Kilometr

kilometr [km]
Układ	SI
Wymiar
Jednostka	długości, szerokości, odległości, drogi, grubości
Typowe symbole wielkości	l, L, x, s
w jednostkach SI
w jednostkach anglosaskich
Jednostka podstawowa	metr

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

Kilometr

Przeliczenia na inne jednostki

1 kilometr to:

1000 metrów (1 metr jest równy 0,001 kilometra),
około 0,621 mili angielskiej (1 mila angielska to 1,609344 kilometra),
około 1094 jardy (1 jard to około 0,0009144 kilometra),
około 3281 stóp (1 stopa to 0,0003048 kilometra).

Wśród wielokrotności metra przewidzianych przedrostkami układu SI jednostką bezpośrednio mniejszą od kilometra jest hektometr, a bezpośrednio większą – megametr.

Zastosowanie

Niemal we wszystkich państwach świata używa się kilometra jako standardowej miary odległości, szczególnie na znakach drogowych wskazujących odległość do danego celu (miasta, lotniska, węzła drogowego). W USA, gdzie wcześniej stosowano powszechnie mile, stopniowo wprowadza się oznakowanie oparte na kilometrze (co skądinąd wzbudza pewne kontrowersje). Jednak podstawowym przykładem państwa, w którym nie stosuje się kilometra w oznaczeniach drogowych, jest Wielka Brytania. W najbliższej przyszłości nie przewiduje się zmian na tym polu, co pozostaje w kontraście z oficjalnie przyjętym systemem metrycznym w tym państwie.

W kolarstwie szosowym często organizuje się etap wyścigu polegający na jeździe na czas na dystansie jednego kilometra.

Unicode

Dla celu zachowania kompatybilności z językami chińskim, japońskim czy koreańskim, Unicode zawiera symbole:

kilometr – kod 0x339E (㎞)
kilometr kwadratowy – kod 0x33A2 (㎢)
kilometr sześcienny – kod 0x33A6 (㎦)

Kilometr kwadratowy

Kilometr kwadratowy (symbol: km²) – jednostka wielokrotna jednostki pola powierzchni – metra kwadratowego.

1 km² =

1 000 000 m²
10 000 dam² = 10 000 arów
100 hm² = 100 ha
0,386 102 mili kwadratowej
247,105 381 akrów

Odwrotnie:

1 m² = 0,000 001 km²
1 dam² = 1 ar = 0,0001 km²
1 hm² = 1 hektar = 0,01 km²
1 mila kwadratowa = 2,589 988 km²
1 akr = 0,004 047 km²

Kilometr sześcienny

Kilometr sześcienny (symbol: km³) to jednostka wielokrotna jednostki objętości – metra sześciennego w układzie SI.

1 km³ = 10⁹ metrów sześciennych
1 km³ = 10¹² litrów

metr sześcienny << kilometr sześcienny << gigametr sześcienny

Objętość 1 kilometra sześciennego mają – zgodnie z definicją – sześcian o krawędzi 1 kilometra, albo kula o średnicy około 1240 metrów. Miara używana rzadko, zazwyczaj do określania zawartości wód w jeziorach, morzach, oceanach, lodowcach lub objętości planet, księżyców i ciał niebieskich.

Przykłady:

0,0026 km³ (= 2,6 mln m³) – piramida Cheopsa
1,3 km³ (= 1,3 miliarda m³) – jezioro Biel k. Biel w Szwajcarii
3,9 km³ – jezioro Zurych k. Zurychu w Szwajcarii
6,5 km³ – jezioro Lugano k. Lugano na granicy Szwajcarii i Włoch
12,5 km³ – jezioro Gordon (Tasmania) – największe jezioro zaporowe Australii
88,9 km³ – Jezioro Genewskie k. Genewy w Szwajcarii
205 km³ – Jezioro Wiktorii na granicy Tanzanii, Ugandy i Kenii – największe jezioro zaporowe na świecie
280 km³ – jezioro Onega k. Pietrozawodska w Karelii, w Rosji
4918 km³ – jezioro Michigan w USA
23 tys. km³ – jezioro Bajkał w Rosji
550 tys. km³ – Morze Czarne
3700 tys. km³ – Morze Śródziemne
300 mln km³ – Ocean Atlantycki
1,6318×10¹¹ km³ – Mars
1,08321×10¹² km³ – Ziemia
1,4255×10¹⁵ km³ – Jowisz
1,4093 × 10¹⁸ km³ – Słońce
125 000 × (1,41 × 10¹⁸) km³ – Aldebaran A

Wyższe wielokrotności metra

Wielokrotności metra wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.

Przypisy

↑ Avakyan AB and Ovchinnikova SP. Foreign experience and techniques. „Hydrotechnical Construction”. 5 (8), s. 773–777, 1971. DOI: 10.1007/BF02403626.

[1] Avakyan AB and Ovchinnikova SP. Foreign experience and techniques. „Hydrotechnical Construction”. 5 (8), s. 773–777, 1971. DOI: 10.1007/BF02403626.

Układ	SI
Wymiar	$[\mathrm {m} ]$
Jednostka	długości, szerokości, odległości, drogi, grubości
Typowe symbole wielkości	l, L, x, s
w jednostkach SI	$\mathrm {1\,km=10^{3}\,m}$
w jednostkach anglosaskich	$\mathrm {1\,km\approx 1\ 093{,}6\,yd}$ $\mathrm {1\,km\approx 0{,}621\,mi}$
Jednostka podstawowa	metr