Kraking

Kraking, krakowanie (ang. cracking – pękanie) – grupa procesów technologicznych stosowanych w celu przerobu ciężkich frakcji ropy naftowej na benzynę i oleje.

Kraking polega na inicjowaniu kontrolowanego rozkładu długich węglowodorów alifatycznych zawartych w ciężkich frakcjach, takich jak mazut i frakcje olejowe, otrzymywanych w procesie rafinacji ropy naftowej, na związki o krótszych łańcuchach węglowych, takich jakie występują w benzynie i oleju napędowym. Reakcje chemiczne zachodzące w czasie krakingu sprowadzają się w uproszczeniu do pękania pojedynczych wiązań chemicznych węgiel–węgiel z wytworzeniem wolnych rodników. W wyniku wtórnych reakcji wytworzonych wolnych rodników oprócz oczekiwanych węglowodorów alifatycznych o stosunkowo krótkich łańcuchach powstają też mniejsze ilości metanu, LPG, nienasyconych węglowodorów oraz koksu. Kraking może być inicjowany termicznie, katalitycznie lub radiacyjnie (z użyciem promieniowania jonizującego).

W zależności od warunków prowadzenia procesu i zastosowanego surowca można wyróżnić (źródło podane w lewej kolumnie dotyczy wszystkich danych w wierszu, o ile nie zaznaczono inaczej):

Nazwa procesu Typowy surowiec Dodawany
reagent
Ciśnienie
robocze
(MPa)
Zakres
temperatury
(°C)
Katalizator Produkty
Piroliza olefinowa etan, gaz płynny,
benzyna, lekki
olej opałowy
H2O do 0,2 780–900
700–1200
– eten, propen, buteny,
butadien, benzyna pirolityczna
Piroliza acetylenowa metan, etan,
frakcje benzynowe
– 0,01–0,05 1300–1400 – acetylen, wodór
Koksowanie (kraking termiczny
„do koksu”),
koksowanie gudronu
pozostałości naftowe,
ciężkie destylaty
(gudron)
– do 0,5
0,1–0,3
520–535
430–550
– koks, frakcje ciekłe i gazowe
Visbreaking (łagodny
kraking termiczny)
pozostałości naftowe – do 1,5
0,5–2
430–460
460–510
– olej opałowy
o obniżonej lepkości
Kraking termiczny
„do pozostałości”
pozostałości atmosferyczne,
destylaty próżnowe
– 2–5
2–7
470–540 – benzyna,
oleje opałowy i napędowy
Reforming termiczny ciężka benzyna niskooktanowa – 5–7 – benzyna o wyższej liczbie
oktanowej, do 20% gazów
Kraking katalityczny frakcje oleju wrzące
w temp. 280–350 °C
– 0,1–0,2 450–510
380–440
480–540
uwodnione glinokrzemiany
aktywowane tlenkami
Ni, Co, Cu, Mn itp.
lub z dodatkiem 15% zeolitów
benzyny o wysokiej
liczbie oktanowej,
olej napędowy
Hydrokraking destylaty próżniowe,
pozostałości naftowe
H2 7–15
6,9–13,8
250–450
290–400
Pt,Pd,W,Ni/SiO2+Al2O3 gaz płynny, benzyna hydrokrakingowa, frakcje olejowe
Hydroreforming hydrorafinowane:
frakcje benzynowe,
frakcje benzynowe i naftowe
wrzące w zakresie 82–190 °C
H2 0,7–3,0
najczęściej
0,345–2,415
480–525 bi- i polimetalicze
Pt+(Re,Ir,Ge)/γ-Al2O3
Pt lub Pt+Re/chlorowany Al2O3
benzyna wysokooktanowa
(reformat)

W niewielkim stopniu kraking ma zastosowanie w przerobie tworzyw sztucznych na paliwa płynne.

Zobacz też