Kondorowate

Kondorowate
	Cathartidae
	Lafresnaye, 1839
	; Kondor kalifornijski (Gymnogyps californianus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	kondorowe
Rodzina	kondorowate
	Typ nomenklatoryczny
	Cathartes Illiger, 1811
Rodzaje
	5 rodzajów – zobacz opis w tekście
	5 rodzajów – zobacz opis w tekście
	Zasięg występowania
	; Zasięg terytorium w sezonie lęgowym Zasięg całoroczny co najmniej jednego gatunku
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Kondorowate (Cathartidae) – rodzina ptaków z rzędu kondorowych (Cathartiformes).

Występowanie

Obejmuje gatunki głównie padlinożerne zamieszkujące różnorodne środowiska od najwyższych partii gór po równikowe lasy deszczowe czy miasta. Kondorowate występują w Ameryce od południowej Kanady po Patagonię i Falklandy.

Charakterystyka

Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami:

długość ciała 60–130 cm
rozpiętość skrzydeł do 310 cm
większość gatunków (poza kondorem królewskim) ciemno upierzona
głowa naga, często z różnorodnymi wytworami skórnymi
gniazdo zakładają na półce skalnej, drzewie, na ziemi lub na budynku
składają od 1 do 3 jaj
wysiadywanie trwa zazwyczaj około 5 tygodni
młode opuszczają gniazdo w wieku od 10 do 20 tygodni.

Systematyka

Do rodziny Cathartidae należą następujące rodzaje:

Gymnogyps Lesson, 1842 – jedynym przedstawicielem jest Gymnogyps californianus (Shaw, 1797) – kondor kalifornijski
Sarcoramphus Duméril, 1805 – jedynym przedstawicielem jest Sarcoramphus papa (Linnaeus, 1758) – kondor królewski
Vultur Linnaeus, 1758 – jedynym przedstawicielem jest Vultur gryphus Linnaeus, 1758 – kondor wielki
Coragyps Le Maout, 1853 – jedynym przedstawicielem jest Coragyps atratus (Bechstein, 1793) – sępnik czarny
Cathartes Illiger, 1811

Klasyfikacja

Pozycja systematyczna rodziny Cathartidae nie jest pewna. Bywa ona klasyfikowana w rzędzie szponiastych (Accipitriformes), jednak niektórzy zaliczają ją do rzędu sokołowych (Falconiformes), bocianowców (Ciconiiformes) lub w odrębnym rzędzie kondorowych (Cathartiformes) Seebohm, 1890. W niektórych klasyfikacjach Cathartidae była uznawana za młodszy synonim nazwy Ciconiidae. Badania genetyczne przeprowadzone przez Tagliariniego i współpracowników (2009) sugerują, że kondorowate są bardziej bazalne niż jastrzębiowate (Accipitridae) i sokołowate (Falconiidae), jednak nie wyjaśniają w pełni relacji filogenetycznych pomiędzy tymi rodzinami a bocianowatymi, uznawanymi za ich grupę siostrzaną.

Przypisy

↑ Cathartidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cathartidae Lafresnaye, 1839 – kondorowate - New World Vultures (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-09-14].
↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: New World Vultures (Cathartidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.cathar2.01. [dostęp 2026-09-14]. (ang.).
↑ Shannon J. Hackett i inni. A phylogenomic study of birds reveals their evolutionary history. „Science”. 320 (5884), s. 1763–1768, 2008. DOI: 10.1126/science.1157704. (ang.).
↑ Alexander Wetmore: A Classification for the Birds of the World. Smithsonian Institution, 1960.
↑ Family Cathartidae. InfoNatura. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-03)]. (ang.).
↑ Charles G. Sibley, Jon E. Ahlquist. Phylogeny and Classification of Birds: A Study in Molecular Evolution. „The Quarterly Review of Biology”. 67 (1), 1992. (ang.).
↑ South American Classification Committee. American Ornithologists' Union: A classification of the bird species of South America. [dostęp 2012-08-05]. (ang.).
↑ Comitê Brasileiros de Registros Ornitlógicos: Lista das Aves do Brasil. 2006. [dostęp 2014-03-02]. (port.).
↑ Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842.
↑ BirdLife International, Vultur gryphus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2020-06-03] (ang.).
↑ Cathartidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2007-03-25] [zarchiwizowane z adresu 2007-03-25] (ang.).
↑ Marcella Mergulhão Tagliarini, Julio Cesar Pieczarka, Cleusa Yoshiko Nagamachi, Jorge Rissino i inni. Chromosomal analysis in Cathartidae: distribution of heterochromatic blocks and rDNA, and phylogenetic considerations. „Genetica”. 135 (3), s. 299–304, 2009. DOI: 10.1007/s10709-008-9278-2. (ang.).

[itis-1] Cathartidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-2] 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cathartidae Lafresnaye, 1839 – kondorowate - New World Vultures (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-09-14].

[botw-3] D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: New World Vultures (Cathartidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.cathar2.01. [dostęp 2026-09-14]. (ang.).

[Hackettetal-4] Shannon J. Hackett i inni. A phylogenomic study of birds reveals their evolutionary history. „Science”. 320 (5884), s. 1763–1768, 2008. DOI: 10.1126/science.1157704. (ang.).

[5] Alexander Wetmore: A Classification for the Birds of the World. Smithsonian Institution, 1960.

[Nature-6] Family Cathartidae. InfoNatura. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-03)]. (ang.).

[SA91-7] Charles G. Sibley, Jon E. Ahlquist. Phylogeny and Classification of Birds: A Study in Molecular Evolution. „The Quarterly Review of Biology”. 67 (1), 1992. (ang.).

[SACC-8] South American Classification Committee. American Ornithologists' Union: A classification of the bird species of South America. [dostęp 2012-08-05]. (ang.).

[Avibrasil-9] Comitê Brasileiros de Registros Ornitlógicos: Lista das Aves do Brasil. 2006. [dostęp 2014-03-02]. (port.).

[10] Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842.

[IUCN-11] BirdLife International, Vultur gryphus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2020-06-03] (ang.).

[itis2-12] Cathartidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2007-03-25] [zarchiwizowane z adresu 2007-03-25] (ang.).

[TPNRO08-13] Marcella Mergulhão Tagliarini, Julio Cesar Pieczarka, Cleusa Yoshiko Nagamachi, Jorge Rissino i inni. Chromosomal analysis in Cathartidae: distribution of heterochromatic blocks and rDNA, and phylogenetic considerations. „Genetica”. 135 (3), s. 299–304, 2009. DOI: 10.1007/s10709-008-9278-2. (ang.).