Myrmotherula

	Myrmotherula
	P.L. Sclater, 1858
	; Mrówiaczek jednobarwny (M. unicolor)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	tyrankowce
Rodzina	chronkowate
Podrodzina	chronki
Plemię	Formicivorini
Rodzaj	Myrmotherula
	Typ nomenklatoryczny
	Muscicapa pygmaea J.F. Gmelin, 1789 (= Muscicapa brachyura Hermann, 1783)
Synonimy
	Myiothera Boie, 1826; Myrmophila Cabanis & F. Heine, Jr., 1859; Mormotherula Cabanis & F. Heine, Jr., 1859; Myrmotherium Cabanis & F. Heine, Jr., 1859; Myrmochanes J.A. Allen, 1889; Myrmopagis Ridgway, 1909; Poliolaema C. Chubb, 1918;
	Myiothera Boie, 1826; Myrmophila Cabanis & F. Heine, Jr., 1859; Mormotherula Cabanis & F. Heine, Jr., 1859; Myrmotherium Cabanis & F. Heine, Jr., 1859; Myrmochanes J.A. Allen, 1889; Myrmopagis Ridgway, 1909; Poliolaema C. Chubb, 1918;
Gatunki
	25 gatunków − zobacz opis w tekście
	25 gatunków − zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Myrmotherula – rodzaj ptaków z podrodziny chronek (Thamnophilinae) w obrębie rodziny chronkowatych (Thamnophilidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Centralnej i Ameryce Południowej.

Morfologia

Długość ciała 8–15 cm; masa ciała 5–13 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1858 roku angielski zoolog Philip Lutley Sclater w artykule zatytułowanym Zarys charakterystyki amerykańskich chronkowatych (Formicariidae), opublikowanym w czasopiśmie „Proceedings of the Zoological Society of London”. Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) mrówiaczek mały (M. brachyura).

Etymologia

Myiothera: gr. μυιοθηρας muiothēras ‘łowca much’, od μυια muia, μυιας muias ‘mucha’;-θηρας -thēras ‘myśliwy, łowca’, od θηραω thēraō ‘polować’, od θηρ thēr, θηρος thēros ‘bestia, zwierzę’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Myiothera fuliginosa M.H.C. Lichtenstein, 1823 (= Myrmothera axillaris Vieillot, 1817).
Myrmotherula (Mormotherula): rodzaj Myrmothera Vieillot, 1816 (kusaczek); łac. przyrostek zdrabniający -ula.
Myrmophila: gr. μυρμος murmos ‘mrówka’; φιλος philos ‘miłośnik’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Formicivora brevicauda Swainson, 1825 (= Formicivora urosticta P.L. Sclater, 1857).
Myrmotherium: rodzaj Myrmothera Vieillot, 1816 (kusaczek); łac. przyrostek zdrabniający -ium.
Myrmochanes: gr. μυρμος murmos ‘mrówka’; χαινω khainō ‘gapić się łapczywie’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Myrmochanes hypoleucus J.A. Allen, 1887 (= Hypocnemis hemileuca P.L. Sclater & Salvin, 1866).
Myrmopagis: gr. μυρμος murmos ‘mrówka’; παγις pagis ‘pułapka’, od παγη pagē ‘pułapka’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Myrmothera axillaris Vieillot, 1817.
Poliolaema: gr. πολιος polios ‘szary’; λαιμος laimos ‘gardło’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Myrmotherula cinereiventris P.L. Sclater & Salvin, 1868.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Myrmotherula hemileuca (P.L. Sclater & Salvin, 1866) – mrówiaczek dwubarwny
Myrmotherula cherriei von Berlepsch & E. Hartert, 1902 – mrówiaczek pstry
Myrmotherula pacifica Hellmayr, 1911 – mrówiaczek pacyficzny
Myrmotherula surinamensis (J.F. Gmelin, 1788) – mrówiaczek pasiasty
Myrmotherula multostriata P.L. Sclater, 1858 – mrówiaczek brazylijski
Myrmotherula longipennis von Pelzeln, 1868 – mrówiaczek amazoński
Myrmotherula klagesi Todd, 1927 – mrówiaczek rzeczny
Myrmotherula sclateri E. Snethlage, 1912 – mrówiaczek żółtawy
Myrmotherula ambigua J.T. Zimmer, 1932 – mrówiaczek żółtogardły
Myrmotherula ignota Griscom, 1929 – mrówiaczek wąsaty
Myrmotherula brachyura (Hermann, 1783) – mrówiaczek mały
Myrmotherula minor Salvadori, 1864 – mrówiaczek ubogi
Myrmotherula schisticolor (Lawrence, 1865) – mrówiaczek łupkowy
Myrmotherula sunensis Chapman, 1925 – mrówiaczek śniady
Myrmotherula unicolor (Ménétriés, 1835) – mrówiaczek jednobarwny
Myrmotherula snowi Teixeira & Gonzaga, 1985 – mrówiaczek ciemnoskrzydły
Myrmotherula behni von Berlepsch & Leverkühn, 1890 – mrówiaczek skromny
Myrmotherula grisea Carriker, 1935 – mrówiaczek boliwijski
Myrmotherula menetriesii (d’Orbigny, 1838) – mrówiaczek siwy
Myrmotherula assimilis von Pelzeln, 1868 – mrówiaczek szary
Myrmotherula longicauda von Berlepsch & Stolzmann, 1894 – mrówiaczek srokaty
Myrmotherula urosticta (P.L. Sclater, 1857) – mrówiaczek białosterny
Myrmotherula axillaris (Vieillot, 1817) – mrówiaczek białoboczny
Myrmotherula iheringi E. Snethlage, 1914 – mrówiaczek ciemny
Myrmotherula fluminensis Gonzaga, 1988 – mrówiaczek czarnobrzuchy

Uwagi

↑ Nie Myiothera Illiger, 1811 (Formicariidae).
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Myrmotherula P.L. Sclater, 1858.
↑ Nowa nazwa dla Myrmotherula P.L. Sclater, 1858 ze względu na puryzm.

