Lucjan Janiszewski

Lucjan Janiszewski
Pluch
Ilustracja
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Pełne imię i nazwisko

Lucjan Karol Janiszewski

Data i miejsce urodzenia

6 czerwca 1891
Dąbrowica

Data i miejsce śmierci

wiosna 1940
Charków

Przebieg służby
Lata służby

1914–1940

Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

35 Dywizja Piechoty

Stanowiska

dowódca piechoty dywizyjnej

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Oficer Orderu Gwiazdy Rumunii
Multimedia w Wikimedia Commons
Grób symboliczny płka Lucjana Janiszewskiego na cmentarzu przy ulicy Lipowej

Lucjan Karol Janiszewski, ps. „Pluch” (ur. 6 czerwca 1891 w Dąbrowicy, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Władysława (ur. 1840) i Antoniny z domu Wysoczańskiej, urodzony 6 czerwca 1891 roku w Dąbrowicy, w ówczesnym powiecie rówieńskim guberni wołyńskiej. Uczył się w Lubelskiej Szkole Handlowej, gdzie zdał maturę w 1910 roku. Następnie podjął studia na Politechnice w Liège. W tym okresie swego życia, od 1911 był członkiem Związku Walki Czynnej, a następnie Związku Strzeleckiego.

W sierpniu 1914 roku wstąpił do pierwszego plutonu Pierwszej Kompanii Kadrowej, dowodzonej przez porucznika Tadeusza Kasprzyckiego. Następnie służył w I baonie 3. kompanii 5 pułku piechoty Legionów Polskich. Uczestniczył m.in. w bitwach pod Łowczówkiem, Konarami, Raśną, Stowygorożem oraz Kostiuchnówką. 10 sierpnia 1916 roku został odkomenderowany przez Józefa Piłsudskiego do pracy w Polskiej Organizacji Wojskowej. Działał na stanowisku dowódcy okręgu w Kaliszu. 4 maja 1917 roku wrócił do 5 pp Leg. Po kryzysie przysięgowym, z racji tego, że był oficerem (podporucznikiem) został internowany w Beniaminowie. Po zwolnieniu z obozu działał w warszawskiej POW. W listopadzie 1918 roku został oddelegowany do Siemiatycz, w celu przeprowadzenia mobilizacji POW. Za postawę wykazaną w czasie walk podczas I wojny światowej, 17 maja 1922 roku otrzymał order wojskowy „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:

Był towarzyszem bojów, którego nigdy się nie zapomni. To jest jego najlepsza ocena. Im była trudniejszą sytuacja-tym był bardziej spokojny. Odznaczył się szczególnie pod Łowczówkiem i Konarami, gdzie poprowadził skutecznie flankowy atak na gniazdo karabinów maszynowych. W bitwie pod Raśną, wysunięty ze swym plutonem o wiorstę przed pozostałymi pozycjami, utrzymywał się tam pod najcięższym ogniem przez całą noc, zanim posunął się cały front. Zaatakowany pod Stowygorożem, brawurowo prowadził osłonę flanki. Pod Kostiuchnówką był ostoją wytrzymałości dla innych, gdzie przez trzy dni, wśród najcięższych strat, pułk ofiarnie pełnił służbę osłony odwrotu pod huraganowym ogniem nieprzyjaciela. Pod względem ideowym nie zawiódł nigdy.

W marcu 1919 roku wstąpił do Wojska Polskiego i został wcielony do 22 pułku piechoty w stopniu porucznika, był tam dowódcą kompanii, a czasowo batalionu. 1 grudnia tego roku awansował na kapitana. W 1921 roku odkomenderowany został na II Kurs Normalny Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. 1 października 1923 roku po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego przydzielony został do Oddziału I Sztabu Generalnego na stanowisko referenta, a następnie kierownika referatu. 31 marca 1924 roku awansował na majora ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 60. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W listopadzie 1925 roku został dowódcą baonu w 80 pułku piechoty, a w marcu 1927 roku powrócił do pracy w Oddziale I Sztabu Głównego. 23 stycznia 1929 roku został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 roku i 32. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W tym samym roku objął stanowisko szefa sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie. W marcu 1932 roku wyznaczony został na stanowisko zastępcy dowódcy 50 pułku piechoty w Kowlu. W styczniu 1934 roku mianowany został dowódcą pułku KOP „Głębokie”. 1 stycznia 1936 roku awansował na pułkownika. W 1938 roku został mianowany dowódcą Obszaru Warownego „Wilno”.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku był dowódcą piechoty dywizyjnej 35 Dywizji Piechoty Rezerwowej. Brał udział w obronie Lwowa, po agresji ZSRR na Polskę i kapitulacji miasta przed Armią Czerwoną dostał się do niewoli sowieckiej i wbrew warunkom kapitulacji został skierowany do obozu jenieckiego w Starobielsku. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie. Ofiary tej zbrodni grzebane były potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 roku mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod poz. 3944.

Był rozwiedziony.

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku został mianowany pośmiertnie na stopień generała brygady. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w Lutomiersku został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Lucjana Janiszewskiego.

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Lucjan Janiszewski w kwestionariuszu kawalera Orderu Virtuti Militari podał, że posiada krzyż z wybitym numerem „6675”. Numer ten został przekreślony, a obok dopisany numer „6575”. Posiadaczem krzyża z numerem „6675” był Adam Dobrodzicki.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 110.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 183.
  3. 1 2 3 Kolekcja VM ↓, s. 1.
  4. 1 2 3 4 5 6 Kolekcja VM ↓, s. 3.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Kolekcja VM ↓, s. 4.
  6. ↑ Kolekcja VM ↓, s. 3, 4.
  7. ↑ Wniosek na odznaczenie orderem „Virtuti Militari" [online], wbh.wp.mil.pl, s. 1-6 [dostęp 2025-05-22] (pol.).
  8. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923, s. 19.
  9. ↑ Kolekcja VM ↓, s. 6.
  10. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 12 marca 1929
  11. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 232.
  12. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 19.
  13. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. LXXIV.
  14. ↑ Kolekcja VM ↓, s. 2.
  15. ↑ M.P. z 2007 r. Nr 85, poz. 885 (ISAP).
  16. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 2 [dostęp 2024-08-30] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
  17. ↑ Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari“ V kl. oficerów i szeregowych z b. 5-go pułku piechoty Legjonów Polskich., „Żołnierz Polski” (29 (308)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 16 lipca 1922, s. 17 [dostęp 2025-05-18] (pol.).
  18. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 18, poz. 31 (ISAP).
  19. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 632.
  20. ↑ M.P. z 1937 r. Nr 64, poz. 96 (ISAP).
  21. ↑ Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”, s. 1, nr 1 z 19 marca 1937. Ministerstwo Spraw Wojskowych.
  22. ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych G.M.I.L. 1254 z 1926 r. (Dziennik Personalny z 1926 r. Nr 12, s. 72).
  23. ↑ 6 sierpień: 1914–1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 19.
  24. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 r., s. 361.
  25. ↑ W Lutomiersku odsłonięto tablicę ku czci ofiar katastrofy smoleńskiej [online], dzieje.pl [dostęp 2024-08-30] (pol.).

Bibliografia