Lotar I

Lotar I
	; Lotar I
	cesarz rzymski
Okres	od 20 czerwca 840; współcesarz od 817; do 29 września 855
Koronacja	817; 5 kwietnia 823
Poprzednik	Ludwik I Pobożny
Następca	Ludwik II
	Król Franków
Okres	od 20 czerwca 840; do sierpień 843
Poprzednik	Ludwik I Pobożny
Następca	podział państwa pomiędzy Lotara I, Ludwika II, Karola II
	Król Franków Środkowych
Okres	od sierpień 843; do 29 września 855
Poprzednik	brak (Królestwo Franków)
Następca	podział państwa pomiędzy Lotara II (Lotaryngia), Ludwika II (Włochy), Karola (Prowansja)
	Król Burgundii
Okres	od sierpień 840; do 29 września 855
Poprzednik	Ludwik I Pobożny
Następca	podział na Górną i Dolną Burgundię
	Dane biograficzne
Dynastia	Karolingowie
Data urodzenia	795
Data i miejsce śmierci	29 września 855 ; Prüm
Miejsce spoczynku	Prüm
Ojciec	Ludwik I Pobożny
Matka	Ermengarda z Hesbaye
Żona	Ermengarda z Tours
Dzieci	Ludwik II; Hiltruda; Berta; Gizela; Lotar II; Rotruda; Karol; Karloman (nieślubny)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Lotar I (ur. 795, zm. 29 września 855 w Prüm) – najstarszy syn cesarza Ludwika I Pobożnego i jego pierwszej żony Ermengardy z Hesbaye. Współcesarz rzymski od 817 roku (samodzielny cesarz w latach 840–855), król Italii w latach 818–855 oraz władca Państwa Środkowofrankijskiego w latach 843–855.

Jego panowanie upłynęło pod znakiem ostrych sporów dynastycznych z ojcem oraz braćmi: Ludwikiem II Niemieckim i Karolem II Łysym. Ta bezwzględna walka doprowadziła do rozpadu wielkiego imperium stworzonego przez ich dziada, Karola Wielkiego, co ostatecznie przypieczętował traktat w Verdun z 843 roku, kładąc fundamenty pod przyszłe państwa – Francję i Niemcy.

Młodość i początki rządów

Lotar urodził się w 795 roku, gdy żył jeszcze jego słynny dziad, Karol Wielki. Gdy w 814 roku zmarł król, a władzę w państwie przejął ojciec Lotara, Ludwik Pobożny, młody książę został wysłany jako namiestnik do Bawarii.

Trzy lata później, w lipcu 817 roku, Ludwik Pobożny ogłosił edykt sukcesyjny Ordinatio Imperii. Na jego mocy Lotar został mianowany głównym dziedzicem i zarazem współcesarzem, nad którym zwierzchność mieli zachować jego młodsi bracia: Pepin oraz Ludwik Niemiecki, zarządzający mniejszymi dzielnicami w Akwitanii i Bawarii.

Po bezwzględnym uwięzieniu i oślepieniu zbuntowanego kuzyna, króla Italii Bernarda (818), opuszczone królestwo we Włoszech przypadło Lotarowi. W 821 roku ożenił się z Ermengardą, córką hrabiego Tours Hugona. Wiosną 823 roku (5 kwietnia) w Rzymie papież Paschalis I oficjalnie namaścił go i ukoronował na cesarza. Rok później Lotar wydał ważny dokument Constitutio Romana, który podporządkowywał urząd papieski ścisłej kontroli cesarskiej.

Wojny domowe w rodzinie cesarskiej

Kruchą równowagę w państwie narodziły narodziny czwartego syna Ludwika Pobożnego – Karola (późniejszego Łysego) – którego cesarz płodził z drugiego małżeństwa z Judytą Welf. Próby wykrojenia dla chłopca nowej dzielnicy kosztem starszych synów wywołały w 830 roku pierwszy otwarty bunt braci przeciwko ojcu.

Kolejna rebelia wybuchła w 833 roku z inicjatywy arcybiskupa Mediolanu, Angilbert II. Po tzw. Polu Kłamstw pod Kolmarem cesarz Ludwik został zdetronizowany, a władzę przejął Lotar. Brutalne rządy i arogancja najstarszego syna sprawiły jednak, że młodsze rodzeństwo odwróciło się od niego, pozwalając ojcu powrócić na tron w 834 roku. Pokonany Lotar musiał uciekać do Włoch, zadowalając się tamtejszą koroną.

Gdy latem 840 roku stary cesarz zmarł, 45-letni Lotar postanowił zgarnąć całą pulę i zażądał posłuszeństwa od całego imperium. Ludwik Niemiecki i Karol Łysy połączyli siły przeciwko starszemu bratu. 25 czerwca 841 roku doszło do niezwykle krwawej i zaciętej bitwy pod Fontenoy-en-Puisaye, w której wojska Lotara poniosły sromotną klęskę. Rok później bracia przypieczętowali swój sojusz słynnymi przysięgami strasburskimi, zmuszając ostatecznie Lotara do pertraktacji.

Traktat w Verdun i Państwo Środkowofrankijskie

Zawarty w sierpniu 843 roku traktat w Verdun ostatecznie podzielił dawne imperium. Lotar zachował czysto honorowy tytuł cesarski oraz otrzymał środkowy pas ziem – tak zwane Państwo Środkowofrankijskie (łac. Francia Media). Ciągnęło się ono wąskim klinem od Morza Północnego aż po południową Italię, obejmując m.in. Niderlandy, Alzację, Lotaryngię, Burgundię, Prowansję oraz północne Włochy wraz z historycznymi stolicami: Akwizgranem i Rzymem.