Przypisy

↑ Myrmotherula, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 P.L. Sclater. Synopsis of the American Ant-Birds (Formicariidae). „Proceedings of the Zoological Society of London”. Część 24. 361, s. 234, 1858. (ang.).
↑ F. Boie. Generalübersicht der ornithologischen Ordnungen, Familien und Gattungen. „Isis von Oken”. Jahrgang 1826, s. 973, 1826. (niem.).
1 2 3 J. Cabanis & F. Heine: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. T. 2: Schreivögel. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1859–1860, s. 12. (niem.).
↑ J.A. Allen. List of the birds collected in Bolivia by Dr. H.H. Rusby, with field notes by the collector. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 2, s. 95, 1889. (ang.).
↑ R. Ridgway. New genera, species and subspecies of Formicariidae, Fumariidae, and Dendrocolaptidae. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 22, s. 69, 1909. (ang.).
↑ Ch. Chubb. Descriptions of new genera and a new subspecies of South American birds. „The Annals and magazine of natural history”. Ninth series. 2 (7), s. 124, 1918. (ang.).
1 2 Winkler, Billerman i Lovette 2026 ↓, s. Myrmotherula.
1 2 Winkler, Billerman i Lovette 2026 ↓, s. Myrmochanes.
1 2 P.L. Sclater: Catalogue of the Passeriformes, or Perching Birds, in the Collection of the British Museum. Cz. 15: Tracheophonæ, or the families Dendrocolaptidæ, Formicariidæ, Conopophagidæ, and Pteroptochidæ. London: The Trustees, 1890, s. 229. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Myiothera [dostęp 2026-09-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Myrmotherula [dostęp 2022-01-17] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Myrmophila [dostęp 2026-09-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Myrmotherium [dostęp 2026-09-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Myrmochanes [dostęp 2022-01-17] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Myrmopagis [dostęp 2026-09-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Poliolaema [dostęp 2026-09-22] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Formicivorini Bonaparte, 1854 (wersja: 2026-08-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-09-22].

Bibliografia

D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Typical Antbirds (Thamnophilidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2026, DOI: 10.2173/bow.thamno3.01 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[3] Nie Myiothera Illiger, 1811 (Formicariidae).

[6] Niepoprawna późniejsza pisownia Myrmotherula P.L. Sclater, 1858.

[7] Nowa nazwa dla Myrmotherula P.L. Sclater, 1858 ze względu na puryzm.

[itis-1] Myrmotherula, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Sclater-2] 1 2 P.L. Sclater. Synopsis of the American Ant-Birds (Formicariidae). „Proceedings of the Zoological Society of London”. Część 24. 361, s. 234, 1858. (ang.).

[boie-4] F. Boie. Generalübersicht der ornithologischen Ordnungen, Familien und Gattungen. „Isis von Oken”. Jahrgang 1826, s. 973, 1826. (niem.).

[cab&hei-5] 1 2 3 J. Cabanis & F. Heine: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. T. 2: Schreivögel. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1859–1860, s. 12. (niem.).

[all-8] J.A. Allen. List of the birds collected in Bolivia by Dr. H.H. Rusby, with field notes by the collector. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 2, s. 95, 1889. (ang.).

[rid-9] R. Ridgway. New genera, species and subspecies of Formicariidae, Fumariidae, and Dendrocolaptidae. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 22, s. 69, 1909. (ang.).

[chu-10] Ch. Chubb. Descriptions of new genera and a new subspecies of South American birds. „The Annals and magazine of natural history”. Ninth series. 2 (7), s. 124, 1918. (ang.).

[CITEREFWinklerBillermanLovette2026[https://birdsoftheworld.org/bow/species/thamno3/cur/species#genusMyrmotherula_''Myrmotherula'']-11] 1 2 Winkler, Billerman i Lovette 2026 ↓, s. Myrmotherula.

[CITEREFWinklerBillermanLovette2026[https://birdsoftheworld.org/bow/species/thamno3/cur/species#genusMyrmochanes_''Myrmochanes'']-12] 1 2 Winkler, Billerman i Lovette 2026 ↓, s. Myrmochanes.

[scl-13] 1 2 P.L. Sclater: Catalogue of the Passeriformes, or Perching Birds, in the Collection of the British Museum. Cz. 15: Tracheophonæ, or the families Dendrocolaptidæ, Formicariidæ, Conopophagidæ, and Pteroptochidæ. London: The Trustees, 1890, s. 229. (ang.).

[14] The Key to Scientific Names ↓, Myiothera [dostęp 2026-09-22] .

[15] The Key to Scientific Names ↓, Myrmotherula [dostęp 2022-01-17] .

[16] The Key to Scientific Names ↓, Myrmophila [dostęp 2026-09-22] .

[17] The Key to Scientific Names ↓, Myrmotherium [dostęp 2026-09-22] .

[18] The Key to Scientific Names ↓, Myrmochanes [dostęp 2022-01-17] .

[19] The Key to Scientific Names ↓, Myrmopagis [dostęp 2026-09-22] .

[20] The Key to Scientific Names ↓, Poliolaema [dostęp 2026-09-22] .

[Mielczarek&Kuziemko-21] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Formicivorini Bonaparte, 1854 (wersja: 2026-08-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-09-22].