Na jagody

Na jagody
Ilustracja
okładka wydania z 1913 roku
Autor

Maria Konopnicka

Typ utworu

baśń poetycka

Wydanie oryginalne
Język

polski

Data wydania

1903

Multimedia w Wikimedia Commons
Fragment utworu

Na jagody – baśń poetycka Marii Konopnickiej, przeznaczona głównie dla dzieci, inspirowana szwedzką opowiastką dla dzieci Puttes äventyr i blåbärsskogen z 1901 autorstwa ilustratorki książek dla dzieci Elsy Beskow. Wersja Konopnickiej powstała w 1902 z wykorzystaniem oryginalnych ilustracji.

Plan wydarzeń

  1. Opis zielonego boru nad Bugiem, pełnego cudów natury, kryjącego baśniowy świat.
  2. Trudne możliwości wejścia w kniej borową.
  3. Ostrzeżenie przed spotkaniem na swej drodze pająków, os oraz ślimaka.
  4. Historia wyprawy do boru małego Janka:
    • a) poranna wyprawa chłopca po jagody, mimo jego strachu;
    • b) chęć zrobienia mamie niespodzianki z okazji jej imienin;
    • c) bezowocne, długie poszukiwania jagód i smutek chłopca;
    • d) spotkanie Jagodowego króla (opis postaci);
    • e) nazbieranie przez krasnoludków dwóch krobek jagód w atmosferze śmiechu i zabawy;
    • f) odkrywanie piękna boru przed chłopcem oraz prezentacja jagodowego królestwa;
    • g) spotkanie pięciu panien Borówczanek;
    • h) zniknięcie leśnych czarów i obudzenie się chłopca przy pełnych krobkach jagód;
    • i) niespodzianka i radość mamy.

Forma

Baśń poetycka o wyraźnie spójnej konstrukcji. Konwencja baśniowa. Liczne komentarze autorki. Pojawiają się odwołania do dawnych obyczajów szlacheckich i opisy przyrody ojczystej. Utwór składa się z partii opisowych, lirycznych wstawek oraz dramatycznych scen. „Poemacik Konopnickiej (...) mieni się bogactwem barw, błyszczy od złota i srebra, nabiera rumieńców polskiego obyczaju i tradycji, tylko nić ubogiej akcji pozostaje taka jak w skromnym i prostym opowiadaniu (...)”.

Natura. Opis boru

Tajemnicza kraina, pełna bogactwa, kolorów, radości i uroków; z drugiej strony - trudno dostępna ludziom. Odkrywa ją mały, niewinny chłopiec, Janek, który ma wobec niej uczciwe zamiary. Szlachetność chłopca zostaje nagrodzona przez przyrodę i mieszkańców „baśni borowej”. Elementy monizmu przyrodniczego. Krajobraz jest pełen tajemnicy i czarów. Plastyczne i barwne opisy lasu oraz jego mieszkańców.

Zainteresowanie się Marii Konopnickiej literaturą dziecięcą

„Umiem piosenki znad łąki, tak jak je nucą skowronki...”. Maria Konopnicka często w swoich pracach poruszała problematykę dziecięcą. Stworzyła dla najmłodszych czytelników wiele cennych pozycji. Jej tendencje literackie są więc zgodne z zamówieniami pedagogicznymi doby pozytywizmu - uwrażliwia dzieci na bogaty świat natury, czyniąc ich pełnoprawnymi uczestnikami życia społecznego, uczy takich wartości jak: pracowitość, uczciwość, wytrwałość, zgodne współdziałanie oraz potępienie egoizmu społecznego.

Przypisy

  1. 1 2 R. Heltberg: M. Konopnickiej „Na jagody“ a poemat Elsy Beskow (1960)
  2. ↑ BUWlog, Obiekt miesiąca: Przez Bałtyk do nadbużańskiego lasu. Pierwodruk „Na jagody! Książeczki Leśnej” Marii Konopnickiej z ilustracjami Elsy Beskow (Warszawa [1902]) [online], BuwLOG, 22 października 2024 [dostęp 2026-04-12].
  3. ↑ M. Konopnicka: A co wam śpiewać...

Bibliografia

Linki zewnętrzne