Lotos orzechodajny | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina |
lotosowate |
| Rodzaj |
lotos |
| Nazwa systematyczna | |
| Nelumbo Adans. Fam. 2: 76, 582. Jul-Aug 1763 | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
N. nucifera J. Gaertner | |



Lotos (Nelumbo Adans.) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny lotosowatych. Należą do niego dwa gatunki – lotos orzechodajny N. nucifera występujący w południowej Rosji, Azji południowej, wschodniej i południowo-wschodniej oraz północno-wschodniej Australii oraz lotos żółty N. lutea rosnący od Kolumbii w Ameryce Południowej, poprzez Antyle i Amerykę Środkową po wschodnią część Ameryki Północnej.
Jest jedną z roślin, które w starożytnej taksonomii ludowej opisywano jako lotos, a dokładniej „lotos wodny”. Lotos orzechodajny odgrywa ogromną rolę w południowo- i wschodnioazjatyckiej kulturze, sztuce i religii. W starożytności znany także i uprawiany w basenie Morza Śródziemnego. Owoce bogate w skrobię są spożywane surowe, po ugotowaniu i uprażeniu. Kłącza tego gatunku spożywane są jako jarzyna. Rośliny uprawiane są jako ozdobne (tylko w Chinach znanych jest ok. 600 kultywarów). Liście służą do opakowywania żywności, a włókna z ogonków liściowych służą do wyrobu tekstyliów.
Byliny. Kwiaty zapylane są przez chrząszcze. Nasiona (orzeszki) są niezwykle długowieczne. Odkryte w Japonii nasiona lotosów liczące około 2 tysięcy lat wykiełkowały, a otrzymane z nich rośliny zakwitły.
Pędy roślin zawierają członowane rurki mleczne oraz przestrzenie wewnątrz blaszki liściowej wypełnione sokiem mlecznym.
Ze względu na zewnętrzne podobieństwo lotosy dawniej zaliczano do grzybieniowatych Nymphaeaceae. Podobieństwo tych roślin okazało się być jednak wynikiem konwergencji – nie są to taksony spokrewnione. We współczesnych systemach klasyfikacyjnych rodzaj wyodrębniany jest w randze współcześnie monotypowej rodziny lotosowatych Nelumbonaceae w rzędzie srebrnikowców Proteales.
| srebrnikowce |
| |||||||||||||||||||||
Gatunek wymarły – Nelumbo aureavallis odkryto w osadach dolnoeoceńskiej (iprez) formacji Golden Valley (ang. Golden Valley Formation) (USA).
Jadalne są bogate w skrobię nasiona i kłącze, w kuchni chińskiej także rozszerzone dno kwiatowe. Kłącza lotosu żółtego były spożywane przez Indian. Lotosy są też uprawiane w zbiornikach wodnych jako rośliny ozdobne. Wykorzystywane są także jako rośliny lecznicze.