M-101T

M-101T Gżel
M-101T Gżel
Samolot M-101T „Gżel” w barwach operatora aerotaksówki
Dane podstawowe
Państwo

 Rosja

Producent

Niżegorodzki Zakład Lotniczy „Sokoł”

Konstruktor

Jewgienij Czarskij

Typ

lekki samolot wielozadaniowy (business/air-taxi)

Konstrukcja

metalowy dolnopłat z klasycznym usterzeniem

Załoga

2

Historia
Data oblotu

31 marca 1995

Liczba egz.

26

Liczba wypadków
 • w tym katastrof


1

Dane techniczne
Napęd

1 × Walter M-601F

Moc

760 KM (567 kW)

Wymiary
Rozpiętość

13,2 m

Długość

9,98 m

Wysokość

3,36 m

Powierzchnia nośna

17,11 m²

Masa
Własna

1420–2016 kg

Użyteczna

540 kg

Startowa

3270 kg

Paliwa

450 kg

Osiągi
Prędkość maks.

540 km/h

Prędkość przelotowa

420 km/h

Pułap

7600 m

Zasięg

1100 km

Rozbieg

590 m

Dobieg

470 m

Dane operacyjne
Liczba miejsc
4–7
Użytkownicy
Rosja

M-101T Gżel (ros. М-101Т «Гжель») – rosyjski wielozadaniowy, jednosilnikowy samolot turbośmigłowy, zaprojektowany w biurze konstrukcyjnym im. W.M. Miasiszczewa i produkowany seryjnie w Zakładzie Lotniczym „Sokoł” w Niżnym Nowogrodzie. Dostosowany do operowania z krótkich oraz gruntowych pasów, łącznie zbudowano 26 egzemplarzy.

Historia

Impulsem do zainteresowania biura Miasiszczewa segmentem lekkich samolotów była transformacja gospodarcza ZSRR, która miała miejsce na przełomie lat 80. i 90. XX w., kierując uwagę konstruktorów na lotnictwo ogólne. Od 1989 r. rozpoczęto prace nad koncepcją lekkiego samolotu z miejscami dla maksymalnie siedmiu pasażerów, możliwością bazowania na lotniskach nieutwardzonych i szerokim wachlarzem zastosowań. Konstruktorem wiodącym został Jewgienij Czarskij.

W toku studiów koncepcyjnych rozważano wersję tłokową i turbośmigłową, ale po fiasku rozmów z producentem silników Lycoming wybrano czeski silnik Walter (Motorlet) M-601F, co umożliwiło podniesienie wymagań eksploatacyjnych (m.in. zastosowanie kabiny ciśnieniowej i zwiększenie prędkości przelotowej). Konstrukcja otrzymała oznaczenie M-101T.

Oblotu prototypu dokonał 31 marca 1995 pilot doświadczalny W.W. Wasienkow. W tym samym roku samolot został zaprezentowany w locie na salonie MAKS-95. Produkcję seryjną uruchomiono w zakładach „Sokoł” w Niżnym Nowogrodzie. Program projektowy i produkcję prowadzono z przerwami i korektami wynikającymi z sytuacji finansowej rosyjskiego przemysłu lotniczego. Samolot oceniano jako ekonomiczny i zapewniający wysoki komfort podróży – zużycie paliwa wynosiło 2,7–3,3 kg na pasażera na 100 km, co porównywano z eksploatacją samochodów osobowych. Hermetyczna kabina umożliwiała lot na dużych wysokościach, wolnych od turbulencji, a poziom hałasu był o 5–8 dB niższy niż w innych maszynach tej klasy. Na przełomie 1999 i 2000 samolot wykonał lot demonstracyjny po Półwyspie Arabskim i Afryce Środkowej.

12 września 2001, podczas lotu w ramach certyfikacyjnych prób fabrycznych, prototyp (nr 15 001) utracił stateczniki poziome. Pierwszy pilot opuścił maszynę na spadochronie, drugi – Aleksandr Biesczastnow – zdołał skierować samolot w miejsce oddalone od zabudowań, gdzie podjął próbę awaryjnego lądowania, ale w wyniku odniesionych obrażeń zginął. Na podstawie ustaleń komisji powypadkowej wzmocniono konstrukcję usterzenia i kontynuowano program.

W trakcie eksploatacji demonstracyjnej i leasingu operacyjnego w końcu lat 90. XX wieku zweryfikowano przydatność samolotu w klimacie gorącym i na dużych wysokościach, doprecyzowując wymagania wyposażeniowe (m.in. autopilot, radiowysokościomierz, radar pogodowy). 29 grudnia 2002 samolot otrzymał Międzynarodowy Certyfikat Zdatności do Lotu, a na początku 2003 – amerykański certyfikat typu FAA.

Wersje zastosowań przewidziane przez producenta obejmowały: biznesową, pasażerską, towarowo-pasażerską, sanitarną, szkolno-treningową, patrolową, łącznikową oraz rozpoznawczą; maszyny trafiły m.in. do operatorów aerotaksówek, przy czym wskazywano atut pracy z lądowisk gruntowych oraz dużych drzwi ładunkowo-pasażerskich.

Łącznie powstało 26 egzemplarzy (w tym prototypy), a produkcję ostatecznie zakończono z powodu ograniczonego popytu i czynników finansowych.

W 2015 na salonie MAKS producent zaprezentował zmodernizowaną wersję samolotu, wyposażoną w silnik M-601F. Maszyna była prezentowana wyłącznie na stanowisku naziemnym, nie posiadała świadectwa zdatności do lotu. Ponadto powstała koncepcja opracowania na bazie M-101T wersji dwusilnikowej, która otrzymała oznaczenie M-201 – oba samoloty miały być zunifikowane pod względem rozwiązań konstrukcyjnych, systemów, wyposażenia i podzespołów.

Konstrukcja

Jednosilnikowy samolot wielozadaniowy w układzie dolnopłata o konstrukcji metalowej. Skrzydło konstrukcji dwudźwigarowej, o obrysie trapezowym i dużym wydłużeniu, wyposażone w lotki i dwuszczelinowe klapy, mieści również zbiorniki paliwa. Kadłub o konstrukcji półskorupowej, wzmocniony podłużnicami oraz 33 wręgami, podzielony na cztery sekcje: przedział silnikowy, przedział techniczny, kabinę dla 1–2 członków załogi oraz do 7 pasażerów i przedział ogonowy. Kabina pasażerska ma kubaturę 7,53 m³, fotele są montowane na szynach, co pozwala na swobodną rekonfigurację przedziału pasażerskiego. Wejścia do kabiny załogi i pasażerów znajdują się na lewej burcie kadłuba. Napęd stanowi turbośmigłowy silnik Walter M-601F napędzający śmigło V-510 o zmiennym skoku i możliwości ustawienia w chorągiewkę. Podwozie trójpunktowe z kółkiem przednim, chowane w locie. Samolot wyposażono w pneumatyczną instalację przeciwoblodzeniową obejmującą krawędź natarcia skrzydła oraz elektryczne odladzanie śmigła.

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 М-101Т «Гжель». Уголок неба. [dostęp 2025-10-08]. (ros.).
  2. 1 2 Опережая время: уникальные самолеты Мясищева. Rostec. [dostęp 2025-10-08]. (ros.).
  3. ↑ М-101Т. Planers32. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  4. ↑ Первый полёт самолёта М-101Т «Гжель» (ОКБ им. В.М. Мясищева). Avia Fan. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  5. 1 2 Мясищев М-101Т Гжель. AirSpot.ru. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  6. ↑ M-101T Гжель. Технические характеристики. Фото.. Пилот-профи. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  7. ↑ Самолёт М-101Т «Гжель». crown-airforce.narod.ru. [dostęp 2025-10-08]. (ros.).
  8. 1 2 М-101 / Легкий многоцелевой самолет. Лётный тур. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  9. ↑ Программа сертификации самолета М-101Т «Гжель» продолжается. Независимое информационное агентство «Нижний Новгород». [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  10. 1 2 М-101Т Гжель. Клуб любителей авиации Сибири. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  11. ↑ M-101T «Гжель». Технические характеристики. Avia.pro. [dostęp 2025-10-08]. (ros.).
  12. ↑ Аэротакси на базе самолёта «Гжель». Pikabu.ru. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  13. ↑ На модернизированный самолет «Гжель» ищут покупателей. Деловой авиационный портал. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).
  14. ↑ Мясищев М-101Т Гжель. Andriuha077.narod.ru. [dostęp 2025-10-09]. (ros.).

Linki zewnętrzne