Neolitsea

*Neolitsea*
	; Neolitsea sericea
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	magnoliopodobne
Rząd	wawrzynowce
Rodzina	wawrzynowate
Rodzaj	Neolitsea
	Nazwa systematyczna
	Neolitsea (Bentham & J. D. Hooker) Merrill; Philipp. J. Sci. 1(Suppl. 1): 56. 1906
	Typ nomenklatoryczny
	N. zeylanica (C. G. D. Nees et T. F. L. Nees) Merrill
Synonimy
	Litsea sect. Neolitsea Bentham & J. D. Hooker; Bryantea Rafinesque; Tetradenia Nees (1831), not Bentham (1830);
	Litsea sect. Neolitsea Bentham & J. D. Hooker; Bryantea Rafinesque; Tetradenia Nees (1831), not Bentham (1830);
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Neolitsea – rodzaj drzew i krzewów z rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Obejmuje około 80–100 gatunków. Występują one w Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej, trzy gatunki rosną także w Australii. Rośliny te rosną w lasach wiecznie zielonych i zrzucających liście zimą lub w porze suchej, w zaroślach, na zboczach.

Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne, głównie dla wiecznie zielonych, za młodu kontrastowo zabarwionych i jedwabiście owłosionych liści. Ze względu na tolerowanie warunków właściwych dla klimatu umiarkowanego szerzej rozpowszechniony w uprawie jest Neolitsea sericea pochodzący z Japonii, Korei i Chin. Gatunek ten stanowi surowiec do produkcji olejków aromatycznych wykorzystywanych w kadzidełkach i do wyrobu mydeł. Jako rośliny aromatyczne i lecznicze wykorzystywane bywają też inne gatunki.

Morfologia

Pokrój: Krzewy lub niewielkie drzewa osiągające do 7 m wysokości. Szybko rosną za młodu.
Liście: Skrętoległe, często skupione na końcach pędów, czasem w pozornych okółkach lub pozornie naprzeciwległe, wiecznie zielone, jajowato-eliptyczne, zwykle z trzema głównymi wiązkami przewodzącymi rozchodzącymi się od nasady.
Kwiaty: Jednopłciowe, zebrane w baldaszkowate kwiatostany, czasem zwisające. Szypułki wsparte są okazałymi i dość późno odpadającymi przysadkami. Okwiat złożony jest z 4 listków wyrastających parami w dwóch okółkach. W kwiatach męskich jest 6 pręcików w trzech okółkach. W kwiatach żeńskich znajduje się 6 prątniczków i górna zalążnia z okazałą szyjką zakończoną podzielonym znamieniem.
Owoce: Mięsiste osadzone w mięśniejącym dnie kwiatowym i szypułce.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Jeden z około 50 rodzajów zaliczanych do rodziny wawrzynowatych (Lauraceae), wchodzącej w skład rzędu wawrzynowców (Laurales). Bywa łączony z rodzajem Litsea.

