Sitowate

Sitowate

Sit rozpierzchły
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	wiechlinowce
Rodzina	sitowate
Nazwa systematyczna
Juncaceae Juss. Gen. Pl.: 43. 04.08.1789
Multimedia w Wikimedia Commons

Sitowate (Juncaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. Liczy ok. 440 gatunków skupionych w 7 rodzajach. Rozpowszechnione są one na całym świecie, przy czym w strefie tropikalnej głównie na obszarach górskich. Najbardziej zróżnicowane są w strefie klimatu chłodnego umiarkowanego oraz w górach. Najczęściej zasiedlają siedliska wilgotne. We florze Polski występują tylko dwa rodzaje roślin należące do tej rodziny: sit i kosmatka. Znaczenie ekonomiczne jest niewielkie – niektóre gatunki wykorzystywane są w plecionkarstwie i są sadzone jako rośliny ozdobne.

Morfologia

Pokrój

Byliny i rośliny jednoroczne, zwykle rosnące w kępach, często z kłączami. Łodyga cylindryczna i zwykle pełna.

Liście

Skupione zwykle tylko u nasady łodygi, skrętoległe, zwykle w trzech rzędach, rzadko (u Distichia) dwurzędowe. Z pochwą liściową u nasady. Blaszka liściowa płaska, cylindryczna lub zredukowana (wówczas liść ograniczony tylko do pochwy). Liście spłaszczone trawiaste, całobrzegie, z żyłkowaniem równoległym, bez języczka.

Kwiaty

Rzadko pojedyncze, zwykle skupione w wierzchotkach tworzących kwiatostany złożone główkowate lub wiechowate. Kwiaty obupłciowe, rzadko jednopłciowe (Distichia, Rostkovia), trzykrotne, promieniste, bardzo drobne. Okwiat składa się z dwóch okółków po 3 listki. Są one wolne, zwykle zielono-brązowe lub czarne, rzadko błoniaste. U Marsippospermum wewnętrzny okółek okwiatu jest mniejszy od zewnętrznego. Pręcików jest zwykle 6, rzadko 3. Są one nadległe listkom okwiatu, wolne. Pylniki są dwukomorowe, wewnątrzpylne, pękają podłużnymi bruzdami, nitka od nasady główki wnika między pylniki w postaci łącznika (basifixed). Słupek powstaje z trzech owocolistków zrośniętych i tworzących górną zalążnię zawierającą liczne zalążki. Szyjka słupka pojedyncza lub trzy, znamiona trzy.

Owoce

Torebka z trzema przegrodami, zawierająca zwykle liczne, kuliste lub spłaszczone nasiona. Bielmo jest obecne, zarodek jest prosty.

Systematyka

Pozycja rodziny według systemu APG V z 2026

Rodzina stanowi grupę siostrzaną dla rodziny ciborowatych Cyperaceae.

Podział rodziny na rodzaje

• Distichia Nees & Meyen
• Juncinella Záv.Drábk. & Proćków
• Juncus L. – sit (w tym Marsippospermum Desv., Rostkovia Desv.)
• Luzula DC. – kosmatka
• Oreojuncus Záv.Drábk. & Kirschner
• Oxychloe Phil.
• Patosia Buchenau

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd sitopodobne (Juncanae Takht.), rząd sitowce (Juncales Dumort.), podrząd Juncineae Engl., rodzina sitowate (Juncaceae Juss.).

Zastosowanie

Łodygi różnych gatunków sitów (np. sit rozpierzchły, sztywny i bałtycki) wykorzystywane są do wiązania i wyplatania. Niektóre gatunki sitów i kosmatek sadzone są jako rośliny ozdobne.

Zobacz też

• sitniczka, sitowie, sitnik, sitowiec – rodzaje roślin z rodziny ciborowatych.

Przypisy