Lech Piwowar
 | |
 porucznik rezerwy piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia |
7 lutego 1909 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
wiosna 1940 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1928–1940 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki |
40 Pułk Piechoty Dzieci Lwowskich |
| Główne wojny i bitwy | |
Lech Józef Piwowar (ur. 7 lutego 1909 w Krakowie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski poeta, satyryk, publicysta, tłumacz, krytyk literacki i teatralny, porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Syn geologa i badacza polarnego Adama (zm. 1939) i Heleny z domu Czechowskiej. Absolwent gimnazjum w Olkuszu z 1928. Ukończył studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego i w Szkole Nauk Politycznych w Katowicach. Od 1937 do agresji niemiecko-sowieckiej mieszkał w Dąbrowie Górniczej, gdzie jego ojciec był wcześniej prezydentem miasta.
Związany z lewicową awangardą literacką Krakowa. Członek Koła Literacko-Artystycznego Litart 1932–1935, a od 1933 Polskiego Akademickiego Klubu Artystycznego. Od 1934 jeden z redaktorów „Gazety Artystów”. Współautor szopek politycznych Teatru Artystów Cricot. Autor zbiorów wierszy Raj w nudnym zajeździe (1932), Śmierć młodzieńca w Śródmieściu (1934), Co wieczór (1936).
Absolwent batalionu podchorążych rezerwy piechoty nr 5 z 1929. Został awansowany do stopnia podporucznika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933. Został przydzielony do 40 pułku piechoty Dzieci Lwowskich, później do 1 pułku Strzelców Podhalańskich i w tej jednostce odbywał ćwiczenia rezerwy. Mianowany porucznikiem.
Po wybuchu II wojny światowej w czasie kampanii wrześniowej został zmobilizowany w 73 pułku piechoty. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez Sowietów i przewieziony do obozu w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD, pod pozycją 2736.
W tym specjalnym obozie NKWD dla jeńców polskich w Starobielsku Piwowar napisał na bibułce do papierosów ostatnie swoje wiersze. Zdołał je wynieść z obozu i przechować Józef Czapski. Jan Bielatowicz napisał o nich, że są: „jednym z najcudowniejszych, najbardziej krwią płukanych dokumentów literatury polskiej na wschodnim wygnaniu”.
5 października 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Wybrane wydania pośmiertne
- Bielatowicz Jan, Azja i Afryka. Antologia poezji polskiej na Środkowym Wschodzie; Palestyna : Dowództwo Armii Polskiej na Wschodzie (Oddział Propagandy i Kultury), 1944; 352 str.
- Piwowar Lech, Wiersze wybrane; wybrał Leon Śpiewak; przedmowa Leon Kruczkowski. Warszawa : Czytelnik, 1961; 189 str.
- Piwowar Lech, Wiersze i wybór publicystyki; oprac. i wstępem opatrzyła Regina Lubas. Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1978; 358 str.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ BETA Księgi Cmentarne [online], ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl [dostęp 2018-09-22].
- ↑ Andrzej Krzysztof Kunert: Przedsłowie : dwaj poeci porucznicy ze Starobielska. W: Beata Gałek: Starobielsk : obóz jeniecki NKWD wrzesień 1939 - maj 1940. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2014, s. 9. ISBN 978-83-7399-603-8.
- ↑ Andrzej Krzysztof Kunert: Przedsłowie : dwaj poeci porucznicy ze Starobielska. W: Beata Gałek: Starobielsk : obóz jeniecki NKWD wrzesień 1939 - maj 1940. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2014, s. 9. ISBN 978-83-7399-603-8.
- ↑ Andrzej Krzysztof Kunert: Przedsłowie : dwaj poeci porucznicy ze Starobielska. W: Beata Gałek: Starobielsk : obóz jeniecki NKWD wrzesień 1939 - maj 1940. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2014, s. 9. ISBN 978-83-7399-603-8.
- ↑ Piwowar Lech, Raj w nudnym zajeździe, 1932. Wersja cyfrowa pierwodruku w serwisie Polona.pl
- ↑ Piwowar Lech, Śmierć młodzieńca w Śródmieściu, 1934. Wersja cyfrowa pierwszego wydania w serwisie Polona.pl
- ↑ Piwowar Lech, Co wieczór, 1936. Wersja cyfrowa pierwszego wydania w serwisie Polona.pl
- 1 2 3 Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 419.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. LXXIV.
- ↑ Andrzej Krzysztof Kunert: Przedsłowie : dwaj poeci porucznicy ze Starobielska. W: Beata Gałek: Starobielsk : obóz jeniecki NKWD wrzesień 1939 - maj 1940. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2014, s. 10. ISBN 978-83-7399-603-8.
- ↑ Jan Bielatowicz: Azja i Afryka : antologia poezji polskiej na Środkowym Wschodzie. Palestyna: Dowództwo Armii Polskiej na Wschodzie (Oddział Propagandy i Kultury), 1944. Cytowane w Przedsłowiu Andrzeja Krzysztofa Kunerta do Beaty Gałek „Starobielsk”, s. 10
- ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 107 [dostęp 2024-10-03] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Zbrodnia katyńska, między prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2024-09-17] (pol.).
Bibliografia
- A-Z Mała Encyklopedia, Maria Sajko (red.), Warszawa: PWN, 1995, ISBN 83-01-11663-3, OCLC 830049932.
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
- Izabela Filipek: Rocznica Mordu Katyńskiego. naszwojnicz.pl, 14 kwietnia 2012. [dostęp 2014-04-14].
Linki zewnętrzne
- Dzieła Lecha Piwowara w bibliotece Polona