Wykaz gatunków

Neolitsea aciculata (Blume) Koidz.
Neolitsea acuminatissima (Hayata) Kaneh. & Sasaki
Neolitsea acuta (Teschner) Kamik.
Neolitsea alongensis Lecomte
Neolitsea amabilis Airy Shaw
Neolitsea amboinensis Merr.
Neolitsea apoensis Elmer
Neolitsea archboldiana C.K.Allen
Neolitsea arfakensis Kaneh. & Hatus.
Neolitsea aurata (Hayata) Koidz.
Neolitsea aureosericea Kosterm.
Neolitsea auricolor (Kosterm.) Kosterm.
Neolitsea australiensis Kosterm.
Neolitsea balakrishnanii Chakrab. & Goel
Neolitsea bawangensis R.H.Miao
Neolitsea boninensis Koidz.
Neolitsea brassii C.K.Allen
Neolitsea brevipes H.W.Li
Neolitsea buisanensis Yamam. & Kamik.
Neolitsea cambodiana Lecomte
Neolitsea cassia (L.) Kosterm.
Neolitsea cassiifolia (Blume) Merr.
Neolitsea chrysotricha H.W.Li
Neolitsea chui Merr.
Neolitsea cinnamomea (Ridl.) Kosterm.
Neolitsea coccinea B.C.Stone
Neolitsea confertifolia (Hemsl.) Merr.
Neolitsea cuipala (D.Don) Kosterm.
Neolitsea daibuensis Kamik.
Neolitsea dealbata (R.Br.) Merr.
Neolitsea elaeocarpa H.Liu
Neolitsea ellipsoidea C.K.Allen
Neolitsea fischeri Gamble
Neolitsea foliosa (Nees) Gamble
Neolitsea formosa S.Moore
Neolitsea fuscata (Thwaites) Alston
Neolitsea gamblei Chakrab. & Diwakar
Neolitsea glabra (Teschner) Kamik.
Neolitsea hainanensis Yen C.Yang & P.H.Huang
Neolitsea hiiranensis Tang S.Liu & J.C.Liao
Neolitsea homilantha C.K.Allen
Neolitsea hongkongensis (Chun) C.K.Allen
Neolitsea howii C.K.Allen
Neolitsea hsiangkweiensis Yen C.Yang & P.H.Huang
Neolitsea impressa Y.C.Yang
Neolitsea incana Elmer
Neolitsea intermedia Elmer
Neolitsea javanica (Blume) Backer
Neolitsea kedahensis (Gamble) Gamble
Neolitsea konishii (Hayata) Kaneh. & Sasaki
Neolitsea kraduengensis Tagane & Yahara
Neolitsea kwangsiensis H.Liu
Neolitsea lanceoiata Merr.
Neolitsea lancifolia (Thwaites) Kosterm.
Neolitsea latifolia (Blume) S.Moore
Neolitsea levinei Merr.
Neolitsea longifolia (Teschner) Kamik.
Neolitsea longipedicellata Yen C.Yang & P.H.Huang
Neolitsea lunglingensis H.W.Li
Neolitsea mannii (King ex Hook.f.) Chakrab.
Neolitsea megacarpa Merr.
Neolitsea menglaensis Yen C.Yang & P.H.Huang
Neolitsea merrilliana C.K.Allen
Neolitsea microphylla Merr.
Neolitsea minor (Teschner) Kamik.
Neolitsea mollissima (Gamble) Gamble
Neolitsea nicobarica Goel & Chakrab.
Neolitsea novoguinensis (Teschner) Kamik.
Neolitsea oblongifolia Merr. & Chun
Neolitsea obtusifolia Merr.
Neolitsea ovatifolia Yen C.Yang & P.H.Huang
Neolitsea pallens (D.Don) Momiy. & H.Hara
Neolitsea papuana Merr.
Neolitsea parvigemma (Hayata) Kaneh. & Sasaki
Neolitsea paucinervia Merr.
Neolitsea phanerophlebia Merr.
Neolitsea pingbienensis Yen C.Yang & P.H.Huang
Neolitsea pinninervis Yen C.Yang & P.H.Huang
Neolitsea poilanei H.Liu
Neolitsea polycarpa H.Liu
Neolitsea pubescens (Teschner) Kamik.
Neolitsea pulchella (Meisn.) Merr.
Neolitsea purpurescens Y.C.Yang
Neolitsea reticulata Kosterm.
Neolitsea sanjappae M.K.Pathak, Bhaumik & Chakrab.
Neolitsea sericea (Blume) Koidz.
Neolitsea shingningensis Yen C.Yang & P.H.Huang
Neolitsea siamensis Kosterm.
Neolitsea sutchuanensis Y.C.Yang
Neolitsea teschneriana C.K.Allen
Neolitsea tomentosa H.W.Li
Neolitsea triplinervia (Blume) Merr.
Neolitsea umbrosa (Nees) Gamble
Neolitsea undulatifolia (H.Lév.) C.K.Allen
Neolitsea variabillima (Hayata) Kaneh. & Sasaki
Neolitsea velutina W.T.Wang
Neolitsea villosa (Blume) Merr.
Neolitsea vuquangensis Mitsuyuki & Yahara
Neolitsea wushanica (Chun) Merr.
Neolitsea zeylanica (Nees & T.Nees) Merr.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-04-12] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-04-12] (ang.).
1 2 3 4 5 Puhua Huang, Henk van der Werff: Neolitsea (Bentham & J. D. Hooker) Merrill. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-04-12].
1 2 Neolitsea. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-04-12].
1 2 3 4 5 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. I. Trees and shrubs. London: Macmillan, 1988, s. 69. ISBN 0-333-73003-8.
1 2 3 4 5 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 622, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 Neolitsea Merr.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-04-12].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-04-12] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-04-12] (ang.).

[china-3] 1 2 3 4 5 Puhua Huang, Henk van der Werff: Neolitsea (Bentham & J. D. Hooker) Merrill. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-04-12].

[ing-4] 1 2 Neolitsea. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-04-12].

[philips-5] 1 2 3 4 5 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. I. Trees and shrubs. London: Macmillan, 1988, s. 69. ISBN 0-333-73003-8.

[mabb-6] 1 2 3 4 5 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 622, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[powo-7] 1 2 Neolitsea Merr.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-04-12].