Mokenowie

Mokenowie
Moken
Ilustracja
Populacja

6 tys. (Moken i Moklen)

Miejsce zamieszkania

archipelag Mergui (Mjanma), Tajlandia

Język

moken, birmański, tajski, malajski

Grupa

ludy austronezyjskie

Pokrewne

Moklenowie

Mokenowie, Moken (Mawken, Morgan) – lud austronezyjski zamieszkujący przede wszystkim archipelag Mergui u wybrzeży Mjanmy, a także niektóre wyspy na terytorium Tajlandii. Łączna liczebność ludów Moken i Moklen wynosi 6 tys. osób (4 tys. w Mjanmie, 2 tys. w Tajlandii; dane szacunkowe z 2007 r.).

Tradycyjnie prowadzą koczowniczy, łowiecko-zbieracki tryb życia i są silnie związani z morzem. Bywają rozpatrywani łącznie z ludami Orang Laut i Urak Lawoi’ (Urak Lawoik), a także odległymi Badżawami. Wraz z nimi należą do grupy tzw. Morskich Cyganów.

Posługują się językiem moken z wielkiej rodziny austronezyjskiej. W użyciu są też inne języki, takie jak birmański, tajski i malajski.

Inne określenia tej grupy etnicznej to „Salon” (Selon, Selong, Selung, Silung; określenie birmańskie) i „Chao Le” (ชาวเล) lub „Chao Nam” (ชาวน้ำ) (nazwy w języku tajskim). Obie wspomniane nazwy tajskie są też odnoszone do ludu Urak Lawoi’.

Są blisko spokrewnieni z ludem Moklen, lecz nie są z nimi tożsami pod względem kultury i języka; Moklenowie zamieszkują wyłącznie kontynentalną Tajlandię i przyległe wyspy (prowincje Phang Nga i Phuket), a języki moken i moklen nie są dobrze wzajemnie zrozumiałe. Ludność Urak Lawoi’ bywa mylona z Mokenami, ale jest to wyraźnie odrębna grupa etniczna, a ich język jest znacznie bliżej spokrewniony z malajskim.

Przypisy

  1. ↑ Janusz Kamocki, Etnologia ludów pozaeuropejskich: zarys, Kraków: Universitas, 2003, s. 31, ISBN 83-242-0149-1, OCLC 1424256189.
  2. ↑ Kazimierz Moszyński, Ludy zbieracko-łowieckie: ich kultura materialna oraz podstawowe wiadomości o formach współżycia zbiorowego, o wiedzy, życiu religijnym i sztuce, Kraków: Nakładem Państwowego Wydawnictwa Naukowego, 1951, s. 35, OCLC 69600806.
  3. ↑ Anderbeck 2012 ↓, s. 271.
  4. ↑ Moken, [w:] Gerald W. Fry, Gayla S. Nieminen, Harold E. Smith, Historical Dictionary of Thailand, wyd. 3, Lanham: Scarecrow Press, 2013, s. 253, ISBN 978-0-8108-7802-0, OCLC 821067766 (ang.).
  5. 1 2 Larish 2005 ↓, s. 513.
  6. ↑ Moken. Endangered Languages Project. [dostęp 2024-08-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-08-10)]. (ang.).
  7. ↑ Bradley 2007 ↓, s. 404.
  8. 1 2 Sea Gypsies, [w:] Barbara A. West, Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania, New York: Infobase Publishing, 2009, s. 717, ISBN 978-1-4381-1913-7, OCLC 370717954 (ang.).
  9. ↑ Leonard Y. Andaya, Leaves of the Same Tree: Trade and Ethnicity in the Straits of Melaka, Honolulu: University of Hawaiʻi Press, 2008, s. 173–174, DOI: 10.21313/hawaii/9780824831899.001.0001, ISBN 978-0-8248-3189-9, ISBN 978-0-8248-6940-3, OCLC 259735384, JSTOR: j.ctt6wqx14 (ang.).
  10. ↑ M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Moken, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 18, Dallas: SIL International, 2015 [dostęp 2021-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-29] (ang.).
  11. ↑ Larish 2005 ↓, s. 513–514.
  12. ↑ Arunotai, Wongbusarakum i Elias 2007 ↓, s. 13.
  13. ↑ Nowak 1993 ↓, s. 230.
  14. ↑ Jacob Y. de Groot, Urak Lawoi’ Language and Social History, Phuket: Phuket Campus, Prince of Songkla University, 2012, s. 7 [dostęp 2024-08-11] (ang.).
  15. ↑ Larish 2005 ↓, s. 513–514, 515.
  16. ↑ David W. Hogan, Stephen W. Pattemore, Urak Lawoi’: Basic Structures and a Dictionary, Canberra: Department of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University, 1988 (Pacific Linguistics C-109), s. 1–4, DOI: 10.15144/PL-C109, ISBN 0-85883-385-9, OCLC 21586673 (ang.).

Bibliografia