Mefistofeles, także Mefisto lub Mefistofel – upadły anioł. Jego imię pochodzi z hebrajskiego: mefir – niszczyciel, tofel – kłamca lub mephistoph – niszczyciel dobra. Być może też z greki: mephostophiles – duch ciemności, nielubiący światła.
W dramacie Faust (1833) Johanna Wolfganga von Goethego Mefistofeles zawiera pakt z tytułowym bohaterem i towarzyszy mu przez jakiś czas, by spełniać egoistyczne zachcianki głównego bohatera, o duszę którego demon założył się z Bogiem. Mefistofeles ostatecznie zakład ten przegrywa, a Faust zostaje zbawiony. Tym samym spełniają się słowa, iż demon ów „wiecznie zła pragnąc” (zwiedzenie Fausta i potępienie jego duszy), „wiecznie czyni dobro” (zbawienie Fausta). Mefistofeles symbolizuje wartości negatywne.