 | |
| Data i miejsce urodzenia |
13 stycznia 1911 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
22 listopada 1943 |
| Zawód |
aktor, reżyser |
| Odznaczenia | |
  | |
Ludwik Berger ps. „Goliat”, „Michał”, „Hardy” (ur. 13 stycznia 1911 w Zakopanem, zm. 22 listopada 1943 w Warszawie) – aktor i reżyser związany ze środowiskiem „Reduty”, harcerz, współtwórca oddziału konspiracyjnego, który stał się zalążkiem batalionu, późniejszego pułku AK „Baszta”, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Urodził się w Zakopanem w rodzinie robotniczej. Ojciec Adolf Kazimierz Berger i matka Michalina z domu Solecka związani byli z Polską Partią Socjalistyczną. Był wychowywany w duchu niepodległościowo-socjalistycznym. Po ukończeniu szkoły średniej we Lwowie w 1928 roku, trafił pod opiekę zaprzyjaźnionego z rodziną Juliusza Osterwy. Związał się z Instytutem Reduty, w którym pełnił różne funkcje od gońca, poprzez inspicjenta po aktora i reżysera.
Prowadził pracę wychowawczą z młodzieżą. Jego pasją było harcerstwo, miał stopień podharcmistrza. Sympatyzował z lewicowym nurtem tej organizacji, skupionym w Kole Instruktorów imienia Mieczysława Bema. Był bardzo popularny wśród zuchów, w tym chłopców z Czerwonego Harcerstwa Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Uczestniczył w pracach szkolnego teatru Reduty organizowanego przy niektórych warszawskich liceach. W 1937 został opiekunem i reżyserem kółka teatralnego przy Liceum im. Józefa Poniatowskiego. Był znany jako doskonały organizator.
Po kapitulacji Warszawy we wrześniu 1939 roku już w październiku 1939 roku zorganizował pierwsze komórki konspiracji na Żoliborzu w których skład weszli harcerze z 71 i 14 WDH. 8 listopada 1939 r. nawiązał kontakt z Komendą Główną Służby Zwycięstwu Polski. Oddział Bergera nabrał charakteru wojskowego i szybko się powiększał. Formalnie dowództwo objął Henryk Mitak – harcmistrz, przed wojną komendant hufca na Żoliborzu. Ostatniego dnia 1939 roku złożyli przysięgę na ręce Bergera wychowawcy i podopieczni Kazimierza Lisieckiego „Dziadka” z „Ogniska” przy ul. Długiej 13. Przewodził im ppor. rez. art. z 28 palu Jan Werda ps. „Fater”. Grupa liczyła 3 oficerów rezerwy i 20 chłopców, najmłodszy, Jerzy Kuziński ps. „Jeż”, miał 14 lat”.
W czasie okupacji niemieckiej pracował dla Rady Głównej Opiekuńczej zakładając i przydzielając ogródki działkowe na Żoliborzu.
22 listopada 1943 roku Berger wraz z Jerzym Ukleją ps. „Lenin” zostali zaskoczeni przez łapankę przy zjeździe tramwaju z wiaduktu przy Dworcu Gdańskim, przy ul. Zajączka. Został zastrzelony podczas ucieczki między ulicą Śmiałą a tyłami domów przy ul. Mickiewicza. Jego zwłoki zostały przewiezione do Zakładu Medycyny Sądowej przy ul. Oczki. Matka uzyskała od Niemców pozwolenie na pogrzeb i pochowanie syna na cmentarzu Powązkowskim. W 1958 roku jego szczątki ekshumowano i złożono w kwaterze „Baszty” na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 26A-11-13).
Jednym z żołnierzy Ludwika Bergera był Julian Eugeniusz Kulski, który dla uczczenia swojego opiekuna, dowódcy i przyjaciela przejął po jego śmierci pseudonim „Goliat”.
W 1933 roku ożenił się z Ireną Rogowską. W roku 1935 urodził się ich syn Marek. Małżeństwo przetrwało kilka lat.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz Krzyżem Walecznych.
W listopadzie 1983 na budynku przy ul. Śmiałej 5/7 odsłonięto tablicę upamiętniającą Ludwika Bergera. Od września 2011 jest on patronem skweru u zbiegu ulic gen. Zajączka, Śmiałej i Mickiewicza na Żoliborzu.
