| Data i miejsce urodzenia |
1796/ok. 1799 |
|---|---|
| Data śmierci |
1870 |
| Zawód, zajęcie |
polityk, kupiec |
| Stanowisko |
wiceprezydent (1848–1850) |
Nathaniel Brander (ur. 1796/ok. 1799 w Petersburgu w Wirginii, zm. 1870) – liberyjski polityk i kupiec, jeden z przywódców politycznych liberyjskiej kolonii. W 1847 został wybrany pierwszym wiceprezydentem niepodległej Republiki Liberii, funkcję tę piastował do 1850.
Dostępne źródła nie przekazują jednoznacznych informacji odnośnie jego daty urodzenia. Część podaje bowiem, iż Nathaniel Brander urodził się w 1796, inne wskazują, że przyszedł na świat około 1799. Wątpliwości nie budzi natomiast miejsce jego narodzin, Petersburg, miasto w amerykańskiej Wirginii. Pochodził z wolnej rodziny mulackiej, zamieszkującej region zasiedlony przez znaczącą liczebnie oraz zamożną i niedotkniętą niewolnictwem populację czarnoskórą. Otrzymał w związku z tym staranne wykształcenie. Był metodystą. Zaangażował się w ruch migracyjny Afroamerykanów na terytorium obecnej Liberii, podobnie jak wielu innych członków elity tej historycznie dyskryminowanej społeczności.
Migrację do Afryki Zachodniej organizowano pod auspicjami Amerykańskiego Towarzystwa Kolonizacyjnego (ACS), w celu przeniesienia wolnych osób pochodzenia afrykańskiego ze Stanów Zjednoczonych. Po przybyciu na miejsce Brander stał się jednym z tak zwanych Amerykanoliberyjczyków. Ta grupa z czasem przejęła władzę w kolonii z rąk białych, amerykańskich agentów. Z tym właśnie procesem oraz z jego długofalowymi skutkami wiązała się cała działalność publiczna Brandera.
Znalazł się na pokładzie statku „Elizabeth”, pierwszego okrętu transportującego czarnoskórych Amerykanów do punktu docelowego ich podróży. Z uwagi na pionierski charakter tego właśnie rejsu „Elizabeth” nazywany jest niekiedy czarnym Mayflower. Do wybrzeży Afryki Zachodniej dotarł 9 marca 1820. Wyszedł na ląd w sierraleońskim Freetown. Optymistyczne relacje Brandera na temat sytuacji na miejscu nakłoniły do emigracji ze Stanów Zjednoczonych także jego ojca oraz dwóch braci.
Szybko włączył się w życie polityczne liberyjskiej kolonii, stając się wreszcie jednym z jej przywódców. Wielokrotnie wchodził w konflikty z białymi reprezentantami ACS. Starcia te przybierały niekiedy gwałtowny charakter, a wobec Brandera wysuwano oskarżenia o zachowania niemieszczące się w moralnych konwencjach epoki. Twierdzono na przykład, że podczas pobytu na sierraleońskiej wyspie Sherbro żył w związkach poliamorycznych. Jego pozycja w lokalnych strukturach władzy stopniowo ulegała wzmocnieniu. W sierpniu 1834 został wybrany zastępcą agenta reprezentującego ACS w kolonii. Od 10 maja do 12 sierpnia 1835, jako tymczasowo pełniący obowiązki agenta, kierował całością aparatu administracyjnego. Stanowisko zastępcy agenta opuścił jeszcze w 1835. W 1843 zasiadał w kolonialnym Sądzie Najwyższym. Nie skupiał się wszakże tylko na życiu politycznym, trudnił się dodatkowo handlem. Podobnie jak wielu sobie współczesnych przedstawicieli przybyłej z Ameryki Północnej liberyjskiej elity uważał ucywilizowanie afrykańskiego otoczenia za główny cel tak swego pobytu na kontynencie, jak i całej podejmowanej przez siebie aktywności publicznej.
Brander pozostał czynny politycznie także po ogłoszeniu przez kolonię niepodległości, co nastąpiło 26 lipca 1847. Był pierwszym wiceprezydentem Liberii. Na urząd ten został wybrany w październiku 1847, u boku Josepha Jenkinsa Robertsa. Stanowisko zastępcy głowy państwa objął 3 stycznia 1848. Zajmował je do 1850. Jego kadencja zbiegła się ze znaczącymi sukcesami dyplomatycznymi młodej republiki, w tym z jej uznaniem przez rząd brytyjski (1848). W tym też roku przez 9 miesięcy tymczasowo wykonywał obowiązki prezydenta, zastępując odbywającego wizyty zagraniczne Jenkinsa. Zmarł w 1870.
W 1839 Brander zawarł związek małżeński z Harriet Waring, wdową po Colstonie M. Waringu. Wzmocniło to jego pozycję w miejscowej elicie, zwłaszcza dzięki kontaktom z kupieckimi kręgami Monrowii. Para doczekała się jednego syna, noszącego imię Albert. Dane spisowe dotyczące populacji Monrowii z września 1843 wspominają również o synu Brandera z poprzedniego związku. Henry, starsze dziecko polityka, w chwili przeprowadzania spisu powszechnego miało mieć jedenaście lat.