System jednopartyjny

Posiedzenie parlamentu w systemie jednopartyjnym: parlament III Rzeszy, 1941

System jednopartyjny (monopartyjny) – system partyjny charakteryzujący się tym, że w danym państwie władzę sprawują członkowie jedynej legalnej partii politycznej, a działalność opozycji jest zakazana.

Carl Friedrich, Zbigniew Brzeziński i Hannah Arendt za punkt odniesienia do systemu jednopartyjnego przyjmowali totalitarne reżimy w III Rzeszy i w państwach komunistycznych. Państwem z systemem jednopartyjnym były także Włochy Benita Mussoliniego, aczkolwiek według Arendt faszystowskie Włochy były państwem wykazującym cechy autorytarne.

System jednopartyjny pojawia się także w państwach autorytarnych. Większość monopartii w krajach autorytarnych powstała raczej po zdobyciu władzy przez dominującą partię i były tworzone, by scalić grupy o różnych poglądach, a nie by podporządkować wszystkie elementy jednej dominującej sile.

W państwach komunistycznych funkcjonowały jednak dwa typy systemów partyjnych: ściśle jednopartyjny (w Związku Radzieckim, Albanii, Jugosławii, Mongolii, Rumunii oraz na Kubie i Węgrzech) oraz system partii hegemonicznej, gdzie istniało kilka partii, ale funkcję kierowniczą sprawowała partia komunistyczna (w Bułgarii, Chińskiej Republice Ludowej (do rewolucji kulturalnej), Czechosłowacji, Korei Północnej, Niemieckiej Republice Demokratycznej, Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Wietnamie).

Obecnie istniejące kraje z systemem ściśle jednopartyjnym to Chińska Republika Ludowa, Erytrea, Korea Północna, Kuba, Laos, Sahara Zachodnia, i Wietnam.

Przypisy

  1. 1 2 3 Sokół i Żmigrodzki 2008 ↓, s. 149.
  2. ↑ Sokół i Żmigrodzki 2008 ↓, s. 152.
  3. ↑ China: Country Profile [online], Freedom House [dostęp 2026-09-03] (ang.).
  4. ↑ Eritrea, „U.S. Department of State” [dostęp 2026-09-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-06-30].
  5. ↑ Eritrea country profile, „BBC News”, 10 maja 2011 [dostęp 2026-09-03] (ang.).
  6. ↑ North Korea: Country Profile [online], Freedom House [dostęp 2026-09-03] (ang.).
  7. ↑ The Cuban Single-Party System: A Primer on the PCC in the Exercise of Power in Cuba - Cuba Study Group [online], 25 marca 2021 [dostęp 2026-09-03] (ang.).
  8. ↑ Kuba. Partie polityczne, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2018-07-31].
  9. ↑ Laos: Country Profile [online], Freedom House [dostęp 2026-09-03] (ang.).
  10. ↑ PAP SA, Sahara Zachodnia | Afryka | Kraje Świata | Polska Agencja Prasowa [online], www.pap.pl [dostęp 2026-09-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-06-30].
  11. ↑ Vietnam: Country Profile [online], Freedom House [dostęp 2026-09-03] (ang.).

Bibliografia