Maria Jan Zaborowski

Jan Maria
Robert Ronald Zaborowski
Arcybiskup
Ilustracja
Kraj działania

Stany Zjednoczone

Data i miejsce urodzenia

14 marca 1946
Detroit

Data i miejsce śmierci

22 listopada 2010
Wyandotte

Zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Ameryce Północnej
Okres sprawowania

1976-2010

Wyznanie

starokatolicyzm

Kościół

Kościół Starokatolicki Mariawitów w Ameryce Północnej

Prezbiterat

10 czerwca 1968

Nominacja biskupia

1971

Sakra biskupia

28 stycznia 1972

Robert Ronald Jan Maria Zaborowski (ang. Robert Ronald John Zaborowski; ur. 14 marca 1946 w Detroit, zm. 22 listopada 2010 w Wyandotte) - amerykański duchowny starokatolicki polskiego pochodzenia, używający imienia kościelnego Jan Maria, arcybiskup i zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Ameryce Północnej. Zajmował się również muzyką kościelną, działalnością wydawniczą i popularyzacją historii mariawityzmu.

Życiorys

Pochodzenie i wykształcenie

Robert Ronald Zaborowski urodził się 14 marca 1946 roku w Detroit w stanie Michigan. Jego rodzicami byli Richard J. Kuhlman oraz Bernice Zaborowski-Kuhlman.

Według amerykańskich opracowań biograficznych w latach 1964-1968 kształcił się w Holy Cross Old Catholic Seminary w Chicago, a następnie w latach 1968-1972 w St. Ignatius B.M. Theological Seminary w Jersey City w stanie New Jersey.

W biogramie opublikowanym w Who's Who in Polish America podano, że uzyskał stopień Doctor of Divinity w 1968 roku, Doctor of Canon Law w 1974 roku oraz stopnie Doctor of Sacred Theology i Doctor of Philosophy w 1976 roku. Wymieniono również doktorat honorowy International University Foundation z 1985 roku.

Działalność muzyczna

Zaborowski zajmował się muzyką kościelną, pracując jako organista i dyrygent chóralny w parafiach katolickich na terenie aglomeracji Detroit.

Według Who's Who in Polish America był związany m.in. z kościołami:

  • St. Elizabeth Roman Catholic Church w Wyandotte,
  • St. Henry Roman Catholic Church w Lincoln Park,
  • St. John Cantius Polish Roman Catholic Church w Detroit,
  • St. Peter's Lithuanian Roman Catholic Church w Detroit,
  • St. Anthony's Lithuanian Roman Catholic Church w Detroit,
  • St. Hedwig Polish Roman Catholic Church w Detroit.

Interesował się historią starokatolicyzmu, muzyką i podróżami. Posługiwał się językami angielskim, polskim i łacińskim.

Posługa duchowna

Święcenia kapłańskie

Zaborowski przyjął święcenia kapłańskie 10 czerwca 1968 roku. W dotychczasowych opisach jego życia jako udzielającego święceń wskazywano arcybiskupa Franciszka Marię Ignacego Boryszewskiego, przy asyście biskupa Franciszka Antoniego Mazura.

Informacje o okolicznościach święceń nie są jednak jednolite. Encyclopedia of American Religions opisuje różniące się od siebie świadectwa święceń rozpowszechniane przez Zaborowskiego w kolejnych latach.

W latach 1968-1971 Zaborowski był według biogramu w Marquis Who's Who duchownym kościoła Holy Cross Old Catholic Church w Detroit. Z kolei Who's Who in Polish America wymienia go w 1968 roku jako asystenta parafialnego Holy Cross Polish Old Catholic Church w Chicago.

Konsekracja biskupia

W 1971 roku Zaborowski został wskazany jako kandydat do godności biskupiej. Według przekazów związanych z północnoamerykańskim Kościołem mariawickim sakrę biskupią otrzymał 28 stycznia 1972 roku w katedralnym kościele Świętych Piotra i Pawła i Przenajświętszego Sakramentu w Detroit.

Jako głównego konsekratora wymieniano arcybiskupa Franciszka Marię Ignacego Boryszewskiego. W starszych przekazach pojawiają się również nazwiska duchownych innych niezależnych Kościołów starokatolickich, m.in. J.M. Girauda, Alojzego Burnsa i J.M. Nevilloya.

W artykule autorstwa Zaborowskiego, opublikowanym w polskim przekładzie na łamach miesięcznika Akant w 2017 roku, wskazano Boryszewskiego jako konsekratora oraz potwierdzono datę 28 stycznia 1972 roku.

