Miech

Miech – urządzenie do wytwarzania i tłoczenia strumienia powietrza, mające zazwyczaj formę skrzynki z elastycznymi bokami i dwoma otworami: wlotowym (ssącym) i wylotowym. Każdy z nich wyposażony jest w zawór zwrotny; są one tak usytuowane, że pozwalają na przepływ powietrza przez miech tylko w jednym kierunku. Miech rozszerzając się wciąga powietrze zaworem ssącym, a kurcząc się wyrzuca je na zewnątrz otworem wylotowym.

W aparatach fotograficznych starego typu termin miech określa ścianki obiektywu składające się w harmonijkę. Dawniej termin miech oznaczał wór, torbę lub sakwę. Wyrobem miechów zajmuje się dział rzemiosła zwany miechownictwem.

Instrumentologia

W niektórych instrumentach muzycznych dętych (czyli aerofonach, np. organy), oraz samobrzmiących (idiofonach, np. fisharmonia, akordeon, harmonia, koncertyna) miechy służą jako generator strumienia powietrza niezbędnego do wytworzenia drgań będących źródłem dźwięku.

Organy

W organach piszczałkowych zadaniem miechów jest gromadzenie i dostarczanie pod stałym ciśnieniem powietrza używanego do zadymania piszczałek, poruszania niektórych elementów traktury pneumatycznej oraz elementów dodatkowych. W dawnych organach poruszane były siłą mięśni człowieka (tzw. kalikanta), we współczesnych napędzane są energią elektryczną lub zastępowane dmuchawą elektryczną i pełnią rolę rezerwuaru – magazynu sprężonego powietrza. Najczęściej miechy występują w zespołach składających się z dwóch na przemian działających miechów tłoczących i jednego większego miecha wyrównującego (rezerwuaru), obciążonego od góry w sposób zapewniający stałe ciśnienie powietrza.

Miechy dzieli się na dwie grupy: jednoczęściowe i dwuczęściowe. W pierwszych, to samo urządzenie spręża i gromadzi powietrze, a w celu zapewnienia równomiernego dostarczania powietrza do organów współpracują przynajmniej dwa. W drugich – jedna część spręża, a druga magazynuje powietrze.

Do końca XVIII wieku stosowano w organach miechy jednoczęściowe: do połowy XV wieku kowalskie, udoskonalone u schyłku średniowiecza do tzw. książkowych, później klinowe. Na przełomie XVI/XVII opracowano miech skrzyniowy (skrzynkowy). Na początku XIX wieku wprowadzono dwuczęściowy miech magazynowy. Współcześnie używa się miechów pływakowych napełnianych dmuchawą elektryczną lub – zamiast miechów – wykorzystuje się regulatory ciśnienia montowane bezpośrednio na wiatrownicach.

Przypisy

  1. 1 2 miech, [w:] Słownik języka polskiego [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-12-06].
  2. 1 2 bellows, [w:] Encyclopædia Britannica, 27 maja 1999 [dostęp 2023-12-06] [zarchiwizowane z adresu 2015-06-29] (ang.).
  3. ↑ miechownictwo, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-12-06] [zarchiwizowane 2022-01-19].
  4. ↑ Drobner 1997 ↓, s. 36.
  5. ↑ Drobner 1997 ↓, s. 38.
  6. ↑ Drobner 1997 ↓, s. 32.
  7. 1 2 Chwałek 1971 ↓, s. 102.
  8. 1 2 Drobner 1997 ↓, s. 187.
  9. ↑ Dorawa 1971 ↓, s. 30.
  10. 1 2 Chwałek 1971 ↓, s. 111.
  11. ↑ Dorawa 1971 ↓, s. 27.
  12. ↑ Dorawa 1971 ↓, s. 28.
  13. ↑ Erdman 1989 ↓, s. 72.

Bibliografia

Zobacz też