow wyróżniono też nagrodą polonijną Polcul wręczaną „osobom zaangażowanym w ruch kultury i budowy społeczeństwa obywatelskiego w Polsce oraz współpracy z jej sąsiadami”.

Suchanow była stypendystką Beinecke Library badając archiwa Gombrowicza . W 2024 roku Suchanow była na rezydencji literackiej przyznanej przez Fundację Michalskich w Montricher w Szwajcarii oraz w Literarisches Colloqium w Berlinie. W 2026 roku została stypendystką IWM w Wiedniu .

Członkini Unii Literackiej.

Sprawy sądowe

Klementyna Suchanow w związku ze swoją działalnością w Ogólnopolskim Strajku Kobiet miała liczne sprawy sądowe.

W 2022 r. prasa donosiła, że: Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia, który wcześniej uchylił dozór policyjny wobec Klementyny Suchanow, umorzył postępowanie za "wdarcie się" na teren Trybunału Konstytucyjnego. Uniewinniono ją także w sprawie przybicia plakatu na drzwiach do TK z hasłem "Wczoraj Argentyna, jutro Polska" . Wobec Suchanow zastosowano dozór policyjny, musiała raz w tygodniu stawiać się na komisariacie, zakazano jej wstępu do budynku TK i przebywania w okolicach do 100 metrów od siedziby.

W 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie uniewinnił Suchanow, Martę Lempart i Agnieszkę Czerederecką-Fabin od zarzutu z art. 165 § 1 kk dotyczącym spowodowania zagrożenia epidemiologicznego poprzez prowadzenie protestów w 2020, gdzie groziło im od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności .

W lutym 2026 Sąd Rejonowy w Warszawie uniewinnił ją także z zarzutu o naruszenie nietykalności policjanta, które miało polegać na pochlapaniu butów i munduru farbą podczas protestu pod Trybunałem Konstytucyjnym 28 stycznia 2021 roku, w tej sprawie oskarżycielem był Bartosz Lewandowski.

Suchanow ma także sprawy wytoczone w związku ze swoimi publikacjami dotyczącymi rosyjskich wpływów. Od 2021 roku toczy się sprawa Ordo Iuris przeciwko Suchanow . W listopadzie 2026 Sąd Okręgowy w Warszawie nakazał Klementynie Suchanow przeproszenie Instytutu Ordo Iuris oraz usunięcie wpisów z platformy X, które naruszają dobre imię fundacji. Zakazał jej także dalszego rozpowszechniania zakwestionowanych informacji. Wyrok jest nieprawomocny.

W sierpniu 2026 roku Suchanow podała wiadomość, że Sąd Rejonowy w Warszawie na Mokotowie wydał wyrok w sprawie Aleksandra Stępkowskiego, sędziego w Sądzie Najwyższym, założyciela Ordo Iuris, reprezentowanego przez Bartosza Lewandowskiego, przeciwko niej . Jak pisała Suchanow na X: "pozwał mnie za zgłoszenie do PK [Prokuratury Krajowej] jego rosyjskich koneksji" . Sprawa została umorzona na pierwszym posiedzeniu, gdyż sąd stwierdził brak znamion czynu zabronionego, a zarzuty za "nadinterpretację". Główny zarzut Suchanow wobec Stępkowskiego dotyczył "środków finansowych z „rosyjsko- azerskiej pralni pieniędzy"", to znaczy otrzymania "przelewu bankowego na kwotę 277 euro od fundacji Novae Terrae, kierowanej przez włoskiego polityka Lukę Volonté(inne języki)", który został skazany prawomocnym wyrokiem sądu w Mediolanie za przyjęcie rosyjsko-azerskiej łapówki i przekazywanie jej do środowisk antyaborcyjnych w Europie, w tym do Stępkowskiego - jak można wyczytać w wyroku sądu opublikowanym przez Suchanow na X . Sędzia uznała zarzuty wobec Suchanow za "nadinterpretację": "Analiza treści zarzutów prowadzi do wniosku, że prywatny akt oskarżenia, pisany przez pełnomocnika Lewandowskiego, w znacznej części opiera się nie na dosłownej treści wypowiedzi oskarżonej, lecz na ich interpretacji nadanej przez oskarżyciela prywatnego", "wielokrotnie pojawiają się sformułowania niezawarte w wypowiedziach oskarżonej, wskazujące, iż oskarżyciel przedstawia własne wnioski i konsekwencje wskazanych faktów, jak również nadinterpretuje cele" .

W tym samym czasie pojawiła się informacja o sprawie wytoczonej jej przez Bartosza Lewandowskiego o zniesławienie. Suchanow podejmowała m.in. temat jego wizyty w Moskwie w 2019 i współpracę z mediami rosyjskimi oraz wizytę u rzeczniczki praw dziecka, Anny Kuzniecowej . W sierpniu 2026 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w pierwszej instancji uznał, że doszło do zniesławienia w części zarzutów, część umorzył, a część uznał za zasadną . Sąd odstąpił od wymierzenia Suchanow kary, ale nakazał jej zapłacić nawiązkę na rzecz hospicjum. Lewandowski pisał, że sąd "potwierdził fakt wielokrotnego zniesławiania mnie przez @KSuchanow i podawanie na mój temat nieprawdy co do rzekomych moich związków z Rosją, a także rosyjskimi służbami", Suchanow kontrowała, że "sąd nie rozstrzygał, czy ma czy nie ma kontaktu z Rosją, tylko czy go zniesławiłam" .

W tym samym miesiącu Lewandowski pisał, że e-mail należący do Suchanow był powiązany z nienawistnymi komentarzami, które były kierowane pod adresem jego kancelarii, ale szybko okazało się, że "ten sam e-mail wcześniej podawał jako swój niemieckojęzyczny profil zajmujący się nieruchomościami w Dubaju" i należał do Kathleen Suchanow. Suchanow od początku zaprzeczała, że to jest jej mail i pisała "Każdą rzecz robię z otwartą przyłbicą i ponoszę za to wszystkie z tym związane konsekwencje. Ale Lewandowski (...) już raz brał udział w akcji robienia ze mnie szpiega z tymi samymi argumentami, które potem znalazłam we wniosku przy Pegasusie" . W tej sprawie miał uczestniczyć także Artur Chodziński, były funkcjonariusz CBA, który współpracował z Lewandowskim, potem także z Przemysławem Kralem, o czym Suchanow opowiedziała na swoim kanale na yt .

Życie prywatne

Ma córkę. Mieszka w Warszawie.