| Nagroda za |
Ważne odkrycia naukowe lub wybitne osiągnięcia w dziedzinie inżynierii materiałowej i fizyki |
|---|---|
| Przyznający |
Międzynarodowy Komitet Nagrody Zenera |
| Państwo |
Nagroda międzynarodowa |
| Pierwsze rozdanie |
1965 |
| Ostatnie rozdanie |
2022 |
Nagroda Zenera nazywana również Złotym Medalem Zenera – międzynarodowa nagroda przyznawana za ważne odkrycia naukowe lub wybitne osiągnięcia w dziedzinie inżynierii materiałowej i fizyki ze szczególnym uwzględnieniem zastosowań spektroskopii mechanicznej i tarcia wewnętrznego.
Nagroda Zenera była wcześniej znana jako Nagroda ICIFUAS i przyznawano ją w okresie od 1965 do 1989 roku co 4 lata. Nie została przyznana w latach 1973, 1977 i 1981. W 1985 roku Nagrodę ICIFUAS otrzymał Clarence Melvin Zener za odkrycie zjawiska Zenera oraz fundamentalne prace na temat zjawisk niesprężystych metali. Clarence Zener zmarł na atak serca 15 lipca 1993 roku w wieku 87 lat. Wkrótce po jego śmierci, we wrześniu 1993 roku powstał Międzynarodowy Komitet Nagrody Zenera, który ufundował Nagrodę Zenera i w ten sposób uhonorował znakomitego amerykańskiego fizyka w uznaniu za jego pionierskie prace w dziedzinie niesprężystości materiałów i odkrycie zjawiska Zenera, przez co przyczynił się do skonstruowania diody Zenera. We wrześniu 1993 roku nazwa Nagrody ICIFUAS została zmieniona na Nagrodę Zenera i od tej pory jest ona przyznawana co 3 lata.
Laureaci Nagrody Zenera wybierani są na podstawie nominacji uzyskanych w trakcie tajnego głosowania członków Kapituły Nagrody w skład którego wchodzi około 40 uznanych naukowców oraz dotychczasowi laureaci. Pośmiertne nominacje do nagrody nie są dozwolone. Laureat Nagrody otrzymuje złoty medal Zenera wybity z 20-karatowego złota, który przedstawia zdjęcie profilowe Clarence'a Zenera. Kilka pierwszych medali zostało wybitych z 23-karatowego złota.
| Nr | Rok | Imię i nazwisko | Państwo | Afiliacja | Uzasadnienie | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1965 | Werner Köster (1896–1989) | Republika Federalna Niemiec | Max Planck Institute for Metals Research, Stuttgart | „za badania zmian tarcia wewnętrznego i modułu sprężystości w metalach po odkształceniu plastycznym” | |
| 2 | 1969 | Warren Perry Mason (1900–1986) | Stany Zjednoczone Ameryki | Bell Labs, Murray Hill, New Jersey | „za wybitny wkład w rozwój badań metodą ultradźwiękową" | |
| 3 | 1985 | Clarence Melvin Zener (1905–1993) | Stany Zjednoczone Ameryki | Carnegie Mellon University, Pittsburgh, Pensylwania | „za przełomowe odkrycia istotne dla rozwoju ludzkości. Odkrycie efektu Zenera, powstanie diody Zenera, pionierskie badania niesprężystości metali oraz przewidzenie i eksperymentalne potwierdzenie zjawiska tłumienia termosprężystego” | |
| 4 | 1989 | Ting-sui Kê (1913–2000) | Chińska Republika Ludowa | Chińska Akademia Nauk, Institute of Solid State Physics (ISSP), Hefei, Anhui | „za odkrycie relaksacji od granic ziarn w metalach oraz skonstruowanie odwrotnego wahadła skrętnego zwanego wahadłem Kê” | |
| 5 | 1989 | Arthur Stanley Nowick (1923–2010) | Stany Zjednoczone Ameryki | Uniwersytet Columbia, Nowy Jork | „za istotny wkład w rozwój nauki o materiałach. Za pionierskie prace teoretyczne i eksperymentalne związane z badaniami defektów w kryształach, zjawiska niesprężystości, tarcia wewnętrznego i efektów dielektrycznych w różnych rodzajach materiałów” | |
| 6 | 1993 | Piero Giorgio Bordoni (1915–2009) | Włochy | Uniwersytet Rzymski „La Sapienza”, Rzym | „za odkrycie efektu „Bordoniego” wywołanego termicznie aktywowanym ruchem dyslokacji” | |
| 7 | 1993 | Kurt Lücke (1921–2001) | Republika Federalna Niemiec | RWTH Aachen, Akwizgran | „za opracowanie modelu struny ruchu dyslokacji (model Koehler-Granato-Lücke) i jego eksperymentalną weryfikację badaniami ultradźwiękowymi w zakresie wysokich częstotliwości” | |
| 8 | 1993 | Alfred Seeger (1927–2015) | Republika Federalna Niemiec | Max Planck Institute for Metals Research, Stuttgart | „za wybitny wkład w rozwój fizyki ciała stałego, a zwłaszcza za teorię relaksacji par przegięć na dyslokacjach” | |
| 9 | 1993 | Charles Allen Wert (1919–2003) | Stany Zjednoczone Ameryki | Uniwersytet Illinois w Urbanie i Champaign, Urbana, Illinois | „za badania akustycznych właściwości ciał stałych i oddziaływań atomów w stopach metali” | |