Dokumentacja konsekracji stała się później przedmiotem kontrowersji w środowisku badaczy niezależnych Kościołów sakramentalnych.

Zwierzchnictwo nad wspólnotą mariawicką

Po śmierci arcybiskupa Franciszka Marii Ignacego Boryszewskiego w 1975 roku Zaborowski został jego następcą na stanowisku zwierzchnika północnoamerykańskiej wspólnoty mariawickiej. W polskich opracowaniach okres jego zwierzchnictwa podawany jest jako lata 1976-2010. Inne źródła biograficzne wskazują już rok 1974 jako początek jego działalności w charakterze zwierzchnika i reorganizatora prowincji.

Siedziba administracyjna wspólnoty znajdowała się w Wyandotte w stanie Michigan.

Zaborowski przedstawiał swoją wspólnotę jako kontynuację północnoamerykańskiej prowincji Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Deklarowany obszar jego jurysdykcji obejmował Stany Zjednoczone, Kanadę, a także wspólnoty we Francji i Niemczech.

Kościół Starokatolicki Mariawitów w Ameryce Północnej

Historia i organizacja

Kościół Starokatolicki Mariawitów w Ameryce Północnej (ang. Mariavite Old Catholic Church - Province of North America) wywodził swoją historię z działalności polskich emigrantów, którzy w pierwszej połowie XX wieku organizowali niezależne wspólnoty starokatolickie w Stanach Zjednoczonych.

Za pierwszego biskupa prowincji uznawano Franciszka Marię Ignacego Boryszewskiego, który od 1930 roku prowadził działalność w środowisku polonijnym.

Początkowo utrzymywano kontakty korespondencyjne z mariawitami w Polsce. W późniejszym okresie wspólnota północnoamerykańska funkcjonowała samodzielnie, poza strukturami Kościoła Starokatolickiego Mariawitów z siedzibą w Płocku.

W okresie zwierzchnictwa Zaborowskiego centrum administracyjne wspólnoty mieściło się w Wyandotte. Działała tam również niewielka kaplica związana z jego rezydencją.

Deklarowana liczebność

Północnoamerykański Kościół mariawicki publikował dane wskazujące na znaczny wzrost liczby wiernych w drugiej połowie XX wieku.

Według danych przytoczonych przez Encyclopedia of American Religions:

  • w 1972 roku wspólnota deklarowała 487 wiernych, 8 ośrodków i 32 duchownych;
  • w 1980 roku deklarowała 301 009 wiernych w Stanach Zjednoczonych oraz 48 990 w Kanadzie;
  • w 1990 roku deklarowała 357 608 wiernych i osób związanych z Kościołem oraz 159 parafii w Stanach Zjednoczonych;
  • w 1995 roku deklarowała 356 034 wiernych i osób związanych z Kościołem, 157 parafii w USA i Kanadzie oraz 48 duchownych.

Organizacja deklarowała również istnienie wspólnot we Francji i Niemczech.

Liczby te nie zostały potwierdzone w niezależnych badaniach. Autorzy Encyclopedia of American Religions stwierdzili, że mimo deklarowanej rozbudowanej sieci parafialnej nie udało im się zidentyfikować parafii poza niewielką kaplicą w rezydencji Zaborowskiego w Wyandotte. Wskazali także na brak udostępnionej badaczom listy deklarowanych duchownych i placówek.

Działalność religijna i wydawnicza

Wspólnota propagowała tradycję mariawicką, nabożeństwa eucharystyczne, kult Najświętszego Sakramentu oraz nauczanie Marii Franciszki Kozłowskiej.

W działalności organizacji wykorzystywano języki angielski, polski i łaciński. Wśród wydawanych czasopism i biuletynów wymieniano:

  • The Mariavita Monthly,
  • The Mariavita Bulletin,
  • The Mariavite Newsletter.

W Wyandotte funkcjonowała również, według danych organizacji, Mariavite Academy of Theological Studies.

Zaborowski zajmował się publikowaniem i rozpowszechnianiem tekstów poświęconych duchowości mariawickiej, historii starokatolicyzmu i liturgii.

W Who's Who in Polish America wymieniono ponad 20 przypisywanych mu broszur i opracowań wydawanych w latach 1975-1990.

Publikacje

Według Who's Who in Polish America do publikacji przypisywanych Zaborowskiemu należały:

Publikacje te miały służyć rozpowszechnianiu wiedzy o mariawityzmie, jego doktrynie, duchowości oraz praktykach liturgicznych.

