Morchella
 Smardz jadalny (Morchella esculenta) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
smardz |
| Nazwa systematyczna | |
| Morchella Dill. ex Pers. Neues Mag. Bot.: 116 (1794) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Morchella esculenta (L.) Pers. | |
Morchella Dill. ex Pers. (smardz) – rodzaj grzybów należący do rodziny smardzowatych (Morchellaceae). W Polsce według publikacji M. A. Chmiel występuje 5 gatunków z tego rodzaju.
Charakterystyka
Naziemne grzyby saprotroficzne. Wytwarzają owocniki zbudowane z kulistych, jajowatych lub stożkowatych główek osadzonych na pustym wewnątrz trzonie. Hymenofor w postaci warstwy hymenialnej wewnątrz wnęk (alweoli) rozmieszczonych na całej ich powierzchni. Zarodniki smardzów są eliptyczne, gładkie, a ich wysyp jest kremowy.
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Morchellaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Takson utworzyli Johann Jakob Dillenius i Christiaan Hendrik Persoon w 1794 r. Gatunkiem typowym jest Morchella esculenta (L.) Pers. Synonimy nazwy naukowej: Boletus Tourn. ex Adans., Boletus Tourn., Eromitra Lév., Mitrophora Lév., Morchella sect. Mitrophorae (Lév.) S. Imai, Morilla Quél., Phalloboletus Adans. Nazwa polska według M. A. Chmiel.
Najnowsze badania wykazują, że obecna oparta na morfologii systematyka gatunków jest niewłaściwa, i należy ją zastąpić nową opartą na genetyce. Sprawia to, że wiele gatunków zostaje włączonych w obręb innych, a część zniesiona całkowicie. Niektóre gatunki:
- Morchella americana Clowez & C. Matherly 2012 – smardz amerykański
- Morchella crassipes (Vent.) Pers. 1801 – smardz grubonogi
- Morchella deliciosa Fr. 1822 – smardz wyśmienity
- Morchella elata Fr. 1822 – smardz wyniosły
- Morchella esculenta (L.) Pers. 1849– smardz jadalny
- Morchella fluvialis Clowez, P. Alvarado, M. Becerra, Bilbao & P.-A. Moreau 2014 – smardz łęgowy
- Morchella iberica Marcos Martínez, Sanjaume & Clowez 2020 – smardz połówkowy
- Morchella importuna M. Kuo, O’Donnell & T.J. Volk 2012 – smardz parastożkowaty
- Morchella populiphila M. Kuo, M.C. Carter & J.D. Moore 2012 – smardz topolowy
- Morchella semilibera DC. 1805 – smardz półwolny
- Morchella vulgaris (Pers.) Gray 1821 – smardz ciemny
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według M.A. Chmiel, B. Gumińskiej i W. Wojewody oraz rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-12-13] (ang.).
- 1 2 3 Maria Alicja Chmiel, Checklist of Polish larger ascomycetes =: Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006, s. 82–83, ISBN 978-83-89648-46-4..
- ↑ Ewald Gerhardt, Stefan Łukomski (tłum.), Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
- 1 2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, wyd. 4, Warszawa: Państ. Wydaw. Rolnicze i Leśne, 1985, s. 125, 127–128, ISBN 978-83-09-00714-2..
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2015-12-16] (ang.).
- ↑ Franck Richard i inni, True morels (Morchella, Pezizales) of Europe and North America: evolutionary relationships inferred from multilocus data and a unified taxonomy, 2015.
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 3/2024 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2024-04-26].
- ↑ Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-21].