Lee Strasberg

Lee Strasberg
Ilustracja
Lee Strasberg (1976)
Imię i nazwisko

Israel Strassberg

Data i miejsce urodzenia

17 listopada 1901
Budzanów

Data i miejsce śmierci

17 lutego 1982
Nowy Jork

Zawód

aktor, reżyser, producent, wykładowca

Lata aktywności

1925-1982

Lee Strasberg, właśc. Israel Strassberg (ur. 17 listopada 1901 w Budzanowie, zm. 17 lutego 1982 w Nowym Jorku) – amerykański aktor, reżyser i producent oraz wykładowca sztuki aktorskiej żydowskiego pochodzenia. Zasłynął tym, że przeniósł na grunt amerykańskiego aktorstwa teorię tzw. realizmu psychologicznego Konstantina Stanisławskiego, w wyniku czego jest on postrzegany jako jeden z ojców nowoczesnego, amerykańskiego stylu gry aktorskiej. Aktorstwo oparte na tej metodzie polega na dogłębnym wniknięciu aktora w psychikę odgrywanej postaci.

Życiorys

Urodził się na zachodzie Ukrainy w biednej, żydowskiej rodzinie Idy i Barucha Meyera Strassbergów. Jako siedmioletnie dziecko wyemigrował z rodzicami do Nowego Jorku, gdzie wychował się na Lower East Side. W 1936 został naturalizowany, stając się obywatelem amerykańskim.

Już w młodości ujawniła się jego pasja do teatru. Jako nastolatek występował na deskach teatralnych, grając w języku jidysz. Duży wpływ na jego dalszą drogę artystyczną odegrała tzw. metoda Stanisławskiego, polegająca na wniknięciu w psychologię odgrywanej postaci.

W 1931 został jednym ze współzałożycieli kolektywu artystycznego Group Theatre, z którym związani byli m.in.: Elia Kazan, John Garfield, Stella Adler, Sanford Meisner, Franchot Tone i Robert Lewis. W 1949 rozpoczął karierę wykładowcy w nowojorskiej szkole „Actors Studio”. W ciągu dwóch lat, gdy był tam dyrektorem artystycznym, zbudował od podstaw jej reputację i renomę. Wśród aktorów pobierających nauki w „Actors Studio” byli m.in.: Marlon Brando, Geraldine Page, Paul Newman, Al Pacino, Kim Stanley, Marilyn Monroe, Jane Fonda, James Dean, Dustin Hoffman, Eli Wallach, Eva Marie Saint, Robert De Niro, Jill Clayburgh, Burt Young, Ellen Burstyn, Gene Wilder, Steve McQueen i Dennis Hopper.

W 1966 utworzył „Actors Studio West” w Los Angeles. W 1969 powstał „Lee Strasberg Theatre and Film Institute” w Nowym Jorku i Los Angeles.

Sam rzadko występował jako aktor (pojawił się jedynie w kilku filmach). Jego najbardziej znana rola to Hyman Roth w filmie Ojciec chrzestny II (1974) Francisa Forda Coppoli. Strasberg za tę kreację był nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Ostatecznie nagrodę otrzymał wówczas Robert De Niro, czyli jeden z jego uczniów. Później zagrał jeszcze m.in. jednego z trzech bandytów rabujących bank w filmie W starym, dobrym stylu (1979) Martina Bresta.

Zmarł na zawał serca w Nowym Jorku w wieku 80 lat. Jest pochowany na cmentarzu Westchester Hills w Hastings-on-Hudson.

Życie prywatne

Był trzykrotnie żonaty, a jego żonami były:

Dorobek artystyczny

Teatry na Broadwayu

Filmografia

Przypisy

  1. ↑ Lee Strasberg. Britannica. [dostęp 2026-08-21]. (ang.).
  2. 1 2 Anthony Summers, Bogini. Tajemnice życia i śmierci Marilyn Monroe, Grażyna Jagielska, Henryk Ziętek (tłum.), wyd. 2, Wydawnictwo Znak, 2022, s. 202, ISBN 978-83-240-8664-1.
  3. ↑ Lee Strasberg. EBSCO. [dostęp 2026-08-21]. (ang.).
  4. ↑ Lee Strasberg: Wspomnienie. Odeszli. [dostęp 2026-08-21]. (pol.).
  5. ↑ A Timeline of Lee. newyork-strasberg.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-10-11)].
  6. ↑ Jerry Roberts: Going in Style (1979). Armchair Cinema. [dostęp 2026-08-21]. (ang.).
  7. ↑ Lee Strasberg: Wspomnienie. Odeszli. [dostęp 2026-08-21]. (pol.).

Linki zewnętrzne