Plac miejski w Kumanowie | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Gmina | |||||
| Data założenia |
XII wiek | ||||
| Prawa miejskie |
1519 | ||||
| Burmistrz | |||||
| Powierzchnia |
509,48 km² | ||||
| Wysokość |
340 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2021) |
| ||||
| • liczba ludności |
75 051 | ||||
| • gęstość |
207,04 os./km² | ||||
| Nr kierunkowy |
(+389) 031 | ||||
| Kod pocztowy |
1300 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
KU | ||||
Położenie na mapie Macedonii Północnej | |||||
| Strona internetowa | |||||
Kumanowo (mac. Куманово, alb. Kumanova, Kumanovë) – miasto w północno-wschodniej Macedonii Północnej, nad Kumanovską Reką. Ośrodek administracyjny gminy Kumanowo, drugie co do liczby mieszkańców miasto Macedonii Północnej (wg stanu na 2021).
Uważa się, że powstanie miasta miało związek z osiedleniem się w tych okolicach plemienia Kumanów w średniowieczu. Pierwsze wiadomości o Kumanowie pochodzą z 1519, gdy miasto miało 300 mieszkańców. W XVII wieku Kumanowo było siedzibą władz nahiji, w mieście istniały meczet, medresa i karawanseraj. Po stłumieniu powstania Karposza w 1689 miasto popadło w stagnację, trwającą, mimo pewnego ożywienia pod koniec XIX wieku, aż do II wojny światowej. Pod koniec Wojen serbsko-tureckich w latach 1876-1878 w mieście wybuchło powstanie trwające 4 miesiące, zakończone stłumieniem przez wojska osmańskie Hafiza paszy. Podczas pierwszej wojny bałkańskiej 23/24 października 1912 pod miastem doszło do bitwy wojsk serbskich i tureckich, w której Turcy ponieśli porażkę i zostali zmuszeni do opuszczenia okolicy. Podczas II wojny światowej 11 października 1941 partyzanci rozpoczęli operację w Kumanowie i Prilepie. W 1999 w mieście podpisano Porozumienie z Kumanowa kończące wojnę w Kosowie. W 2001 miało miejsce powstanie albańskie w Macedonii, na skutek którego nastąpił podział systemu edukacji według kryteriów etnicznych. Widoczne są również podziały wpływające na stosunki pomiędzy społecznościami. 27 grudnia 2002 przed liceum im. Goce Dełczewa w Kumanowie wybuchła bomba, zabijając jednego przechodnia i raniąc pięciu innych. Sprawcy zamachu nie są znani, jego motywy również. W 2015 w Kumanowie doszło do starć policji z albańskimi milicjami, w wyniku których zginęło 8 policjantów i 10 terrorystów.
Kumanowo jest ośrodkiem przemysłowym, głównie przemysłu włókienniczego i metalowego. Kumanowo jest węzłem komunikacyjnym – od głównej linii kolejowej Skopje – Nisz odchodzi tu odnoga do Beljakovci w kierunku granicy bułgarskiej. W mieście jest też rozgałęzienie dróg ze Skopje do Kiustendiłu w Bułgarii przez Kriwą Palankę i do Nišu w Serbii.
Najstarszą zachowaną budowlą Kumanowa jest meczet „Eski” z 1751 w tureckiej dzielnicy Orta Bunar. W okolicznych wsiach zachowało się sporo zabytków z okresu starożytności i średniowiecza, a nawet z czasów prehistorycznych. W miejscu zwanym Kokino, koło wsi Staro Nagoriczane około 30 km na północny wschód od Kumanowa znajduje się stanowisko archeologiczne – pozostałości megalitycznego obserwatorium astronomicznego znajdujące się na liście informacyjnej UNESCO. Koło wsi Kleczowce odkryto pozostałości rzymskiego osiedla Vicianus. W Starym Nagoričane znajduje się cerkiew św. Jerzego z XI/XIV wieku, we wsi Matejče cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej z XIV wieku. Co roku w Kumanowie odbywa się międzynarodowy festiwal jazzowy.
W mieście działają kluby piłkarskie FK Kumanowo i FK Miłano oraz klub piłki ręcznej MRK Kumanowo.
Liczba mieszkańców miasta według spisu z 2002 roku wynosiła 76.262 osoby (63% Macedończyków, 24% Albańczyków, 7% Serbów, 5% Cyganów.

| Grupa etniczna | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1994 | 2002 | 2021 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Liczba | % | Liczba | % | Liczba | % | Liczba | % | Liczba | % | Liczba | % | Liczba | % | Liczba | % | |
| Macedończycy | ... | ... | 14351 | 61,5 | 20323 | 66,1 | 28789 | 62,1 | 36812 | 60,5 | 40634 | 62,3 | 42840 | 60,5 | 43280 | 57,7 |
| Albańczycy | ... | ... | 951 | 4,1 | 1893 | 6,2 | 7827 | 16,9 | 12997 | 21,4 | 15612 | 23,9 | 18277 | 25,8 | 17685 | 23,6 |
| Serbowie | ... | ... | 1790 | 7,7 | 2808 | 9,1 | 3759 | 8,1 | 4252 | 7,0 | 5097 | 7,8 | 4727 | 6,7 | 4300 | 5,7 |
| Romowie | ... | ... | 1861 | 8,0 | ... | ... | 3013 | 6,5 | 4415 | 7,3 | 2987 | 4,6 | 4042 | 5,7 | 2768 | 3,7 |
| Turcy | ... | ... | 3858 | 16,5 | 2512 | 8,2 | 1791 | 3,9 | 936 | 1,5 | 241 | 0,4 | 256 | 0,4 | 125 | 0,2 |
| Wołosi | ... | ... | 12 | 0,1 | ... | ... | ... | ... | 44 | 0,1 | 85 | 0,1 | 108 | 0,2 | 88 | 0,1 |
| Boszniacy | ... | ... | 0 | 0,0 | 0 | 0,0 | 0 | 0,0 | 0 | 0,0 | 0 | 0,0 | 14 | 0,0 | 32 | 0,0 |
| Inni | ... | ... | 516 | 2,2 | 3226 | 10,5 | 1184 | 2,6 | 1386 | 2,3 | 577 | 0,9 | 578 | 0,8 | 645 | 0,9 |
| Osoby, których dane zostały pobrane ze źródeł administracyjnych | 6128 | 8,2 | ||||||||||||||
| Razem | 20242 | 23339 | 30762 | 46363 | 60842 | 65233 | 70842 | 75051 | ||||||||
W Kumanowie znajduje się również Konsulat honorowy Rumunii.