Lektorium
Lektorium – murowana lub drewniana przegroda oddzielająca w kościołach katedralnych i klasztornych przestrzeń przeznaczoną dla księży lub zakonników (prezbiterium) od części, w której mogły przebywać osoby świeckie (nawy głównej).
Lektorium stanowiło dalszą formę rozwojową wczesnochrześcijańskiej przegrody chórowej i najczęściej miało formę ażurowej ścianki z drzwiami pośrodku, na której znajdowało się miejsce do czytania ewangelii, wygłaszania kazań, oznajmiania zarządzeń oraz ukazywania wiernym relikwii.
Lektoria zaczęły pojawiać się w późnym romanizmie, w gotyku ich stawianie stało się regułą. Pod względem pastoralnym rozwiązanie to nie było korzystne, gdyż l dzieliło społeczność Kościoła, służyło utrwalaniu podziału na duchowieństwo i wiernych, było wyrazem liturgii duchowieństwa (Klerliturgie). Pojawienie się reformacji spowodowało uznawanie lektorium za przeszkodę. W czasach nowożytnych, zgodnie z zaleceniami soboru trydenckiego, zostały w większości rozebrane, a ich funkcję jako miejsca wygłaszania kazania przejęła ambona.
Zabytki tego typu zachowały się m.in. w katedrach w Albi, Naumburg (Saale) i Magdeburgu, kościołach Saint-Étienne-du-Mont w Paryżu, św. Elżbiety w Marburgu, św. Pantaleona w Kolonii, w Exeter oraz w katedrze w Bristolu. Do II wojny światowej lektorium posiadała kolegiata w Kołobrzegu. Nieistniejące dziś gotyckie lektoria znajdowały się np. w kościele św. Jana Chrzciciela w Zawichoście oraz w kościele św. Wincentego i św. Jakuba we Wrocławiu. Obecnie jedyne w Polsce zachowane oryginalne lektorium znajduje się w kościele Świętej Trójcy w Gdańsku.
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Jeśli murowana przegroda wypełnia cały otwór tęczowy, zwana jest ścianą tęczową.
- ↑ Chodzi o chór kapłański.
Przypisy
- ↑ Stefan Kozakiewicz (red.): Słownik terminologiczny sztuk pięknych, 2002, s. 229.
- ↑ Klemens Krajewski: Mała encyklopedia architektury i wnętrz, 1974, s. 292.
- 1 2 Bogusław Nadolski: Leksykon liturgii. Poznań: Wydawnictwo Pallottinum, 2006, s. 731. ISBN 83-7014-531-0.
- ↑ Bogusław Nadolski, Ambona – stół słowa Bożego [online], opoka.org.pl [dostęp 2017-11-24].
- 1 2 Sztuka świata. Słownik terminów. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 2013, s. 18. ISBN 978-83-213-4727-1.
- ↑ Witold Szolginia: Architektura i budownictwo, 1982, s. 200.