Leon Strehl
 ppłk dr Leon Strehl (1931) | |
 pułkownik lekarz | |
| Data i miejsce urodzenia |
6 sierpnia 1891 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1 września 1960 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | |
| Siły zbrojne |
|
| Formacja | |
| Jednostki |
11 Pułk Strzelców Wielkopolskich, |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa, |
| Odznaczenia | |
      | |
Leon Kazimierz Strehl, ps. „Feliks” (ur. 6 sierpnia 1891 w Czarnoszycach, niem. Bergelau, w pow. człuchowskim, zm. 1 września 1960 w Warszawie) – doktor medycyny, uczestnik I i II wojny światowej oraz powstań: wielkopolskiego, III śląskiego i warszawskiego, pułkownik lekarz Wojska Polskiego i Armii Krajowej, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Był synem Władysława i Kazimiery z Czarlińskich, urodził się w majątku, w ówczesnym zaborze pruskim. Szkołę podstawową i gimnazjum ukończył w Poznaniu, świadectwo dojrzałości otrzymał w 1911. Podczas nauki w gimnazjum należał do Towarzystwa Tomasza Zana i w 1909 był jego przewodniczącym na terenie Poznania. Od 1911 studiował medycynę na uniwersytetach w Monachium, Berlinie i Lipsku. W czasie studiów był członkiem Związku Młodzieży Polskiej „Zet” i działał w tajnych organizacjach wojskowych studentów polskich.
Po wybuchu I wojny światowej został wcielony do Armii Cesarstwa Niemieckiego, w charakterze podlekarza w szpitalach polowych, m.in. w czasie bitwy pod Verdun.
W latach 1918–1919 kontynuował studia medyczne w Berlinie, ale dyplom uzyskał w 1919 na Uniwersytecie Warszawskim. Od stycznia 1919 brał udział w powstaniu wielkopolskim jako lekarz 11 pułku strzelców wielkopolskich. Po uzyskaniu dyplomu wstąpił do wojska polskiego do służby sanitarnej. Brał udział w III powstaniu śląskim na odcinku Kluczbork. Za swój udział został odznaczony Krzyżem Niepodległości i Krzyżem Walecznych, również został awansowany do stopnia majora. W 1923 dostał dyplom doktora nauk medycznych na Uniwersytecie Warszawskim.
W latach 1923–1928 pełnił służbę w Szefostwie Sanitarnym Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu, pozostając na ewidencji VII batalionu sanitarnego. Następnie wykonywał praktykę lekarską w 7 Szpitalu Okręgowym w Poznaniu. W 1934 był szefem sanitarnym Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu, a wkrótce przed początkiem II wojny światowej był szefem sanitarnym Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie.
7 września 1939 został powołany na szefa sanitarnego Armii „Warszawa”. 28 września 1939 wraz z generałem Kutrzebą i prezydentem miasta Starzyńskim wszedł w skład delegacji, która prowadziła rokowania z Niemcami w sprawie kapitulacji Warszawy. W kwietniu 1940 Polski Wojskowy Okręgowy Szpital nr 5 – Szpital Ujazdowski (w Warszawie) otrzymał status Szpitala Miejskiego, a jego dyrektorem został płk dr Leon Strehl.
W marcu 1944 mianowano go na funkcję szefa sanitarnego Komendy Głównej AK. W czasie powstania warszawskiego działał głównie na terenie śródmieścia. 14 sierpnia 1944 organizował ewakuację ok. 200 rannych leczących się w Szpitalu Maltańskim z ul. Senatorskiej. Brał udział w rokowaniach kapitulacyjnych, starając się o jak najlepsze warunki dla ewakuacji rannych. Sam pojechał drugim transportem do obozu Stalag IVB/Z Zeithain w Saksonii, wioząc całe instalacje sali operacyjnej i zapasy materiałów medycznych. W Zeithain był polskim dowódcą. Po oswobodzeniu obozu przez wojska sowieckie, dalej prowadził szpital jako oddział Gospitala Leontiewa. Rannych i chorych przewieziono stopniowo do szpitali w Polsce.
