Launaea

*Launaea*
	; Launaea fragilis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Cichorioideae
Rodzaj	Launaea
	Nazwa systematyczna
	Launaea Cass.; G.-F.Cuvier, Dict. Sci. Nat., ed. 2. 25: 321 (1822)
	Typ nomenklatoryczny
	L. bellidifolia Cassini
Synonimy
	Acanthosonchus (Sch.Bip.) Kirp.; Ammoseris Endl.; Brachyramphus DC.; Dianthoseris Sch.Bip. ex A.Rich.; Heterachaena Fresen.; Hexinia H.L.Yang; Launaya Rchb.; Launea Endl.; Lomatolepis Cass.; Microrhynchus Less.; Paramicrorhynchus Kirp.; Rhabdotheca Cass.; Trachodes D.Don; Zollikoferia DC.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Launaea – rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Asteraceae). Obejmuje 56 gatunków. Niemal wszystkie występują na Starym Świecie, tylko jeden gatunek obecny jest w zachodniej Australii. Zasięg rodzaju obejmuje niemal całą Afrykę wraz z Wyspami Kanaryjskimi i Madagaskarem, południowe krańce Europy (Hiszpania i Sycylia, gdzie rośnie 6 gatunków), oraz południową i środkową Azję (po Kazachstan i środkowe Chiny na północy). Jako rośliny introdukowane obecne są też na kontynentach amerykańskich w strefie międzyzwrotnikowej. L. sarmentosa jest gatunkiem charakterystycznym dla tropikalnych plaż piaszczystych.

Nazwa naukowa upamiętnia J.Cl.M. Mordant de Launay'a (1750–1816), prawnika i bibliotekarza w Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu.

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne (jednoroczne i byliny), niewielkie krzewy i półkrzewy. Osiągają od kilku cm do 150 cm wysokości. Pędy są wzniesione, rzadziej płożące, zwykle rozgałęzione i nagie, rzadziej owłosione, rzadko też cierniste.
Liście: Odziomkowe i łodygowe lub tylko odziomkowe, ogonkowe lub siedzące. Blaszka podługowata do lancetowatej, zwykle pierzasto klapowana i na brzegu ząbkowana.
Kwiaty: Zebrane zazwyczaj po 7–40 w koszyczki, a te w wiechowate, groniaste lub kłosokształtne kwiatostany złożone. Okrywy koszyczków wąskie, walcowate, o średnicy 3–5 mm, rzadziej szersze. Listki okrywy z przejrzystymi lub łuskowatymi brzegami. Dno koszyczka jest nagie, płaskie lub wypukłe. Wszystkie kwiaty w koszyczku jednakowe, języczkowe, żółte lub bladożółte.
Owoce: Walcowate, wrzecionowate lub pryzmatyczne, rzadziej spłaszczone niełupki koloru szarego do czarnego. Zwykle bez dzióbka, z 4–5 żebrami. Na powierzchni owocki są nagie. Puch kielichowy w postaci licznych, białych włosków pierzastych lub prostych, często poskręcanych, szybko opadających lub trwałych.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj zaliczany jest do podplemienia Hyoseridinae (lub Sonchinae) w plemieniu Cichorieae w podrodzinie Cichorioideae z rodziny astrowatych Asteraceae.

