Ner

Ner
Ilustracja
Ner w Puczniewie
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Lokalizacja

łódzkie
wielkopolskie

Rzeka
Długość 134 km
Powierzchnia zlewni

1866 km²

Średni przepływ

10 m³/s przy ujściu

Źródło
Miejsce źródła w Łodzi, dokładnie trudne do określenia, prawdopodobnie między ul. Pomorską i Henrykowską
Wysokość

238,18 m n.p.m.

Współrzędne

51°42′54,0″N 19°35′26,1″E/51,715011 19,590597

Ujście
Recypient Warta
Miejsce

okolice wsi Majdany (powiat kolski)

Współrzędne

52°08′30,1″N 18°41′19,6″E/52,141694 18,688778

Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „źródło”, powyżej na lewo znajduje się również punkt z opisem „ujście”
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Ner na Lublinku w Łodzi
Przebieg rzeki

Ner – rzeka w środkowej Polsce, płynie przez województwo łódzkie i wielkopolskie, na Wysoczyźnie Łaskiej i w Kotlinie Kolskiej, prawy dopływ środkowej Warty, o długości 134 km. W dolnym odcinku pradolinnym dawniej zabagnione dno doliny jest obecnie uregulowane i użytkowane pod łąki. Maksymalna rozpiętość wahań stanów wody w dolnym biegu wynosi 3,5 m.

Według części badaczy nazwa rzeki wywodzi się z prabałtosłowiańskiego rdzenia *nur / *nyr („mokry, wilgotny”) i może być związana ze wzmiankowanym przez Herodota plemieniem Neurów.

Dorzecze

Na obszarze Łodzi Ner przyjmuje boczne dopływy: prawy Jasień i lewostronne – Gadkę i Dobrzynkę. Poza granicami Łodzi w rejonie Konstantynowa do Neru wpadają rzeki: Łódka i Jasieniec. Na granicy Łodzi i gminy Pabianice do Neru wpływają niemal wszystkie ścieki łódzkie. Do niedawna[kiedy?] oczyszczane były jedynie z grubszej zawiesiny, za pomocą systemu krat. W roku 2000 Grupowa Oczyszczalnia Ścieków w Łodzi osiągnęła zdolność biologicznego oczyszczania wszystkich ścieków, co radykalnie poprawiło stan czystości wód rzeki. Ten stan ma ulec dalszej poprawie, po uruchomieniu wszystkich urządzeń technologicznych. Dzięki temu Nerem będzie płynęła woda co najmniej III klasy czystości, i możliwe będzie życie biologiczne. Pozostałe dopływy to Bełdówka, Pisia (ujście w Małyniu), Pisia (ujście poniżej Bałdrzychowa) i Gnida.

Znaczenie gospodarcze

W Łaskowicach w 1470 na prawym brzegu Neru znajdował się młyn, a w późniejszych latach – w wieku XV/XVI – działał przy nim tartak, z piłą napędzaną nurtem rzeki. W późniejszym okresie (przed 1793) w Łodzi i jej okolicach na Nerze funkcjonowały cztery młyny – chocianowicki (z foluszem), rudzki (z foluszem, a także kuźnicą), charzewski (z foluszem i tartakiem) i wspomniany wcześniej łaskowicki (z tartakiem).

Leżącą nad Nerem Rudę Pabianicką, i folwark o tej samej nazwie, kupił w 1843 Ludwik Geyer. Uruchomił na tych terenach cukrownię oraz gorzelnię. W 1865[brak potwierdzenia w źródle] sprzedał te tereny rodzinie Loewenbergów – a ci część ziemi rozparcelowali. Kolejnymi zakładami przemysłowymi, które pojawiły się w okolicy były farbiarnia i wykańczalnia tkanin jedwabnych, należąca do Artura Meistera, oraz fabryka Adolfa Horaka.

Część rozparcelowanego folwarku w Rudzie, na której znajdował się m.in. staw na Nerze i przyległe łąki, zakupił Aleksander Stefański. Po uporządkowaniu brzegów stawu, otworzył on wypożyczalnię łódek i restaurację – nadając okolicznym terenom charakter rekreacyjny. Stawy Stefańskiego istnieją współcześnie, jako łódzki park im. 1 Maja.

W latach 60. XX wieku powstał projekt wybudowania na Nerze, na południe od lotniska Lublinek, zbiornika wodnego o powierzchni 225 ha[potrzebny przypis]. Koncepcja zbiornika opracowana w 2005 zakładała, że będzie on m.in. ośrodkiem wyczynowego sportu wioślarskiego, a projektowana powierzchnia została określona na ok. 84 ha.

Miasta przez które przepływa Ner

Ner w Łodzi

Ner jest największą rzeką w Łodzi. W granicach Łodzi Ner występuje w dwóch fragmentach:

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Ner, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2018-11-18].
  2. ↑ Witold Mańczak, Praojczyzna Słowian, Warszawa 1981, s. 18.
  3. ↑ Ner [online], Rzeki Polski.info (pol.).
  4. ↑ Łukasz Ćwikła, Tadeusz Nowak, Osadnictwo do XVI w., [w:] Tadeusz Grabarczyk (red.), Łódź: historia miasta poprzez wieki. T. 1: do 1820, Wydanie I, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego : Biblioteka Miejska w Łodzi, 2023, s. 151, ISBN 978-83-8331-203-3.
  5. ↑ Hanka Żerek-Kleszcz, Sieć osadnicza na obszarze współczesnej Łodzi od XVI do schyłku XVIII wieku, [w:] Tadeusz Grabarczyk (red.), Łódź: historia miasta poprzez wieki. T. 1: do 1820, Wydanie I, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego : Biblioteka Miejska w Łodzi, 2023, s. 242, ISBN 978-83-8331-203-3.
  6. ↑ Wiesław Puś, Okres gwałtownego rozkwitu (1865–1897), [w:] Jarosław Kita (red.), Łódź poprzez wieki: historia miasta. T. 2: 1820-1914, Wydanie I, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego : Biblioteka Miejska w Łodzi, 2023, s. 120, ISBN 978-83-8331-295-8 [dostęp 2025-10-20].
  7. ↑ Rudzcy fabrykanci - Adolf Horak [online], Klub Sympatyków Rudy Pabianickiej [dostęp 2025-10-20] (pol.).
  8. ↑ Park 1 Maja w Łodzi - Stawy Stefańskiego [online], parki.org.pl [dostęp 2012-03-25] [zarchiwizowane z adresu 2010-06-05] (pol.).
  9. ↑ Zbiornik „Charzewski” [online], Aquaprojekt [dostęp 2025-10-20] (pol.).
  10. 1 2 Ryszard Bonisławski, Rzeka Ner, „Z biegiem łódzkich rzek”, UM Łodzi, 2008, s. 1.}

Bibliografia