Smardzowate

Smardzowate
	; Smardz jadalny (Morchella esculenta)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	workowce
Klasa	kustrzebniaki
Rząd	kustrzebkowce
Rodzina	smardzowate
	Nazwa systematyczna
	Morchellaceae Rchb.; Pflanzenreich (Leipzig): 2 (1834)
	Typ nomenklatoryczny
	Morchella Dill. ex Pers. 1794
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Smardzowate (Morchellaceae Rchb.) – rodzina grzybów z rzędu kustrzebkowców (Pezizales).

Morfologia

Owocniki przeważnie kapeluszowate, rzadziej miseczkowate. Płodna powierzchnia główki pokryta głębokimi jamkami (alweolami), bruzdami lub fałdami, sporadycznie całkiem gładka.

W rodzinie tej występują smardze (Morchella) będące smacznymi grzybami jadalnymi, a także grzyby podziemne. Rodzaj Morchella charakteryzuje się owocnikami pofałdowanymi z ciągłym hymenium i dużymi workami na szypułkach. U Disciotis owocnik jest kopulasty, siedzący. Grzyby podziemne tworzą owocniki beztrzonowe typu ptychotecium lub stereotecium, a u jednego gatunku (Fischerula subcaulis) występuje trzon. Dawniej niektóre badania sugerowały, że gatunki z rodziny Morchellaceae są grzybami ektomikoryzowymi, ale przynajmniej niektóre gatunki Morchella rosną bez żadnych ektomikoryzowych roślin żywicielskich w pobliżu i mogą być uprawiane na podłożach hodowlanych. U gatunków Morchella występują anamorfy, które dawniej zaliczano do rodzaju Costantinella. Anamorfa odnotowano również u rodzaju Fischerula.

Systematyka

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Rodzinę Morchellaceae utworzył Ludwig Reichenbach w 1834 r. Typem nomenklatorycznym jest rodzaj Morchella Dill. ex Pers. 1794. Według Species Fungorum bazującego na Dictionary of the Fungi do rodziny Morchellaceae należą rodzaje:

Costantinella Matr. 1892
Disciotis Boud. – krążkówka
Fischerula Mattir. 1928
Imaia Trappe & Kovács 2008
Kalapuya M.J. Trappe, Trappe & Bonito 2010
Leucangium Quél. 1883 – grulek
Morchella Dill. ex Pers. – smardz
Verpa Sw. – naparstniczka.

Nazwy polskie według M.A. Chmiel.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2026-03-15] (ang.).
1 2 Explore the fungal tree of life [online], Species Fungorum [dostęp 2026-04-08] (ang.).
↑ BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 124, ISBN 83-09-00714-0 .
↑ Donald H.D.H. Pfister Donald H.D.H., RosanneR. Healy RosanneR., Pezizomycetes, „Encyclopedia of Mycology”, 1, Oxford: Elsevier Inc., 2021, s. 295–309 (ang.).
↑ Maria AlicjaM.A. Chmiel Maria AlicjaM.A., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany PAN, 2006, s. 15–152, ISBN 978-83-89648-46-4 .

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2026-03-15] (ang.).

[cabi-2] 1 2 Explore the fungal tree of life [online], Species Fungorum [dostęp 2026-04-08] (ang.).

[gum-3] BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 124, ISBN 83-09-00714-0 .

[pezi-4] Donald H.D.H. Pfister Donald H.D.H., RosanneR. Healy RosanneR., Pezizomycetes, „Encyclopedia of Mycology”, 1, Oxford: Elsevier Inc., 2021, s. 295–309 (ang.).

[chm-5] Maria AlicjaM.A. Chmiel Maria AlicjaM.A., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany PAN, 2006, s. 15–152, ISBN 978-83-89648-46-4 .