Wykaz gatunków

Launaea acanthodes (Boiss.) Kuntze
Launaea acaulis (Roxb.) Babc. ex Kerr
Launaea almahrahensis N.Kilian
Launaea amal-aminiae N.Kilian
Launaea angolensis N.Kilian
Launaea angustifolia (Desf.) Kuntze
Launaea arborescens (Batt.) Murb.
Launaea aspleniifolia (Willd.) Hook.f.
Launaea benadirensis Chiov.
Launaea bornmuelleri (Hausskn. ex Bornm.) Bornm.
Launaea brunneri (Webb) Amin ex Boulos
Launaea cabrae (De Wild.) N.Kilian
Launaea calmadowensis Baldesi & N.Kilian
Launaea capitata (Spreng.) Dandy
Launaea castanosperma F.G.Davies
Launaea cervicornis (Boiss.) Font Quer & Rothm.
Launaea cornuta (Hochst. ex Oliv. & Hiern) C.Jeffrey
Launaea crassifolia (Balf.f.) C.Jeffrey
Launaea crepoides Balf.f.
Launaea fragilis (Asso) Pau
Launaea gorgadensis (Bolle) N.Kilian
Launaea hafunensis Chiov.
Launaea intybacea (Jacq.) Beauverd
Launaea korovinii (Popov) Popov ex Pavlov
Launaea lackii N.Kilian
Launaea lanifera Pau
Launaea massauensis (Fresen.) Sch.Bip. ex Kuntze
Launaea microcephala Hook.f.
Launaea mucronata (Forssk.) Muschl.
Launaea nana (Baker) Chiov.
Launaea nudicaulis (L.) Hook.f.
Launaea oligocephala Bornm.
Launaea omanensis N.Kilian
Launaea petitiana (A.Rich.) N.Kilian
Launaea picridioides (Webb) B.L.Rob.
Launaea platyphylla Rech.f.
Launaea polydichotoma (Ostenf.) Amin ex N.Kilian
Launaea procumbens (Roxb.) Ramayya & Rajagopal
Launaea pseudoabyssinica (Chiov.) N.Kilian
Launaea pumila (Cav.) Kuntze
Launaea quercifolia Pamp.
Launaea quettaensis N.Kilian
Launaea rarifolia (Oliv. & Hiern) Boulos
Launaea rhynchocarpa (Balf.f.) B.Mies
Launaea rogersii (Humbert) Humbert & Boulos
Launaea rueppellii (Sch.Bip. ex Oliv. & Hiern) Amin ex Boulos
Launaea sarmentosa (Willd.) Kuntze
Launaea secunda Hook.f.
Launaea socotrana N.Kilian
Launaea spinosa (Forssk.) Sch.Bip. ex Kuntze
Launaea stenocephala (Boiss.) Kuntze
Launaea stocksiana (Boiss.) Kuntze
Launaea taraxacifolia (Willd.) Amin ex C.Jeffrey
Launaea thalassica N.Kilian, Brochmann & Rustan
Launaea viminea (Batt.) Maire
Launaea violacea (O.Hoffm.) Boulos

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-10-31] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-10-31] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 Launaea Cass., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-10-31] .
↑ Launaea Cassini, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2023-10-31] .
1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 507, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 6 7 R. DavidR.D. Whetstone R. DavidR.D., Kristin R.K.R. Brodeur Kristin R.K.R., Launaea Cassini, [w:] Flora of North America [online], eFloras.org [dostęp 2023-10-31] .
1 2 3 J.W.J.W. Kadereit J.W.J.W., CharlesCh. Jeffrey CharlesCh. (red.), Flowering plants. Eudicots: Asterales, Berlin: Springer, 2007, s. 190, ISBN 978-3-540-31051-8, OCLC 184984805 .
↑ Genus Launaea Cass., [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-10-31] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-10-31] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-10-31] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 Launaea Cass., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-10-31] .

[ing-4] Launaea Cassini, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2023-10-31] .

[mabb-5] 1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 507, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[america-6] 1 2 3 4 5 6 7 R. DavidR.D. Whetstone R. DavidR.D., Kristin R.K.R. Brodeur Kristin R.K.R., Launaea Cassini, [w:] Flora of North America [online], eFloras.org [dostęp 2023-10-31] .

[kubitzki-7] 1 2 3 J.W.J.W. Kadereit J.W.J.W., CharlesCh. Jeffrey CharlesCh. (red.), Flowering plants. Eudicots: Asterales, Berlin: Springer, 2007, s. 190, ISBN 978-3-540-31051-8, OCLC 184984805 .

[grin-8] Genus Launaea Cass., [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-10-31] .