Po powrocie do Polski w sierpniu 1945, Polski Czerwony Krzyż powierzył mu dyrekcję Szpitala PCK. 18 marca 1946 na mocy rozkazu Ministerstwo Obrony Narodowej powrócił do służby czynnej na stanowisku szefa lecznictwa Służby Zdrowia MON. W wieku 60 lat odszedł na stan spoczynku, ale dalej służył swoimi radami w Zarządzie Głównym PCK.
Zmarł 1 września 1960 i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B II 28-9-5).
Awanse służbowe
- major – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 145 lokatą w korpusie oficerów sanitarnych
- podpułkownik – 23 stycznia 1928 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 12 lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, w grupie lekarzy
- pułkownik – 27 czerwca 1935 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 i 2 lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, w grupie lekarzy
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 12363 – 16 sierpnia 1948 „za uratowanie rannych i personelu Szpitala Maltańskiego po zajęciu go przez Niemców oraz przeprowadzenie jego ewakuacji pod ogniem npla”
- Krzyż Niepodległości – 28 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Walecznych
- Złoty Krzyż Zasługi – 22 grudnia 1928
- Odznaka Honorowa Polskiego Czerwonego Krzyża II stopnia (1935)
Upamiętnienie
W Śródmieściu Warszawy, w rejonie ulic: Jazdów, Johna Lennona i al. Armii Ludowej, znajduje się skwer płk. dr. Leona Strehla z kamieniem pamiątkowym.
Przypisy
- ↑ Eligiusz Tomkowiak: Antoni Czubiński (red.), Bogusław Polak (red.): Słownik biograficzny powstańców wielkopolskich. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2002, s. 346–347. ISBN 83-7177-014-6.
- ↑ „Żołnierz Wolności” wyd. 14.12.1980 – biografia dr Strehla.
- 1 2 3 4 5 Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 258.
- ↑ pertraktacja o kapitulację w 1939.
- ↑ Muzeum Historii Medycyny – Dziedzictwo służby zdrowia. gazetalekarska.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-29)]..
- ↑ Szpital Ujazdowski. [w:] Portal Szpitale Polowe 1944 [on-line]. Fundacja Warszawskie Szpitale Polowe. [dostęp 2017-02-01].
- ↑ Szpital Maltański. [w:] Portal Szpitale Polowe 1944 [on-line]. Fundacja Warszawskie Szpitale Polowe. [dostęp 2017-01-29].
- 1 2 Stanisław Iwankiewicz: Polski Szpital Wojskowy w Zeithain. [w:] Miesięcznik informacyjny AM we Wrocławiu, rok X, nr 2 (82) [on-line]. AM we Wrocławiu, listopad 2003. [dostęp 2020-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-02)]. (pol.).
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze.
- ↑ Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin 1997, s. 510.
- ↑ Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 258 – rozkaz Dowódcy AK nr 529 z 29 sierpnia 1944.
- ↑ M.P. z 1934 r. Nr 23, poz. 35 (ISAP) zamiast uprzednio nadanego Medalu Niepodległości (M.P. z 1931 r. Nr 251, poz. 335 (ISAP)).
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 296, poz. 727 „za wybitne zasługi, położone w powstaniu wielkopolskim”.
- ↑ Polski Czerwony Krzyż. Sprawozdanie za 1935. Warszawa: 1936, s. 12.
- ↑ Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 106. ISBN 83-912463-4-5.
Bibliografia
- Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1923.
- Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924.
- Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928.
- Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932.
- Stanisław Konopka, Rocznik Lekarski Rzeczypospolitej Polskiej na 1936 rok, Biuro Propagandy Polskiej Medycyny przy Naczelnej Izbie Lekarskiej, Warszawa 1936.
- Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1945 T.2. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 167–168. ISBN 83-211-0758-3.
- Andrzej Danysz: Służba sanitarna w powstaniu warszawskim. [w:] Medycyna. Dydaktyka. Wychowanie [on-line]. Akademia Medyczna w Warszawie, październik 2004. s. 14–17. [dostęp 2013-09-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-27)].
- Hanna Bojczuk, Halina Dusińska: Lekarze i studenci medycyny Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w latach 1792–1945. Warszawa: Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, 2024. ISBN 978-83-92-3140-3-5.
Linki zewnętrzne
- Głaz w Warszawie z wyrytym napisem upamiętniającym płk. dr. med. Leona Strehla. powstanie44.um.warszawa.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-03-27)].