Marian Langiewicz

Marian Langiewicz
Ilustracja
generał
Data i miejsce urodzenia

5 sierpnia 1827
Krotoszyn

Data i miejsce śmierci

10 maja 1887
Konstantynopol

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Królestwa Prus
„czerwone koszule”
powstańcy styczniowi

Stanowiska

od 9.01.1863 pułkownik woj. sandomierskiego,
od 22.01.1863 dowódca w tzw. kampanii Langiewicza,
11.03.1863–18.03.1863 dyktator powstania styczniowego

Główne wojny i bitwy

wyprawa Garibaldiego na Sycylię
powstanie styczniowe

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości z Mieczami
Multimedia w Wikimedia Commons

Marian Melchior Antoni Langiewicz (ur. 5 sierpnia 1827 w Krotoszynie, zm. 10 maja 1887 w Konstantynopolu) – generał i dyktator powstania styczniowego (marzec 1863), wykładowca Polskiej Szkoły Wojskowej.

Życiorys

Uczył się w gimnazjum w Trzemesznie. Studiował prawo we Wrocławiu i Berlinie. Oficer artylerii armii pruskiej. W 1860 brał udział w wyprawie Garibaldiego na Sycylię, gdzie odznaczył się męstwem i nieustępliwością. Był wykładowcą Polskiej Szkoły Wojskowej w Cuneo, gdzie stał się zajadłym przeciwnikiem Ludwika Mierosławskiego. Działał w organizacjach niepodległościowych we Włoszech. Był związany z politycznym ugrupowaniem „białych”.

Przed wybuchem powstania z ramienia Komitetu Centralnego Narodowego sprowadzał do Polski karabiny z Niemiec i Belgii. Od 1862 przygotowywał w ramach Komitetu Centralnego powstanie w Polsce. 9 stycznia 1863 mianowany przez Komitet Centralny pułkownikiem województwa sandomierskiego. Miał przeprowadzić koncentrację sił powstańczych w Górach Świętokrzyskich i na ich czele uderzyć na Warszawę. W styczniu 1863 przybył do obozu koło Wąchocka. 22 stycznia jego zgrupowanie przypuściło trzy zwycięskie ataki na siły rosyjskie w Jedlni, Bodzentynie i w Szydłowcu (gdzie uczestniczył osobiście), rozpoczynając kampanię, zwaną przez Śliwińskiego, Kieniewicza oraz Cabana kampanią Langiewicza. Mianowany dodatkowo naczelnikiem województwa krakowskiego. W obozie w klasztorze w Wąchocku zgromadził 1400 ludzi, formując z nich oddziały jazdy, piechoty i służb. Założył tam kancelarię sztabową, ambulans, drukarnię i fabryczkę broni. Rosjanie rozpoczęli za nim pościg, uderzając w kilku miejscach jednocześnie. 11 lutego pobił Rosjan w bitwie pod Słupią. 17 lutego został przez Tymczasowy Rząd Narodowy mianowany generałem, a o tej nominacji informował 12 numer czasopisma Ruch. Jego siły stale rosły. W Małogoszczy Langiewicz połączył swoje siły z oddziałem idącym z Mazowsza. Miał teraz ponad 2500 żołnierzy. Tu też wydał 24 lutego 1863 bitwę przeważającym liczebnie Rosjanom, którą przegrał, w następstwie czego wycofał się.

Pieczęć Mariana Langiewicza jako dyktatora powstania styczniowego
Grób Mariana Langiewicza w Konstantynopolu

Niechętny Ludwikowi Mierosławskiemu, co wykorzystali poznańscy i galicyjscy działacze stronnictwa „białych” i w marcu 1863 powołali go na dyktatora powstania, nadając mu stopień generała. 11 marca 1863 roku w dworku w Goszczy ogłosił się dyktatorem powstania. Tydzień później po bitwach pod Chrobrzem i Grochowiskami załamał się, opuścił teren walk i przeszedł 19 marca do Galicji.

Aresztowany tegoż dnia przez Austriaków, przez dwa lata był więziony w twierdzy Josephstadt. W 1865 uwolniony, przebywał na emigracji w Anglii i Szwajcarii. Później wyjechał do Turcji, gdzie był przedstawicielem fabryk Kruppa. Od 1867 służył w armii tureckiej jako Langie Bey, jednak bez sukcesów; żył w niedostatku i zapomnieniu. Zmarł w Konstantynopolu 10 maja 1887 i tam został pochowany na angielskim cmentarzu Haidar Pasza(inne języki), wraz ze swoją angielską żoną Suzanne.

21 stycznia 1933 prezydent RP Ignacy Mościcki nadał Krzyż Niepodległości z mieczami „poległym i zmarłym Powstańcom 1863 r., jako symbol uznania ich zasług w walce o niepodległość Polski”.

19 czerwca 1937 Minister Spraw Wojskowych nadał koszarom 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej w Krotoszynie imię Generała Mariana Langiewicza.

W Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie znajduje się jego szabla: angielska oficerska wz. 1857.

Od 2013 roku jest patronem parku na wrocławskim Grabiszynie.

Przypisy

  1. ↑ Bartłomiej Kaczorowski (red.), Historia, Wyd. 2, Encyklopedia Szkolna PWN, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 338, ISBN 978-83-01-15893-4 [dostęp 2023-09-26].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  3. ↑ Portale Internetowe IMD, Kampania korpusu gen. Mariana Langiewicza [online], Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu [dostęp 2024-09-18] (pol.).
  4. ↑ nr 12. [w:] op. cit. Ruch [on-line]. luty 1863.
  5. ↑ Zdzisław Noga, Osadnictwo i krajobraz, ZZJPK w Krakowie 1997, ISBN 83-901471-7-3, s. 53.
  6. ↑ M.P. z 1933 r. Nr 24, poz. 32 (ISAP)
  7. ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r. poz. 90).
  8. ↑ Akty Prawne. uchwaly.um.wroc.pl. [dostęp 2019-05-02].

Bibliografia

Linki zewnętrzne