W 2017 roku miesięcznik literacki Akant opublikował polski przekład tekstu Zaborowskiego zatytułowany Starokatolicki Kościół Mariawitów, przygotowany przez Grzegorza Grabowskiego. Tekst przedstawiał historię ruchu mariawickiego i jego związków z niezależnym starokatolicyzmem.

Relacje z Kościołem Starokatolickim Mariawitów w Polsce

Północnoamerykańska wspólnota mariawicka działała niezależnie od Kościoła Starokatolickiego Mariawitów z siedzibą w Płocku. Historyczne związki między obiema organizacjami dotyczyły przede wszystkim osoby Franciszka Marii Ignacego Boryszewskiego i jego kontaktów z polskimi mariawitami. Po śmierci Boryszewskiego wspólnota kierowana przez Zaborowskiego nie stanowiła oficjalnej części struktur polskiego Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. W literaturze poświęconej niezależnym Kościołom starokatolickim pojawiały się również wątpliwości dotyczące udokumentowania sukcesji apostolskiej Zaborowskiego.

Kontrowersje dotyczące sukcesji apostolskiej

Encyclopedia of American Religions wskazuje, że dokumenty dotyczące święceń kapłańskich i konsekracji biskupiej Zaborowskiego występowały w kilku różniących się wersjach.

Według opracowania dokumenty rozpowszechniane na początku lat 70. wymieniały jako głównych celebransów biskupów Francisa Mazura i Ambrose'a. Na późniejszych dokumentach pojawiało się również nazwisko arcybiskupa Franciszka Ignacego Boryszewskiego.

Autorzy encyklopedii zwrócili uwagę na rozbieżności pomiędzy podpisami umieszczonymi na poszczególnych dokumentach. Opisali również trzeci dokument, wskazujący rok 1965 jako datę wcześniejszych święceń kapłańskich i zawierający nazwisko biskupa G. Krajenskiego oraz podpis przypisywany kardynałowi Karolowi Wojtyle.

Zaborowski miał wyjaśniać, że udział Boryszewskiego w jego konsekracji początkowo pozostawał nieujawniony na życzenie samego arcybiskupa.

Ocena działalności w literaturze religioznawczej

Amerykański badacz John Paul Plummer, autor pracy The Many Paths of the Independent Sacramental Movement, opisał swoją korespondencję z Zaborowskim prowadzoną w pierwszej połowie lat 80. XX wieku. Plummer wskazał, że mimo znanych mu zastrzeżeń dotyczących sukcesji apostolskiej Zaborowskiego oraz liczebności jego wspólnoty utrzymywał z nim intensywną korespondencję. Według relacji Plummera Zaborowski udzielał mu wsparcia duchowego w trudnym okresie życia. Badacz rozważał przystąpienie do jego Kościoła, lecz nie miał dostępu do lokalnej parafii ani duchownego tej wspólnoty. Obaj nigdy nie spotkali się osobiście. Relacja ta stanowi jedno z nielicznych opublikowanych świadectw osoby utrzymującej bezpośredni kontakt korespondencyjny z Zaborowskim, niezależnie od materiałów rozpowszechnianych przez jego organizację.

Ostatnie lata życia

Zaborowski pozostawał związany z Wyandotte w stanie Michigan, gdzie znajdowało się centrum administracyjne jego wspólnoty. Zmarł 22 listopada 2010 roku w Wyandotte, w wieku 64 lat.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Zaborowski, Robert, R.J.M.. Who's Who in Polish America, Bicentennial Publishing Corporation, 1996. [dostęp 2026-11-02].
  2. 1 2 3 4 5 Robert Ronald John Zaborowski. World Biographical Encyclopedia. [dostęp 2026-11-02].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Independent and Old Catholic Churches - Mariavite Old Catholic Church-Province of North America. Encyclopedia.com, Encyclopedia of American Religions. [dostęp 2026-11-02].
  4. 1 2 3 4 Robert-Ronald Jan Maria Zaborowski: Robert-Ronald Jan Maria Zaborowski - Starokatolicki Kościół Mariawitów. Akant, nr 9/2017, 2017. [dostęp 2026-11-02].
  5. ↑ John Paul Plummer: The Many Paths of the Independent Sacramental Movement: A National Study of Its Liturgy, Doctrine, and Leadership. 2005, s. 168.

Bibliografia

Linki zewnętrzne