| 10 | 1996 | Andrew Vincent Granato (1926–2015) | Stany Zjednoczone Ameryki | Uniwersytet Illinois w Urbanie i Champaign, Urbana, Illinois | „za wkład w zrozumienie zjawisk rozpraszania ultradźwięków w ciałach stałych i fundamentalne prace teoretyczne poświęcone badaniom stałych sprężystości i ruchu dyslokacji (model Koehler-Granato-Lücke)” | |
| 11 | 1999 | Gunther Schoeck (1928–2015) | Austria | Uniwersytet Wiedeński, Wiedeń | „za wkład w badania teoretyczne dynamiki dyslokacji oddziałujących z defektami punktowymi (model Schoeck’a) i badania granic międzyfazowych” | |
| 12 | 2002 | Willy Benoit (1938) | Szwajcaria | Politechnika Federalna w Lozannie (EPFL), Lozanna | „za osiągnięcia w dziedzinie spektroskopii mechanicznej” | |
| 13 | 2002 | Masahiro Koiwa (1938) | Japonia | Uniwersytet w Kioto, Kioto | „za wkład w badania relaksacji defektów punktowych i dyslokacji w metalach i stopach metali, a zwłaszcza za oryginalny wkład w zrozumienie procesów dyfuzji w materiałach międzymetalicznych” | |
| 14 | 2005 | Rosario Cantelli (1940) | Włochy | Uniwersytet Rzymski „La Sapienza”, Rzym | „za badania wodoru w metalach metodami akustycznymi i odkrycie emisji akustycznej wywołanej wydzielaniem się wodorków w Nb, Ta i V oraz dynamicznego zjawiska Gorskiego spowodowanego dyfuzją wodoru dalekiego zasięgu” | |
| 15 | 2005 | Manfred Weller (1940–2017) | Republika Federalna Niemiec | Max Planck Institute for Metals Research, Stuttgart | „za badania relaksacji defektów punktowych w metalach i tlenkach ZrO2” | |
| 16 | 2008 | Daniel Newson Beshers (1928–2024) | Stany Zjednoczone Ameryki | Uniwersytet Columbia, Nowy Jork | „za badania ruchu atomów w materiałach krystalicznych i granic bliźniaczych w materiałach ferromagnetycznych” | |
| 17 | 2008 | Gaetano Cannelli (1936) | Włochy | Uniwersytet Kalabrii, Rende | „za odkrycie reorientacji atomów H wokół atomów O w Ni, Ta i V (pik O-H typu Snoeka), badania dynamiki procesu wydzielania się wodoru w metalach przejściowych i zjawisk transportu w metalach z wykorzystaniem efektu termosprężystego” | |
| 18 | 2008 | Gilbert Fantozzi (1942) | Francja | Institut national des sciences appliquées de Lyon (INSA Lyon), Lyon-Villeurbanne | „za badania dynamiki dyslokacji i relaksacji Bordoniego” | |
| 19 | 2011 | Gérard Gremaud (1949) | Szwajcaria | Politechnika Federalna w Lozannie (EPFL), Lozanna | „za eksperymentalne i teoretyczne badania dynamiki dyslokacji oddziałujących z defektami punktowymi metodą spektroskopii mechanicznej z wykorzystaniem metody acoustic-coupling” | |
| 20 | 2011 | Fabio Massimo Mazzolai (1934) | Włochy | Uniwersytet w Perugii, Perugia | „za odkrycie piku od wydzieleń wodoru w materiałach wysokotopliwych, badania efektu Gorskiego i zjawisk związanych z obecnością wodoru w stopach z pamięcią kształtu” | |
| 21 | 2014 | Qing-Ping Kong (1930) | Chińska Republika Ludowa | Chińska Akademia Nauk, Institute of Solid State Physics (ISSP), Hefei, Anhui | „za badania relaksacji od granic ziarn w bikryształach oraz zjawiska pełzania i tarcia wewnętrznego w nanometalach krystalicznych” | |
| 22 | 2014 | Robert Schaller (1948) | Szwajcaria | Politechnika Federalna w Lozannie (EPFL), Lozanna | „za wkład w praktyczne zastosowania spektroskopii mechanicznej w inżynierii materiałowej” | |
| 23 | 2017 | Leszek Bogumił Magalas (1954) | Polska | Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Kraków | „za prace zmieniające paradygmat badań ciał stałych metodą spektroskopii mechanicznej oraz pionierskie opracowanie wysokorozdzielczej spektroskopii mechanicznej HRMS” | |
| 24 | 2022 | José M. San Juan (1955) |
Hiszpania | Uniwersytet Kraju Basków, Bilbao |
| Państwo | Liczba nagród | Laureaci |
|---|---|---|
| 6 | W.P. Mason, C.M. Zener, A.S. Nowick, C.A. Wert, A.V. Granato, D.N. Beshers | |
| 4 | W. Köster, K. Lücke, A. Seeger, M. Weller | |
| 4 | P.G. Bordoni, R. Cantelli, G. Cannelli, F.M. Mazzolai | |
| 3 | W. Benoit, G. Gremaud, R. Schaller | |
| 2 | T.S. Kê, Q.P. Kong | |
| 1 | G. Schoeck | |
| 1 | G. Fantozzi | |
| 1 | J.M. San Juan | |
| 1 | M. Koiwa | |
| 1 | L.B. Magalas |