| Leptocerus interruptus | |
| (Fabricius, 1775) | |
Leptocerus interruptus | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
Leptocerus |
| Gatunek |
Leptocerus interruptus |
Leptocerus interruptus (polska nazwa – niprzyrówka rzeczna) – owad, chruścik z rodziny Leptoceridae. Larwy prowadzą wodny tryb życia, budują przezroczyste domki z przędzy jedwabnej z wbudowanymi nielicznymi ziarnami piasku. Larwy Leptocerus interruptus zasiedlają rzeki północnej Polski (Pojezierze Pomorskie, Pojezierze Mazurskie).
Leptocerus interruptus został umieszczony na liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce jako gatunek narażony – VU). W ostatniej edycji czerwonej listy zwierząt ginących i zagrożonych gatunek ten uzyskał status prawdopodobnie wymarłego (EX?).
Leptocerus interruptus jest gatunkiem znanym z prawie całej zachodniej Europy, lecz rzadko spotykanym w Polsce gatunkiem związanym z rzekami nizinnymi. Z pracy Tomaszewskiego (1965) wynika, że pierwsze dane o występowaniu tego gatunku na obszarach dzisiejszej Polski znajdują się w przedwojennych pracach Schneidea z 1885 r. (okolice Wrocławia) i Ulmera z 1913 r. (Prusy Wschodnie). Szczepańska w spisie chruścików Pojezierza Mazurskiego z roku 1958 wykorzystała jeszcze jedną przedwojenną pracę – publikację Racięckiej (1931). Jednakże dane Racięckiej pochodzą z terenów dzisiejszej Litwy i nie powinny być uwzględniane w opracowaniach dotyczących obszarów współczesnej Polski.
Po wojnie, w 1961 r., jako pierwsza wykazała ten gatunek Wanda Riedel w miejscowości Gołdap. Kolejnych danych dostarczyły prace Wielgosza (1979a, b), który z rzeki Łyny w okolicach Olsztyna, Dobrego Miasta i Bartoszyc, jako pierwszy w powojennej Polsce, opublikował dane dotyczące larw L. interruptus. Prace Wielgosza umknęły uwadze Czachorowskiego (1994) w podsumowaniu wiedzy o chruścikach Polski Północno-Wschodniej.
Niewielka ilość danych na przestrzeni kilkudziesięciu lat badań spowodowała, że w 1992 r. L. interruptus znalazł się na liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce jako gatunek narażony (Szczęsny 1992), a w roku 2002 jako gatunek prawdopodobnie wymarły (Szczęsny, 2002).
Po blisko dwudziestu latach ukazały się kolejne publikacje zawierające informacje o występowaniu L. interruptus. Larwy tego gatunku znalezione zostały w rzece Łynie na terenie Lasu Warmińskiego pod Olsztynem (Czachorowski i in. 1998) oraz w rzece Drawie w Złocieńcu (Pietrzak 2001). W Drawie gatunek ten występował bardzo licznie i pod względem liczebności był dominantem wśród wszystkich chruścików stwierdzonych na terenie Złocieńca. W najnowszej edycji czerwonej listy zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce L. interruptus uznano za gatunek prawdopodobnie wymarły (Szczęsny, 2002). Wydaje się, że jest to decyzja zbyt pochopna w świetle danych literaturowych. Jeżeli za punkt wyjścia uznać publikację Tomaszewskiego (1965), to po tej dacie wykazano ten gatunek kilkakrotnie (Wielgosz, 1979a, b, Czachorowski i in., 1998, Pietrzak, 2001), w tym dwukrotnie po 1992 r. Ponadto w zbiorach Katedry Ekologii i Ochrony Środowiska UWM w Olsztynie znajdują się niepublikowane dane o ponad tysiącu larw tego gatunku z terenów północnej Polski. W zaistniałej sytuacji wskazana jest publikacja tych danych.
W świetle dostępnych informacji Leptocerus interruptus z pewnością nie jest gatunkiem wymarłym na terenie Polski. Chociaż jest rzadko spotykany, to występuje współcześnie i na dodatek lokalnie bardzo licznie. Można jedynie stwierdzić, że bardzo rzadko był łowiony w stadium imaginalnym. Badania bentosu i uwzględnienie stadiów larwalnych rzuca zupełnie nowe światło na liczebność tego gatunku. O tym, że powinien występować w Polsce świadczy jego rozmieszczenie w Europie. Bardziej właściwą kategorią zagrożenia dla L. interruptus byłby chyba status gatunku zagrożonego (EN) lub krytycznie zagrożonego (CR).