Mars-500

Pomoc:Ponadczasowość
Ten artykuł wymaga modyfikacji na podstawie najświeższych informacji.
Niektóre treści są na pewno lub najprawdopodobniej nieaktualne. Artykuł należy zweryfikować, wskazując w przypisach źródła informacji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
Logo eksperymentu
Planeta Mars
Członkowie załogi biorącej udział w eksperymencie (2010)

Mars-500 – eksperyment, który rozpoczął się w marcu 2009 i miał za zadanie przygotować ludzi do lotu na Marsa. Eksperyment polegał na przetrzymywaniu przez ponad 500 dni (stąd nazwa) 6 ochotników w zamknięciu, by zbadać ich psychikę. Najpierw jednak ochotnicy spędzili w odosobnieniu 105 dni. 3 czerwca 2010 rozpoczął się właściwy etap eksperymentu – symulacja pełnego, trwającego 520 dni lotu na Marsa. Izolacja zakończyła się 5 listopada 2011. Projekt był realizowany w moskiewskim instytucie biologiczno-medycznym. Organizatorami były Rosja, Europejska Agencja Kosmiczna i Chiny.

 Osobny artykuł: Załogowa wyprawa na Marsa.

Załoga

W skład załogi wchodziło sześć osób:

Za udział w eksperymencie każdy z Rosjan otrzymał 3 000 000 rubli (równowartość 300 000 złotych), podobne sumy otrzymali wszyscy pozostali uczestnicy.

Przygotowanie do eksperymentu

Jednym z elementów przygotowań była nauka gry w szachy i udział w symultanie z Anatolijem Karpowem.

Instalacje

Ilustracja instalacji, w których odbywał się eksperyment

Łączna kubatura symulatora wynosiła 550 m3.

Harmonogram

W ramach eksperymentu zaplanowano symulacje określonych elementów lotu w następujących terminach:

2007 – 14–dniowy test
2009 – 105–dniowy test
3 czerwca 2010 – początek misji mającej trwać 500 dni
grudzień 2010 – awaria zasilania
8 lutego 2011 – oddzielenie kapsuły od statku
12 lutego 2011 – lądowanie na Marsie
14 lutego 2011 – pierwszy spacer po Marsie
5 listopada 2011 – powrót na Ziemię

Zgodnie z planem, po 250 dniach statek kosmiczny dotarł na miejsce i zakotwiczył na orbicie Marsa. Następnie został wysłany trzyosobowy moduł badawczy, który wylądował na powierzchni planety. Pierwszym zadaniem ekipy marsjańskiego łazika było poszukiwanie wody i ochrona urządzeń przed deszczem meteorytów. Powrót na Ziemię zajął 240 dni.

Wyniki i wnioski

Eksperyment MARS-500, mimo że przeprowadzony w warunkach symulowanych, dostarczył unikalnych danych na temat fizjologicznych i psychologicznych efektów długotrwałej izolacji. Badania prowadzone po zakończeniu misji w listopadzie 2011 roku pozwoliły sformułować kilka kluczowych wniosków.

Efekty fizjologiczne

Załoga z powodzeniem ukończyła 520-dniową izolację, jednak w jej trakcie zaobserwowano znaczące zmiany fizjologiczne. Uczestnicy stracili średnio ok. 9% masy ciała, a siła mięśniowa, mimo regularnych ćwiczeń, spadła nawet o 22%. Odnotowano również podwyższenie poziomu glukozy we krwi na czczo do wartości przedcukrzycowych oraz zmiany w mikrobiomie jelitowym. Istotnym problemem okazały się również zaburzenia snu, w tym bezsenność i chroniczne niedosypianie u części załogantów.

Aspekty psychologiczne i behawioralne

Wbrew początkowym obawom, ogólny nastrój załogi pozostał na stabilnym, pozytywnym poziomie przez większość misji. Kluczowym zaobserwowanym zjawiskiem była tzw. hipokinezja – postępujący spadek ogólnej aktywności fizycznej członków załogi, zarówno w czasie pracy, jak i odpoczynku. W sferze relacji międzyludzkich, konflikty z naziemną "kontrolą misji" występowały pięciokrotnie częściej niż spory wewnątrz załogi, co interpretowano jako mechanizm przemieszczenia narastających napięć. W trakcie trwania eksperymentu systematycznie wzrastała potrzeba kontaktu z bliskimi, a komunikacja z rodziną i przyjaciółmi stanowiła ważny czynnik łagodzący stres.

Krytyka eksperymentu

Peter Suedfeld z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej w Vancouver kwestionował wiarygodność eksperymentu. Według Suedfelda eksperyment nie posiadał kluczowego elementu psychologicznego, jak np. niemożność uzyskania pomocy w sytuacji krytycznej.

Amerykanie przeprowadzili podobne eksperymenty, pod nazwą HI-SEAS.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Mars 500. [dostęp 2009-10-31].
  2. ↑ artykuł w The New York Times. [dostęp 2009-10-31].
  3. 1 2 3 4 5 Rozpoczyna się symulowany lot na Marsa
  4. ↑ Crew of 520-day isolation. [w:] «Mars-500» project Simulation of a manned flight to Mars [on-line]. SSC RF IBMP RAS. [dostęp 2011-07-04]. (ang.).
  5. ↑ Moskwa: imitacja lotu na czerwona planetę. [w:] PolskieRadio.pl [on-line]. 2010-06-03. [dostęp 2015-01-04].
  6. ↑ Egzamin z szachów w ramach projektu "Mars 500"
  7. ↑ The Isolation Facility. [w:] MARS-500 [on-line]. ESA, 2012-10-15. [dostęp 2015-01-04]. (ang.).
  8. 1 2 3 4 Piotr Kościelniak: Moskwa udaje Marsa. 03-02-2011. [dostęp 2011-02-04].
  9. ↑ Mars-500 wylądował. rp.pl, 12 lutego 2011. [dostęp 2011-02-12].
  10. ↑ C. J. Gaffney i in.: Data from the Mars500 study shows that 520 days of confinement affects neuromotor function and performance of crewmembers. National Institutes of Health (PMC). [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
  11. ↑ N. J. B. Brereton i in.: Reanalysis of the Mars500 experiment reveals common gut microbiome adaptations to long-term confinement and isolation. ScienceDirect. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
  12. 1 2 M. Basner i in.: Psychological and Behavioral Changes during Confinement in a 520-Day Simulated Mission to Mars. PLOS ONE. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
  13. ↑ A. Gushin i in.: Study of individual and group affective processes in the crew of a 520-day isolation experiment. ScienceDirect. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
  14. ↑ The psychological challenges of putting humans on Mars. The British Psychological Society. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
  15. ↑ Po co symulować „lot na Marsa”?
  16. ↑ Sześcioro badaczy opuściło "kopułę marsjańską". wyborcza.pl, 29.08.2016. [dostęp 2016-08-29].
  17. ↑ Kończy się symulowany pobyt naukowców na Marsie. rp.pl, 23.08.2016. [dostęp 2016-08-23].

Linki zewnętrzne