Macropygia

	Macropygia
	Swainson, 1837
	; Kasztanówka rdzawa (M. emiliana)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	gołębiowe
Rodzina	gołębiowate
Podrodzina	gołębie
Plemię	Columbini
Rodzaj	Macropygia
	Typ nomenklatoryczny
	Columba phasianella Temminck, 1824 (= Macropygia tenuirostris Bonaparte, 1854)
Synonimy
	Coccyzura Hodgson, 1843; Tusalia Hodgson, 1843; Coccyxura Hodgson, 1844; Turacoena Bonaparte, 1854; Turacaena Wallace, 1869; Haploenas F. Heine Jr., 1890;
	Coccyzura Hodgson, 1843; Tusalia Hodgson, 1843; Coccyxura Hodgson, 1844; Turacoena Bonaparte, 1854; Turacaena Wallace, 1869; Haploenas F. Heine Jr., 1890;
Gatunki
	18 gatunków – zobacz opis w tekście
	18 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Macropygia – rodzaj ptaków z podrodziny gołębi (Columbinae) w obrębie rodziny gołębiowatych (Columbidae).

Rozmieszczenie geogrficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji i Australazji.

Morfologia

Długość ciała 27–45 cm; masa ciała 66–285 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1837 roku angielski zoolog William Swainson w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej O historii naturalnej i klasyfikacji ptaków. Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) kasztanówka filipińska (M. tenuirostris).

Etymologia

Macropygia: gr. μακρος makros ‘głęboki’; -πυγιος -pugios ‘-zady’, od πυγη pugē ‘zad’.
Coccyzura (Coccyxura): gr. κοκκυξ kokkux, κοκκυγος kokkugos ‘kukułka’; ουρα oura ‘ogon’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Columba tusalia Blyth, 1843.
Tusalia: epitet gatunkowy Columba tusalia Blyth, 1843; nep. nazwa Tusal dla kasztanówki prążkowanej. Gatunek typowy: Columba tusalia Blyth, 1843.
Turacoena (Turacaena): rodzaj Turacus Cuvier, 1800 (turak); gr. οινας oinas, οιναδος oinados ‘gołąb’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Columba manadensis Quoy & Gaimard, 1830.
Haploenas: gr. ἁπλοος haploos ‘zwykły, prosty’; οινας oinas, οιναδος oinados ‘gołąb’.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Macropygia manadensis (Quoy & Gaimard, 1830) – kukułówka białolica
Macropygia sulaensis (H.O. Forbes & Robinson, 1900) – kukułówka mała
Macropygia modesta (Temminck, 1835) – kukułówka czarna
Macropygia unchall (Wagler, 1827) – kasztanówka prążkowana
Macropygia rufipennis Blyth, 1846 – kasztanówka rudogłowa
Macropygia modiglianii Salvadori, 1887 – kasztanówka samotna
Macropygia cinnamomea Salvadori, 1892 – kasztanówka cynamonowa
Macropygia emiliana Bonaparte, 1854 – kasztanówka rdzawa
Macropygia tenuirostris Bonaparte, 1854 – kasztanówka filipińska
Macropygia macassariensis Wallace, 1865 – kasztanówka falista
Macropygia magna Wallace, 1864 – kasztanówka wielka
Macropygia timorlaoensis A.B. Meyer, 1884 – kasztanówka tanimbarska
Macropygia doreya Bonaparte, 1854 – kasztanówka łuskowana
Macropygia amboinensis (Linnaeus, 1766) – kasztanówka cienkodzioba
Macropygia phasianella (Temminck, 1821) – kasztanówka bażancia
Macropygia ruficeps (Temminck, 1835) – kasztanówka mała
Macropygia nigrirostris Salvadori, 1876 – kasztanówka czarnodzioba
Macropygia mackinlayi E.P. Ramsay, 1878 – kasztanówka zmienna

Uwagi

↑ nie Columba phasianella Temminck 1821.
↑ Alternatywna nazwa dla Coccyzura Hodgson, 1843.
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Coccyzura Hodgson, 1843.
↑ Wariant pisowni Turacoena Bonaparte, 1854.
↑ Nowa nazwa dla Turacoena Bonaparte, 1854 ze względu na puryzm.
1 2 Podgatunek M. unchall.

