Marcin Romanowski

Wykształcenie i działalność zawodowa

Absolwent Liceum Ogólnokształcącego w Rypinie (1995), studiów prawniczych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (2000) oraz podyplomowych studiów prawniczych (Magister Legum, LL.M.) na Uniwersytecie w Ratyzbonie (2002). Stypendysta Fundacji Konrada Adenauera na Uniwersytecie w Ratyzbonie (2000–2002), a także na Uniwersytecie w Greifswaldzie i Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie (2004–2005).

Rozprawę doktorską pt. Własność w procesie rozliczeń z komunistyczną przeszłością. Studium teoretycznoprawne na przykładzie Niemiec po 1989 roku, przygotowaną pod kierunkiem Lecha Morawskiego, obronił w 2008 na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Adiunkt w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa na WPiA UKSW w Warszawie.

Autor kilkunastu publikacji i opracowań naukowych, w tym współautor monografii O trudnych przypadkach filozofii prawa. Studia z antropologii filozoficznej oraz Reprywatyzacja. Problemy teorii i praktyki.

Działalność polityczna

W wyborach samorządowych w 2002 ubiegał się bez powodzenia o mandat radnego Rady m.st. Warszawy z listy komitetu Julii Pitery. Był ekspertem komisji śledczej w sprawie Lwa Rywina (2003–2004). W latach 2005–2007 oraz 2015–2019 doradca ministra sprawiedliwości. Został działaczem Solidarnej Polski, w 2023 przemianowanej na Suwerenną Polskę.

W latach 2016–2019 dyrektor Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, a w latach 2016–2021 przewodniczący rady Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. W latach 2018–2019 pełnił urząd Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości ds. Informatyzacji i Cyberbezpieczeństwa oraz ds. Funduszu Sprawiedliwości.

4 czerwca 2019 został powołany na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości. W listopadzie 2023 przeszedł na funkcję sekretarza stanu w tym samym resorcie, a w grudniu tego samego roku zakończył pełnienie tej funkcji.

Pełniąc funkcję wiceministra sprawiedliwości, był odpowiedzialny m.in. za informatyzację i cyberbezpieczeństwo wymiaru sprawiedliwości, powołując Centrum Cyberbezpieczeństwa w Zamościu, odpowiadał również za obszar nowoczesnych technologii w wymiarze sprawiedliwości. Pod jego kierunkiem został opracowany projekt wykorzystujący sztuczną inteligencję do monitorowania zachowań niebezpiecznych i niepożądanych w zakładach karnych.

Od 2022 wykładowca w Instytucie Prawa Akademii Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu. Pomysłodawca i założyciel Szkoły Wyższej Wymiaru Sprawiedliwości.

W wyborach parlamentarnych w 2023 uzyskał mandat posła na Sejm X kadencji z listy Prawa i Sprawiedliwości, zdobywając 17 318 głosów. W grudniu tego samego roku zakończył pełnienie funkcji wiceministra. 22 stycznia 2024 został zastępcą przedstawiciela Sejmu RP w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy. Od 23 stycznia 2024 pełnoprawny członek podkomisji praw człowieka oraz podkomisji sztucznej inteligencji i praw człowieka w Zgromadzeniu Parlamentarnym RE. W październiku tego samego roku wraz z Suwerenną Polską przystąpił do PiS.

W kwietniu 2025 został dyrektorem Węgiersko-Polskiego Instytutu Wolności, powołanego przy amerykańskim wsparciu przez związany z rządem Viktora Orbána think tank Centrum Praw Podstawowych w Budapeszcie(inne języki) (Alapjogokért Központ). W Węgrzech zarabiał w instytucie 17,5 mln forintów (ponad 200 tys. złotych), a ponadto, mimo nieobecności w parlamencie, otrzymał jeszcze kwotę 16 092 złotych.

Śledztwo i ucieczka

W 2024 został objęty śledztwem Prokuratury Krajowej dotyczącym wydatkowania środków z Funduszu Sprawiedliwości. 12 lipca 2024 Sejm uchylił Romanowskiemu immunitet poselski i uchwalił zgodę na jego zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie. 15 lipca 2024 został zatrzymany w Warszawie przez funkcjonariuszy ABW na wniosek Prokuratury Krajowej. Dzień później został wypuszczony na wolność na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa. Według Marcina Romanowskiego, było to związane z jego drugim immunitetem, wynikającym z członkostwa w delegacji Sejmu do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Przewodniczący Zgromadzenia Theodoros Rousopoulos w liście do marszałka Sejmu Szymona Hołowni zwrócił uwagę, że członkowie Zgromadzenia są objęci immunitetem przez cały rok trwania jego sesji. Część prawników wyraziła odmienne zdania w tej sprawie, m.in. Andrzej Zoll, który argumentował, że gdyby Marcin Romanowski nie był posłem na Sejm, nigdy nie zostałby członkiem delegacji do Zgromadzenia Parlamentarnego RE. We wrześniu 2024 Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego w sprawie odrzucenia wniosku prokuratury o jego tymczasowe aresztowanie, a w listopadzie tego samego roku Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa uznał jego lipcowe zatrzymanie za nielegalne.

