Lama

Lama
Lama
G. Cuvier, 1800
Ilustracja
Gwanako andyjskie (Lama guanicoe)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Rząd

parzystokopytne

Podrząd

wielbłądokształtne

Rodzina

wielbłądowate

Podrodzina

Camelinae

Plemię

Lamini

Rodzaj

lama

Typ nomenklatoryczny

Camelus glama Linnaeus, 1758

Gatunki

5 gatunków (w tym 2 udomowione i 1 wymarły) – zobacz opis w tekście

Lama, wikunia (Lama) – rodzaj ssaków z podrodziny Camelinae w obrębie rodziny wielbłądowatych (Camelidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim w Ameryce Południowej.

Morfologia

Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej Lekcje anatomii porównawczej. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (L. glama).

Etymologia

  • Lama (Lacma, Llama, Llacma): peruwiańska nazwa llama dla lamy, od keczuańskiej nazwy llama dla lam.
  • Auchenia (Aucheria, Auchenias): gr. αυχενιος aukhenios ‘szyjny’, od αυχην aukhēn ‘szyja’. Gatunek typowy: Illiger wymienił dwa gatunki – Lacma vicunna Tiedemann, 1808 (= Camellus vicugna G.I. Molina, 1782) i Camelus llacma Illiger, 1811 (= Camelus glama Linnaeus, 1758) – z których typem nomenklatorycznym jest Camelus llacma Illiger, 1811 (= Camelus glama Linnaeus, 1758).
  • Guanaco: hiszpańska nazwa guanako dla gwanako, od keczuańskiej nazwy wanaku dla gwanako. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Camelus guanicoe P.L.S. Müller, 1776.
  • Vicunia: hiszpańska nazwa vicuña dla wikunii, od keczuańskiej nazwy wik’uña dla wikunii.
  • Dromedarius: łac. dromas, dromadis ‘dromader’, od gr. δρομας καμηλος dromas kamēlos ‘biegnący wielbłąd’, od δρομας dromas ‘biegnący’.
  • Vicugna: hiszpańska nazwa vicuña dla wikunii, od keczuańskiej nazwy wik’uña dla wikunii. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Camelus vicugna Molina, 1782.
  • Pacos: peruwiańskie nazwy paco, pacos dla lam, zaadaptowane przez Buffona w 1765 roku. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Camelus pacos Linnaeus, 1758.
  • Protorhea: gr. πρωτος prōtos ‘pierwszy, przed’; rodzaj Rhea Brisson, 1760 (ptaki); autorzy błędnie zidentyfikowali szczątki kostne (lewa kość udowa, kilka paliczków stopy i paliczek końcowy) jako należące do prymitywnego ptaka z rodziny nandu (Rheidae). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Protorhea azarae Moreno & Mercerat, 1891 (= Camelus vicugna Molina, 1782).
  • Neoauchenia: gr. νεος neos ‘nowy’; rodzaj Auchenia Illiger, 1811.

Podział systematyczny

Niektóre ujęcia systematyczne umieszczają L. vicugna i L. pacos w odrębnym rodzaju Vicugna; tutaj klasyfikacja z współcześnie występującymi gatunkami za Mammals Diversity Database i All the Mammals of the World (2023):

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiary Status
IUCN
Lama guanicoe (P.L.S. Müller, 1776) gwanako andyjskie 2 podgatunki od północnego Peru i Boliwii na południe do Chile i Argentynie (do południowej Patagonii, Ziemi Ognistej i wyspy Navarino); introdukowany na Falklandy; zakres wysokości: 0–4500 m n.p.m. DC: 190–215 cm
DO: 23–27 cm
MC: 90–140 kg
 LC 
Lama glama (Linnaeus, 1758) lama andyjska gatunek monotypowy środkowe Andy od środkowego Peru do zachodniej Boliwii i północnej Argentyny; zakres wysokości: 3800–5000 m n.p.m.; udomowiony na całym świecie DC: 180–200 cm
DO: około 15 cm
MC: 130–200 kg
GU
Lama vicugna (G.I. Molina, 1782) wikunia andyjska 2 podgatunki Puna i wysokie Andy w południowo-wschodnim Peru (na południe od regionu Ancash), zachodniej Boliwii, północno-wschodnim Chile i północno-zachodniej Argentynie (na południe do -29° szerokości geograficznej południowej); introdukowany w Ekwadorze; zakres wysokości: 3200–4800 m n.p.m. DC: 125–190 cm
DO: 15–25 cm
MC: 38–45 kg
 LC 
Lama pacos (Linnaeus, 1758) alpaka gatunek monotypowy środkowe Andy, od środkowego Peru do środkowej Boliwii i północnego Chile; w latach 80. i 90. XX wieku został zaimportowany do Stanów Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii, Kanady i Europy DC: 114–150 cm
DO: 18–25 cm
MC: 55–65 kg
GU

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski; GU – gatunek udomowiony, nie podlega ocenie przez IUCN.

Opisano również wymarły gatunek żyjący w plejstocenie w Ameryce Południowej: