Macewa (hebr. מַצֵּבָה „nagrobek”) – żydowska stela nagrobna, najczęściej w formie pionowo ustawionej, prostokątnej płyty kamiennej lub drewnianej (od XIX w. także żeliwnej) zwieńczonej linią prostą, trójkątem, półkolem, dwoma odcinkami koła bądź linią łukowatą. Górną jej część może wypełniać płaskorzeźba, dolną zaś inskrypcja (epitafium).
Inskrypcje najczęściej wykonywano alfabetem hebrajskim, od XIX wieku pojawiały się także napisy alfabetem łacińskim (w przypadku Żydów ortodoksyjnych napisy alfabetem łacińskim umieszczano na tylnej stronie macewy), w tym w języku polskim.
Najczęściej inskrypcja rozpoczyna się od dwóch liter: PN (w przypadku mężczyzn), będących skrótem od hebrajskiego wyrażenia „tu spoczywa” lub PT (w przypadku kobiet), będących skrótem od hebrajskiego wyrażenia „tu [została] ukryta”. Po nich może następować cytat z Biblii lub Talmudu. Następnie umieszcza się laudację – sentencję pochwalną zmarłego oraz można wymienić jego tytuły. Po niej wymienia się imię zmarłego wraz z imieniem jego ojca (w przypadku kobiet także imię męża), często wyróżnione graficznie (również mógł pojawić się zapis imienia w jidysz) i datę zgonu (czasem także pogrzebu; nie podawano daty urodzenia). Sekwencja kończąca inskrypcję to najczęściej akronim „TNCBH”, który jest aluzją to cytatu z 1 Księgi Samuela (1Sm 25, 29): niech dusza pana mojego będzie dobrze zamknięta w woreczku życia oraz słowa amen bądź sela.
Macewy ustawiano wprost na ziemi bądź na cokole, mogły być one podparte od tyłu.
Z biegiem czasu nadawano macewom coraz bardziej złożoną formę architektoniczną, z gzymsami, kolumnami, wnękami, zaś jej wysokość rosła, osiągając nieraz 4 metry. Stele bywały malowane na biało, czarno, czerwono, niebiesko.
Płaskorzeźby na macewach mają znaczenie nie tylko dekoracyjne, lecz także symboliczne – ich elementy symbolizują cechy zmarłego, a także mogą stanowić alegorię jego imienia bądź odnosić się do jego rodu. Niektóre z motywów dekoracyjnych występujących na macewach przeznaczone są dla przedstawicieli tradycyjnych grup społeczności żydowskiej.
Wybrane symbole umieszczane na macewach:
,_55_Miodowa_street,_Krak%C3%B3w,_Poland.jpg)
