Lapeirousia

*Lapeirousia*
	; Lapeirousia jacquinii
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	kosaćcowate
Rodzaj	Lapeirousia
	Nazwa systematyczna
	Lapeirousia Pourret; Hist. & Mém. Acad. Roy. Sci. Toulouse 3: 79 (1788)
	Typ nomenklatoryczny
	L. compressa Pourret
Synonimy
	Chasmatocallis R.C.Foster; Meristostigma A.Dietr.; Ovieda Spreng.; Peyrousia Poir.; Sophronia Licht. ex Roem. & Schult.;
	Chasmatocallis R.C.Foster; Meristostigma A.Dietr.; Ovieda Spreng.; Peyrousia Poir.; Sophronia Licht. ex Roem. & Schult.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Lapeirousia Pourr. – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae). Obejmuje 28 gatunków występujących w południowej Afryce, przy czym centrum ich zróżnicowania stanowi południowo-zachodnia część Republiki Południowej Afryki. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, lokalnie też spożywane są zasobne w skrobię bulwocebule roślin z tego rodzaju.

Morfologia

Pokrój: Byliny (geofity) o pędach nadziemnych zamierających co roku. Bulwocebule o kształcie dzwonkowatym, spłaszczone od dołu.
Liście: Dwurzędowe, płaskie, pojedyncze do kilku.
Kwiaty: Zebrane w pęczki wyrastające tuż przy powierzchni ziemi albo we wzniesione kwiatostany kłosokształtne i zwykle nierozgałezione lub rozgałęzione, wiechowate. Kwiaty zróżnicowane, zawsze jednak z listkami okwiatu zrośniętymi w rurkę. Listki barwne, niebieskie, fioletowe, czerwone, różowe lub białe. Kwiaty są promieniste lub grzbieciste.
Owoce: Trójkomorowe torebki.

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026)

Jeden z rodzajów z plemienia Watsonieae w podrodzinie Crocoideae, należącej do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae) w rzędzie szparagowców (Asparagales) zaliczanych do jednoliściennych.

Wykaz gatunków

Lapeirousia anceps (L.f.) Ker Gawl.
Lapeirousia angustifolia Schltr.
Lapeirousia arenicola Schltr.
Lapeirousia barklyi Baker
Lapeirousia caudata Schinz
Lapeirousia divaricata Baker
Lapeirousia dolomitica Dinter
Lapeirousia exilis Goldblatt
Lapeirousia fabricii (D.Delaroche) Ker Gawl.
Lapeirousia jacquinii N.E.Br.
Lapeirousia kalahariensis Goldblatt & J.C.Manning
Lapeirousia kamiesmontana Goldblatt & J.C.Manning
Lapeirousia lewisiana B.Nord.
Lapeirousia littoralis Baker
Lapeirousia macrospatha Baker
Lapeirousia montana Klatt
Lapeirousia odoratissima Baker
Lapeirousia oreogena Schltr. ex Goldblatt
Lapeirousia plicata (Jacq.) Diels
Lapeirousia purpurascens Goldblatt & J.C.Manning
Lapeirousia purpurea Goldblatt & J.C.Manning
Lapeirousia pyramidalis (Lam.) Goldblatt
Lapeirousia silenoides (Jacq.) Ker Gawl.
Lapeirousia simulans Goldblatt & J.C.Manning
Lapeirousia spinosa (Goldblatt) Goldblatt & J.C.Manning
Lapeirousia tenuis (Goldblatt) Goldblatt & J.C.Manning
Lapeirousia verecunda Goldblatt
Lapeirousia violacea Goldblatt

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-11-01] (ang.).
↑ Lapeirousia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-03-03]. (ang.).
1 2 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-11-01]. (ang.).
1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 504, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 Mark Hyde, Bart Wursten, Petra Ballings, Meg Coates Palgrave: Lapeirousia Pourr.. [w:] Flora of Mozambique [on-line]. 2007. [dostęp 2019-03-03].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-11-01] (ang.).

[ing-3] Lapeirousia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-03-03]. (ang.).

[kew-4] 1 2 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-11-01]. (ang.).

[mabb-5] 1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 504, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[mozam-6] 1 2 3 4 Mark Hyde, Bart Wursten, Petra Ballings, Meg Coates Palgrave: Lapeirousia Pourr.. [w:] Flora of Mozambique [on-line]. 2007. [dostęp 2019-03-03].