2 października 2024 ZPRE uchyliło Marcinowi Romanowskiemu immunitet na wniosek ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Adama Bodnara. W związku z jego uchyleniem prokurator wezwał Marcina Romanowskiego na przesłuchanie w dniu 7 października 2024 w charakterze podejrzanego; pomimo skutecznego doręczenia wezwania Marcin Romanowski nie pojawił się na przesłuchaniu. 15 października 2024 prokuratura przedstawiła mu zarzuty w zmienionym zakresie, z którymi podejrzany się nie zgodził.

16 października 2024 prokuratura skierowała do sądu wniosek o tymczasowe aresztowanie Marcina Romanowskiego ze względu na zachodzącą w sprawie uzasadnioną obawę bezprawnego utrudniania postępowania i realną groźbę wymierzenia surowej kary. 9 grudnia 2024 Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa zdecydował o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy. 12 grudnia 2024 prokurator wydał postanowienie o poszukiwaniu go listem gończym. 19 grudnia 2024 Sąd Okręgowy w Warszawie wydał za nim europejski nakaz aresztowania. Tego samego dnia jego obrońca potwierdził, że Marcinowi Romanowskiemu udzielono azylu politycznego na Węgrzech; w odpowiedzi polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wezwało węgierskiego ambasadora. Węgierska policja powołała się na przyznany azyl uzasadniając niewykonanie europejskiego nakazu aresztowania. W lutym 2025 decyzja o nadaniu Romanowskiemu statusu uchodźcy została utrzymana w mocy przez węgierski sąd. W marcu 2025 parlament Węgier przegłosował nowelizację przepisów o współpracy z państwami Unii Europejskiej w sprawach karnych, która uprawniła Prokuratora Generalnego do odwołania się od decyzji o ekstradycji, a Sąd Najwyższy do jej uchylenia; rząd Viktora Orbána uzyskał w ten sposób podstawę prawną do ochrony Romanowskiego. Węgierski tygodnik HVG ocenił, że chęć uchronienia Romanowskiego przed polskim wymiarem sprawiedliwości stała się podstawą decyzji parlamentu.

2 stycznia 2025 Romanowski zrzekł się statusu posła zawodowego, a tym samym także prawa do pobierania uposażenia poselskiego. 7 stycznia tego samego roku Prezydium Sejmu zadecydowało o odebraniu mu diety parlamentarnej.

2 kwietnia 2025 polska prokuratura wydała w sprawie Romanowskiego europejski nakaz dochodzeniowy(inne języki), odebrany przez jej węgierski odpowiednik pięć dni później. W tym samym miesiącu Interpol odmówił wszczęcia poszukiwań celem aresztowania i ekstradycji Romanowskiego. W listopadzie 2025 unieważnione zostały oba paszporty Romanowskiego – zwyczajny i dyplomatyczny. W grudniu tego samego roku Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił wniosek obrony Marcina Romanowskiego o uchylenie wydanego uprzedniego wobec niego europejskiego nakazu aresztowania; 12 stycznia 2026 Sąd Okręgowy w Warszawie uznał, że sędzia Dariusz Łubowski – wydając w grudniu 2025 postanowienie o uchyleniu ENA – jako uzasadnienie swojej decyzji wskazał informacje niezgodne z prawdą i wyłączył go z rozpatrywania sprawy o ponowne wydanie ENA. Według niektórych informacji, w maju 2026 miał wyjechać z Węgier do USA, dołączając tam do Zbigniewa Ziobry, choć inne doniesienia temu przeczą. Według innych informacji medialnych Romanowski po opuszczeniu Węgier ukrywał się na Bałkanach i miał być widziany w Serbii i Chorwacji. W związku z tymi doniesieniami minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek na przełomie czerwca i lipca 2026 odbył spotkania ze zwierzchnikami prokuratur obu tych państw, jednak przekazane przez serbskie i chorwackie organy ścigania informacje nie potwierdziły przebywania Romanowskiego na terytorium żadnego z tych państw. W sierpniu tego samego roku pojawiły się doniesienia, że polityk przebywa w mołdawskim mieście Tyraspol, stolicy samozwańczej Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej będącej pod silnymi wpływami Federacji Rosyjskiej. Sąd Okręgowy w Warszawie potwiedził, że informacje te są zgodne z prawdą. W piśmie skierowanym do tejże instytucji o wydanie tzw. listu żelaznego, Romanowski wskazał Tyraspol jako miejsce swojego pobytu i stamtąd też zostało ono wysłane do Polski. W dokumencie tym stwierdził także, że posiada paszport wydany na inną tożsamość, na podobnej zasadzie jak świadkowie koronni, aby móc swobodnie poruszać się poza granicami Unii Europejskiej. We wrześniu 2026 detektyw Krzysztof Rutkowski przekazał, że według jego ustaleń Romanowski nie przebywa w Naddniestrzu, ale na Słowacji w okolicach Bańskiej Bystrzycy. Pod koniec września 2026 obrońca Romanowskiego Bartosz Lewandowski powiadomił, że były minister uzyskał list żelazny od sądu.

Pod koniec sierpnia 2026 dziennikarze Szymon Jadczak i Michał Fuja ujawnili, że w marcu tego samego roku na Węgrzech doszło do spotkania Romanowskiego z Przemysławem Kralem, prezesem upadłej giełdy kryptowalut Zondacrypto, w którym pośredniczył ich ówczesny adwokat – Bartosz Lewandowski. Kral miał pomagać Romanowskiemu w uzyskaniu azylu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, jednak wniosek Romanowskiego został odrzucony przez emirackie władze.