Korzkiew
| wieś | |
 Kościół Narodzenia św. Jana Chrzciciela | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
ok. 261–347 m n.p.m. |
| Liczba ludności (31.12.2025) |
188 |
| Strefa numeracyjna |
12 |
| Kod pocztowy |
32-088 |
| Tablice rejestracyjne |
KRA |
| SIMC |
0344231 |
Położenie na mapie gminy Zielonki  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu krakowskiego  | |
 50°09′46″N 19°53′01″E/50,162778 19,883611 | |
Korzkiew – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zielonki.
Przez wieś przepływa Potok Korzkiewski zwany też Korzkiewką. Integralne części miejscowości: Nowa Wieś, Pod Lisinami.
Siedziba rzymskokatolickiej parafii Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Korzkwi.
Położenie
Korzkiew położona jest w dolinie potoku Korzkiewka, lewego dopływu Prądnika (Białuchy), w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego. Obszar ten według regionalizacji fizycznogeograficznej znajduje się w południowo-wschodniej części Wyżyny Olkuskiej (341.32) należącej do makroregionu Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (341.3), w podprowincji Wyżyna Śląsko-Krakowska (341).
Pod względem administracyjnym wieś zlokalizowana jest w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w północno-zachodniej części gminy Zielonki, około 12 km w linii prostej na północ od centrum Krakowa. Graniczy z następującymi miejscowościami:
- Brzozówka (gmina Zielonki) od północy i północnego wschodu,
- Przybysławice (gmina Zielonki) od wschodu,
- Januszowice (gmina Zielonki) od południowego wschodu,
- Giebułtów (gmina Wielka Wieś) od południa i południowego zachodu,
- Prądnik Korzkiewski (gmina Wielka Wieś) od zachodu,
- Grębynice (gmina Zielonki) od zachodu i północnego zachodu.
Biorąc pod uwagę powierzchnię wynoszącą 133,27 ha Korzkiew jest czwartą (po Garlicy Duchownej, Boleniu i Garliczce) najmniejszą miejscowością gminy Zielonki, zajmującą 2,74% jej obszaru.
Najwyżej położony obszar wsi znajduje się na jej północnych krańcach, na wysokości około 347 m n.p.m., najniższy na południu, w korycie Korzkiewki, w miejscu w którym przecina on granicę miejscowości (przy ul. Korzkiewskiej), na wysokości około 261 m n.p.m.
Historia
Historia wsi związana jest bezpośrednio z historią zamku w Korzkwi. Prawdopodobnie powstała jako tzw. osada służebna. W XIX w. Korzkiew zamieszkiwali głównie fornale dworscy, kilku włościan i komorników, była również czynna karczma (z browarem).
W Królestwie Polskim istniała gmina Korzkiew.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
Demografia
Największą liczbę mieszkańców Korzkwi odnotowano w roku 1921. W okresie ostatnich kilku lat ustabilizowała się ona na poziomie około 190-200 osób.
Źródła danych oraz rodzaje (nazwy) i terminy spisów, jeśli dostępne:
- 1787;
- 1789 – Lustracja dymów i podanie ludności;
- 1808 – Spis wojskowy ludności Galicji;
- 1921 – Pierwszy Powszechny Spis Ludności – dane na 30. września;
- 1988 – Narodowy Spis Powszechny 1988 – dane na 6. grudnia;
- 2002 – Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2002 – dane na 20. maja;
- 2003, 2004 i 2006 oraz 2009–2025 – dane własne Urzędu gminy Zielonki na 31. grudnia danego roku (wg meldunków).
Zabytki
Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.
- Zespół zamkowy: ruiny zamku, zespół folwarczny: budynek mieszkalny, budynek gospodarczy, park.
