Kosmatka

Kosmatka
Ilustracja
Kosmatka brunatna
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

wiechlinowce

Rodzina

sitowate

Rodzaj

kosmatka

Nazwa systematyczna
Luzula DC.
Lamarck et A. P. de Candolle, Fl. Franç. ed. 3. 3: 158. 17 Sep 1805 (nom. cons.)
Typ nomenklatoryczny

Luzula campestris (L.) DC. (typ. cons.)

Synonimy
  • Cyperella J.G.H.Kramer ex MacMill.
  • Ebingeria Chrtek & Krísa
  • Gymnodes (Griseb.) Fourr.
  • Juncoides Ség.
  • Luciola Sm.
  • Nemorinia Fourr.
  • Pterodes (Griseb.) Börner
Kosmatka polna (L. campestris)
L. comosa

Kosmatka (Luzula DC.) – rodzaj roślin z rodziny sitowatych. Należą do niego 124 gatunki. Występują one na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, zwykle w klimacie chłodnym, w strefie międzyzwrotnikowej na obszarach górskich. Do flory Polski należy 10 gatunków.

Rozmieszczenie geograficzne

Kosmatki występują w strefie klimatu chłodnego na obu półkulach, w strefie międzyzwrotnikowej głównie na terenach górskich. Najliczniejsze są w strefie umiarkowanej i chłodnej Eurazji; tylko w Europie rośnie ich 31 gatunków, z czego 10 rośnie w Polsce. W Ameryce Północnej obecne są 23 gatunki, w Australii 15, z czego 12 to endemity, w Nowej Zelandii rośnie 13 gatunków rodzimych.

Gatunki flory Polski

Morfologia

Pokrój
Byliny, zwykle kępiaste, z kłączem najczęściej niemal pionowym, rzadko z rozłogami. Łodyga walcowata.
Liście
Skupione zwykle tylko u nasady łodygi. Z pochwą liściową zamkniętą u nasady. Blaszka liściowa płaska lub kanalikowata, bez języczka i poprzecznych przegród, na brzegu z wielokomórkowymi, białawymi włoskami.
Kwiaty
Rzadko pojedyncze, zwykle skupione w wierzchotkach tworzących złożone kwiatostany luźne lub gęste na szczycie łodygi. Podsadki wspierające kwiatostan zwykle dwie, liściopodobne. U nasady gałązek kwiatostanu występują zredukowane 1–2 podsadki, natomiast u nasady szypułek kwiatowych 2–3 przysadki. Kwiaty są obupłciowe, trzykrotne, promieniste i drobne. Okwiat składa się z dwóch okółków po 3 listki. Pręcików jest 6 i zwykle są one krótsze od okwiatu. Pylniki są dwukomorowe, podługowate do równowąskich. Zalążnia powstaje z trzech owocolistków zrośniętych, jest jednokomorowa, górna, z trzema zalążkami. Szyjka słupka krótka.
Owoce
Kulistawa torebka, zwykle z dzióbkiem na szczycie. Zawiera trzy nasiona kuliste lub jajowate. Nasiona wyposażone są w białawy elajosom, często podobnej wielkości jak samo nasiono.

Systematyka

L. hawaiiensis
Kosmatka gajowa (Luzula luzuloides)
Kosmatka licznokwiatowa (Luzula multiflora)
L. nivea
L. pilosa
Kosmatka olbrzymia (Luzula sylvatica)

Rodzaj potwierdzony został w analizach filogenetycznych jako takson monofiletyczny. Rodzaj tradycyjnie dzielony był na trzy podrodzaje: Marlenia, Luzula i Pterodes. Podrodzaj Marlenia jest monotypowy (obejmuje tylko L. elegans) i zajmuje pozycję bazalną w obrębie rodzaju. Pozostałe podrodzaje oraz 7 sekcji, na które dzielony był podrodzaj Luzula, nie zostały potwierdzone jako monofiletyczne w analizach filogenetycznych.

Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny sitowatych (Juncaceae) z rzędu wiechlinowców (Poales) stanowiącego jeden z kladów jednoliściennych (monocots).

Lista gatunków