Przypisy

1 2 W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 348. (ang.).
1 2 B.H. Hodgson. Generic or subgeneric term Coccyzurus, remarking further on its Cuculine appearance. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 12 (2), s. 237, 1843. (ang.).
↑ B.H. Hodgson: Catalogue of Nipalese Birds, collected between 1824 and 1844. W: J.E. Gray: The zoological miscellany: to be continued occasionally. London: Published by Treuttel, Wurtz and Co., G.B. Sowerby, W. Wood, 1844, s. 85. (ang.).
↑ Ch.-L. Bonaparte. Coup d’œil sur les Pigeons (troisième partie). „Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l’Académie des Sciences”. 39, s. 1112, 1854. (fr.).
↑ A.R. Wallace: The Malay Archipelago: the land of the orang-utan, and the bird of paradise. A narrative of travel, with studies of man and nature. Now York: Harper & Brothers, 1869, s. 281. (ang.).
↑ A.P. Peterson: Richmond Index images -- Genus group names. Zoonomen: Zoological Nomenclature Resource. [dostęp 2019-09-05]. (ang.).
↑ F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici; Verzeichniss der Vogel-Sammlung des Kgl. Oberamtmanns Ferdinand Heine. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1882–1890, s. 278. (niem.).
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.2) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-10-19] (ang.).
↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Pigeons and Doves (Columbidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2026, Macropygia; Turacoena, DOI: 10.2173/bow.columb2.01 [dostęp 2026-10-19] (ang.).
↑ T. Salvadori: Ornitologia della Papuasia e delle Molucche. Cz. 3. Torino: G.B. Paravia, 1882, s. 132. (wł.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Macropygia [dostęp 2022-01-02] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Coccyzura [dostęp 2022-01-02] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Tusalia [dostęp 2022-01-02] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Turacoena [dostęp 2018-09-23] .
↑ G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 150. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Haploenas [dostęp 2018-09-23] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1819 – gołębie (wersja: 2026-10-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-19].

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[2] Columba phasianella Temminck 1821.

[4] Alternatywna nazwa dla Coccyzura Hodgson, 1843.

[5] Niepoprawna późniejsza pisownia Coccyzura Hodgson, 1843.

[8] Wariant pisowni Turacoena Bonaparte, 1854.

[11] Nowa nazwa dla Turacoena Bonaparte, 1854 ze względu na puryzm.

[uwaga1-18] 1 2 Podgatunek M. unchall.

[Swainson-1] 1 2 W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 348. (ang.).

[Hodgson-3] 1 2 B.H. Hodgson. Generic or subgeneric term Coccyzurus, remarking further on its Cuculine appearance. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 12 (2), s. 237, 1843. (ang.).

[Hodgsonb-6] B.H. Hodgson: Catalogue of Nipalese Birds, collected between 1824 and 1844. W: J.E. Gray: The zoological miscellany: to be continued occasionally. London: Published by Treuttel, Wurtz and Co., G.B. Sowerby, W. Wood, 1844, s. 85. (ang.).

[Bonaparte-7] Ch.-L. Bonaparte. Coup d’œil sur les Pigeons (troisième partie). „Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l’Académie des Sciences”. 39, s. 1112, 1854. (fr.).

[Wallace-9] A.R. Wallace: The Malay Archipelago: the land of the orang-utan, and the bird of paradise. A narrative of travel, with studies of man and nature. Now York: Harper & Brothers, 1869, s. 281. (ang.).

[Peterson-10] A.P. Peterson: Richmond Index images -- Genus group names. Zoonomen: Zoological Nomenclature Resource. [dostęp 2019-09-05]. (ang.).

[Heine&Reichenow-12] F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici; Verzeichniss der Vogel-Sammlung des Kgl. Oberamtmanns Ferdinand Heine. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1882–1890, s. 278. (niem.).

[ioc-13] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.2) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-10-19] (ang.).

[botw-14] D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Pigeons and Doves (Columbidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2026, Macropygia; Turacoena, DOI: 10.2173/bow.columb2.01 [dostęp 2026-10-19] (ang.).

[sal-15] T. Salvadori: Ornitologia della Papuasia e delle Molucche. Cz. 3. Torino: G.B. Paravia, 1882, s. 132. (wł.).

[16] The Key to Scientific Names ↓, Macropygia [dostęp 2022-01-02] .

[17] The Key to Scientific Names ↓, Coccyzura [dostęp 2022-01-02] .

[19] The Key to Scientific Names ↓, Tusalia [dostęp 2022-01-02] .

[20] The Key to Scientific Names ↓, Turacoena [dostęp 2018-09-23] .

[gray-21] G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 150. (ang.).

[22] The Key to Scientific Names ↓, Haploenas [dostęp 2018-09-23] .

[Mielczarek&Kuziemko-23] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1819 – gołębie (wersja: 2026-10-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-19].