Władztwo to okazało się jednak sztuczne i trudne do obrony. Zmęczony ciągłymi walkami Lotar przekazał zarządzanie Italią swojemu pierworodnemu synowi Ludwikowi, samemu próbując radzić sobie z niszczycielskimi najazdami wikingów na północnych rubieżach oraz Saracenów na południu.

Śmierć i podział w Prüm

Jesienią 855 roku ciężko chory władca zrozumiał, że jego dni są policzone. Zrzekł się korony i podzielił swoje królestwo między trzech synów na mocy układu w Prüm:

Najstarszy, Ludwik II, dostał Włochy i tytuł cesarski.
Średni, Lotar II, objął ziemie północne (nazwane od jego imienia Lotaryngią).
Najmłodszy, Karol, otrzymał Prowansję.

23 września 855 roku Lotar wstąpił do klasztoru benedyktynów w Prüm, gdzie przyjął śluby zakonne. Zmarł zaledwie sześć dni później – 29 września – i został pochowany w tamtejszej świątyni (jego szczątki odnaleziono po wiekach, w 1860 roku).

Rodzina i potomkowie

W 821 roku ożenił się z Ermengardą z Tours (zm. 851). Z tego małżeństwa doczekał się licznego potomstwa:

Ludwik II (825–875) – król Italii i cesarz.
Hiltruda (826–865) – żona Berengara ze Spoleto.
Berta (ok. 830–852) – ksieni w Avenay.
Gizela (ok. 830–856) – ksieni w Brescii.
Lotar II (835–869) – król Lotaryngii.
Rotruda (ur. ok. 837) – żona Lamberta III z Nantes.
Karol (845–863) – król Prowansji.

Ze związku pozamałżeńskiego miał również jednego syna:

Karloman (zm. 853).

Zobacz też

Przypisy

1 2 3 Rosamond McKitterick: The Frankish Kingdoms Under the Carolingians, 751–987. London, New York: Routledge, 2014, s. 160–172. ISBN 978-0-582-49005-5.
1 2 3 Eric J. Goldberg: Struggle for Empire: Kingship and Conflict under Louis the German, 817–876. Ithaca, NY: Cornell University Press, 2006, s. 113–125. ISBN 978-0-8014-3890-5.
↑ Bernhard W. Scholz: Carolingian Chronicles: Royal Frankish Annals and Nithard's Histories. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press, 1970, s. 97–105. ISBN 978-0-472-06186-0.
↑ Pierre Riché: The Carolingians: A Family Who Forged Europe. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993, s. 145–160. ISBN 978-0-8122-1342-3.
↑ Timothy Reuter: Germany in the Early Middle Ages c. 800–1056. London, New York: Routledge, 2013, s. 71–80. ISBN 978-0-582-49034-5.
1 2 Charles West: The Fall of a Carolingian Kingdom: Lotharingia, 855–869. Toronto: University of Toronto Press, 2023, s. 20–35. ISBN 978-1-4875-4518-5.

Bibliografia

Eric J. Goldberg: Struggle for Empire: Kingship and Conflict under Louis the German, 817–876. Ithaca, NY: Cornell University Press, 2006. ISBN 978-0-8014-3890-5.
Rosamond McKitterick: The Frankish Kingdoms Under the Carolingians, 751–987. London, New York: Routledge, 2014. ISBN 978-0-582-49005-5.
Timothy Reuter: Germany in the Early Middle Ages c. 800–1056. London, New York: Routledge, 2013. ISBN 978-0-582-49034-5.
Pierre Riché: The Carolingians: A Family Who Forged Europe. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993. ISBN 978-0-8122-1342-3.
Charles West: The Fall of a Carolingian Kingdom: Lotharingia, 855–869. Toronto: University of Toronto Press, 2023. ISBN 978-1-4875-4518-5.

[McKitterick1983-1] 1 2 3 Rosamond McKitterick: The Frankish Kingdoms Under the Carolingians, 751–987. London, New York: Routledge, 2014, s. 160–172. ISBN 978-0-582-49005-5.

[Goldberg2006-2] 1 2 3 Eric J. Goldberg: Struggle for Empire: Kingship and Conflict under Louis the German, 817–876. Ithaca, NY: Cornell University Press, 2006, s. 113–125. ISBN 978-0-8014-3890-5.

[Scholz1970-3] Bernhard W. Scholz: Carolingian Chronicles: Royal Frankish Annals and Nithard's Histories. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press, 1970, s. 97–105. ISBN 978-0-472-06186-0.

[Riché1993-4] Pierre Riché: The Carolingians: A Family Who Forged Europe. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993, s. 145–160. ISBN 978-0-8122-1342-3.

[Reuter2013-5] Timothy Reuter: Germany in the Early Middle Ages c. 800–1056. London, New York: Routledge, 2013, s. 71–80. ISBN 978-0-582-49034-5.

[West2023-6] 1 2 Charles West: The Fall of a Carolingian Kingdom: Lotharingia, 855–869. Toronto: University of Toronto Press, 2023, s. 20–35. ISBN 978-1-4875-4518-5.