W 1352 r. Jan herbu Syrokomla kupił wzgórze Korzkiew, gdzie wybudował zamek, który pełnił funkcję obronną i mieszkalną rodu Zaklików do II poł. XV wieku. Kolejnymi właścicielami byli: Szczepan Świętopełk z Irządz, kupiec Piotr Krupka, rodzina Zborowskich i Ługowskich. Pod koniec XV w. oraz 1720 r. (właścicielami byli wówczas Jordanowie), budowla została przebudowana. Zamek znajdował się następnie w rękach Wesslów i Wodzickich, a pod koniec XIX w. popadł w ruinę. Od 1997 r. zamek jest stale zamieszkany przez rodzinę Donimirskich którzy podjęli się odnowienia i odbudowania zamku. Zagospodarowywane jest również całe wzgórze zamkowe oraz podnóże warowni. Planowana jest także odbudowa mieszczącego się dawniej w pobliżu zamku dworu, odtworzenie stawów oraz stworzenie małego muzeum i skansenu.
- Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela, starodrzew, ogrodzenie z 4 kaplicami z XVII wieku.
W 1623 r. Aleksander Ługowski ufundował budowę barokowego kościoła pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Powstał on na miejscu starego drewnianego kościoła, wzniesionego w 2. połowie XIV wieku.
Inne
- Park angielski.
Osoby związane z Korzkwią
- Tadeusz Broś
- Andrzej Krztoń
Korzkiew w kulturze
O gwałtownym epizodzie z historii Korzkwi świadczy taki zapis:
Wojownicze przekupki krakowskie urządziły pogrom chłopów z Korzkwi, którzy razem z Kozakami rabowali (w 1848 r.) dwór Sedlmajerów i przywieźli na targ zdobyte łupy.
Zobacz też
Uwagi
Przypisy
- 1 2 Strona gminy Zielonki – Ludność. [dostęp 2026-04-28].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 516 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 58743.
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Korzkiew na mapie Geoserwisu GDOŚ >> Warstwa: Formy ochrony przyrody. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-11-21].
- ↑ Korzkiew na mapie Geoserwisu GDOŚ >> Warstwa: Mezoregiony fizycznogeograficzne. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-11-21].
- 1 2 3 Wydawnictwo COMPASS: Mapa turystyczna gminy Zielonki. [dostęp 2021-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-18)].
- 1 2 Geoportal krajowy. geoportal.gov.pl. [dostęp 2021-11-21].
- ↑ Strona gminy Zielonki – Struktura powierzchni wg sołectw. [dostęp 2021-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-11-05)].
- ↑ Strona gminy Zielonki – Mapa ulic w miejscowości Korzkiew. [dostęp 2021-11-21].
- ↑ Geoportal krajowy >> Warstwa: Państwowy Rejestr Granic. geoportal.gov.pl. [dostęp 2021-11-21].
- ↑ na podstawie: Paweł Szczaniecki, Zamek w Korzkwi i jego właściciele, Kraków 1998
- 1 2 Wyżga 2009 ↓, s. 79.
- ↑ Wyżga 2009 ↓, s. 107.
- ↑ Wyżga 2009 ↓, s. 135.
- 1 2 GUS Bank Danych Lokalnych - dane dla jednostek terytorialnych. [dostęp 2021-08-13].
- ↑ BIP gminy Zielonki - informacje o jednostkach pomocniczych. [dostęp 2021-08-13].
- ↑ Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2023-12-03].
- ↑ P. Szczaniecki, Zamek w Korzkwi...
- ↑ kościół Zamek Korzkiew [online], www.korzkiew.pl [dostęp 2017-11-24].
- ↑ "Pożegnanie Tadeusza Brosia [online], tvp.pl, 31 października 2011 [dostęp 2011-11-02].
- ↑ Wspomnienia. wyborcza.pl. [dostęp 2017-05-15].
Bibliografia
- Mateusz Wyżga: W tej pięknej ziemi. Gmina Zielonki od średniowiecza do czasów współczesnych. Zielonki: Urząd Gminy Zielonki, Wydawnictwo Attyka, 2009. ISBN 978-83-926248-7-5.
Linki zewnętrzne
- Korzkiewski Park Kulturalny
- Korzkiew, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 436.
- Korzkiew, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 131.
| Wsie | |
|---|---|
| Części wsi |
|
| Sołectwo |
