Leukogenes

Leukogenes
	; L. leontopodium
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Rodzaj	leukogenes
	Nazwa systematyczna
	Leucogenes Beauverd; Bull. Soc. bot. Genève ser. 2. 2: 241. 31 Dec 1910
	Typ nomenklatoryczny
	non designatus lub Leucogenes grandiceps (Hook.f.) Beauverd
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Leukogenes, szarotka nowozelandzka (Leucogenes Beauverd) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych (Compositae Gis.). Według Flora of New Zealand oraz The Plant List w obrębie tego rodzaju znajdują się 4 gatunki o nazwach zweryfikowanych i zaakceptowanych, dodatkowo The Plant List wymienia jeden gatunek o statusie niepewnym (niezweryfikowanym). Rośliny z tego rodzaju występują endemicznie na Nowej Zelandii. Ponadto są uprawiane jako ozdobne, ze względu na srebrzyście omszone liście. Nazwa naukowa jest sparafrazowaną po łacińsku nazwą zwyczajową szarotki (ang., niem., wł. = edelweiss) nadaną rodzajowi przez jego autora – Gustava Beauverda w 1910.

Morfologia

Pokrój: Byliny tworzące kępy. Pędy są wełniste, zdrewniałe u podstawy.
Liście: Rośliny mają tylko liście łodygowe. Są one siedzące, nakładające się dachówkowato na siebie, o kształcie od jajowatego do owalnego.
Kwiaty: Tworzą koszyczki, które są zebrane w gęste wierzchotki. Łuski okrywy rozmieszczone są w wielu okółkach, dachówkowato zachodzące na siebie. Dno kwiatowe jest wypukłe, pozbawione łusek. Wszystkie kwiaty są rurkowate, z 4- lub 5-ząbkowanymi koronami. Kwiaty wewnętrzne są liczne i obupłciowe, natomiast zewnętrzne są żeńskie. Podsadki umiejscowione są tuż pod kwiatostanami, są poziomo rozpostarte, biało wełniste, z tępymi wierzchołkami.
Owoce: Jedwabiście owłosione. Puch kielichowy pokryty jest 20–25 włoskami, które są pogrubione przy wierzchołku i spłaszczone u nasady.
Rodzaje podobne: Rośliny przypominają przedstawicieli rodzaju szarotka (Leontopodium), głównie ze względu na podobne kwiatostany.

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016): Angiosperm Phylogeny Website adaptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funk w 2002, z późniejszymi uzupełnieniami. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Leucogenes należy do plemienia Gnaphalieae (Cass.) Lecoq & Juillet, podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych.

Wykaz gatunków

Leucogenes grandiceps (Hook.f.) Beauverd – leukogenes wielkokwiatostanowy
Leucogenes leontopodium (Hook.f.) Beauverd – leukogenes szarotkowaty
Leucogenes neglecta Molloy
Leucogenes tarahaoa Molloy

W stanie dzikim leukogenes często tworzy mieszańce z przedstawicielami rodzaju raulia Raoulia.

Biologia i ekologia

Rośliny najlepiej rosną na mineralnych, przepuszczalnych glebach.

Zastosowanie

Przedstawiciele tego rodzaju uprawiani są jako rośliny ozdobne, głównie ze względu na srebrzyście omszone liście. Najlepiej sprawdzają się w ogrodach skalnych.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
1 2 Leucogenes. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2016-07-10]. (ang.).
1 2 3 Leucogenes. [w:] Flora of New Zealand [on-line]. Landcare Research. [dostęp 2016-07-10].
1 2 Leucogenes. The Plant List. [dostęp 2015-06-15]. (ang.).
1 2 3 4 5 D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 406. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin, tom II, K–Z. Poznań: Zysk i S-ka, 2012, s. 535. ISBN 978-83-7506-846-7. (pol.).
↑ B. P. J. Molloy. Two new species of Leucogenes (Inuleae: Asteraceae) from New Zealand, and typification of L. grandiceps. „New Zealand Journal of Botany”. 33, 1, s. 53-63, 1995. DOI: 10.1080/0028825X.1995.10412943.
↑ Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington.
↑ B. Baldwin, J.M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification. Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24]. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).

[ing-3] 1 2 Leucogenes. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2016-07-10]. (ang.).

[nz-4] 1 2 3 Leucogenes. [w:] Flora of New Zealand [on-line]. Landcare Research. [dostęp 2016-07-10].

[tpl-5] 1 2 Leucogenes. The Plant List. [dostęp 2015-06-15]. (ang.).

[mabberley-6] 1 2 3 4 5 D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 406. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.).

[Encyklopedia-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin, tom II, K–Z. Poznań: Zysk i S-ka, 2012, s. 535. ISBN 978-83-7506-846-7. (pol.).

[8] B. P. J. Molloy. Two new species of Leucogenes (Inuleae: Asteraceae) from New Zealand, and typification of L. grandiceps. „New Zealand Journal of Botany”. 33, 1, s. 53-63, 1995. DOI: 10.1080/0028825X.1995.10412943.

[9] Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington.

[10] B. Baldwin, J.M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification. Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24]. (ang.).