Niewiadom

Niewiadom
	część miasta
	; Szyb Głowacki w zabytkowej kopalni „Ignacy” w Rybniku Niewiadomiu.
	Herb
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Aglomeracja	rybnicko-jastrzębska
Miasto	Rybnik
W granicach Rybnika	27 maja 1975; (1954–75 w granicach Niedobczyc)
Zarządzający	Tadeusz Białous
Populacja (2021); • liczba ludności	; 4483
Strefa numeracyjna	(+48) 032
Kod pocztowy	44-273
SIMC	0942943 / 0942950
	Położenie na mapie; ; Położenie na mapie Rybnika
	50,076°N 18,470°E/50,075800 18,469700
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Niewiadom (śl. Niewiadům, niem. Niewiadom, czes. Nevědomí) – dzielnica Rybnika położona w południowo-zachodniej części Rybnika, w pobliżu granicy z Rydułtowami i Radlinem.

Składa się z dwóch dawnych wsi i jednego obszaru dworskiego:

wieś Niewiadom Dolny (niem. Nieder-Niewiadom, 1908–1922 Nieder-Birkenau) – samodzielna gmina do 1929, włączona do Niewiadomia Górnego;
- obszar dworski Niewiadom Dolny (niem. Nieder-Niewiadom, 1908–1922 Birkenau) – samodzielna jednostka do 1924, włączona do gmin Niewiadom Dolny i Górny;
wieś Niewiadom Górny (niem. Ober-Niewiadom, 1916–1922 i 1939–1945 Lentzberg; 1931–1939 Niewiadom) – samodzielna gmina do 1945, włączona do gminy Niedobczyce.

Cały obszar wraz z Niedobczycami włączono do Rybnika 27 maja 1975.

Nazwa

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy oznaczającej brak wiedzy – niewiedzy. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości wymienia nazwę Niewiadom podając jej znaczenie „Unbekannter Ort”, czyli po polsku „Nieznana, niewiadoma miejscowość”.

Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 r. notuje dwie miejscowości o tej nazwie Ober-Niewiadom oraz Nieder-Niewiadom.

11 sierpnia 1931 r. zmieniono nazwę gminy Niewiadom-Górny na Niewiadom.

Górny Niewiadom zwyczajowo nazywany jest „Hoymą” lub „Ignacym” – nazwy te pochodzą od nazw kopalni. Dolny Niewiadom zwany jest Buzowicami; јest to najdalej na zachód wysunięta część Rybnika.

Historia

Zachowane dokumenty wskazują, iż Niewiadom (ówczesna pisownia: „Noviedomie”), istniał już w pierwszej połowie XIV wieku.

W owym czasie wieś stanowiła majątek rycerski. Często zmieniała właścicieli, a jednym z nich był m.in. rycerz Wacław Kropacz z Niewiadomia ((czes.) Václav Kropáč z Nevědomí), który brał udział w kampanii węgiersko-śląskiej przeciwko Wacławowi III Rybnickiemu. Na mocy pokoju ziemskiego z 6 czerwca 1473 r. rycerz ten wszedł w posiadanie Rybnika. (Ród Kropaczów z Niewiadomia w latach 1503–1536 posiadał zamek w Iwanowicach (Jindřich Kropáč z Nevědomí, Albert Kropáč z Nevědomí oraz Bohuš Kropáč z Nevědomí) Jan Kropáč z Nevědomí w latach 1533–1572 był panem na Hranicach)

W 1792 r. na granicy Niewiadomia i Radlina otworzono jedną z pierwszych na Śląsku kopalni węgla kamiennego „Hoym” (później „Ignacy”). Wydobycie prowadzono w tej kopalni do 1995 r.
W latach od 1859–1919 r. na terenie Niewiadoma działała kopalnia węgla kamiennego „Szczęście Beaty”
1 sierpnia 1924 zniesiono obszar dworski Niewiadom Dolny i włączono go do gminy Niewiadom Dolny
1 kwietnia 1929 gminę Niewiadom Dolny włączono do gminy Niewiadom Górny
11 sierpnia 1931 zmieniono nazwę gminy Niewiadom-Górny na Niewiadom.
1 grudnia 1945 Niewiadom utracił status gminy jednostkowej i został włączony do gminy Niedobczyce (bez statusu gromady)
5 października 1954 gminę Niedobczyce przekształcono w gromadę Niedobczyce
13 listopada 1954 Niewiadom (a także Popielów) stały się integralną częścią miasta Niedobczyce, w związku z nadaniem gromadzie Niedobczyce statusu miasta
27 maja 1975 miasto Niedobczyce (z Niewiadomiem) włączono do Rybnika

Zabytki

W dzielnicy znajdują się m.in.:

Zabytkowa Kopalnia „Ignacy”, dawniej „Hoym”,
Kościół Bożego Ciała i św. Barbary w Niewiadomiu Górnym,
Kościół Miłosierdzia Bożego w Niewiadomiu Dolnym.

Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

Galeria

Tablica pamiątkowa z okazji 200 lat istnienia kopalni „Ignacy”
Kościół Bożego Ciała i św. Barbary
Wieża ciśnień

Przypisy

↑ 1954-1975 w granicach miasta Niedobczyce.
↑ Serwis Miejski, Niewiadom.
↑ http://www.territorial.de/obschles/rybnik/lentzbg.htm Ortspolizeibezirk Lentzberg.
1 2 Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 9 z 1929 r.
1 2 Dz.U. Śl. 1924 Nr 17, poz. 68.
↑ Dz.U. Śl. 1931 Nr 16, poz. 31.
↑ Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 455.
1 2 Dz. U. z 1975 r. Nr 15, poz. 87 (ISAP).
1 2 HeinrichH. Adamy HeinrichH., Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 82, OCLC 456751858 (niem.).
↑ Triest 1865 ↓, s. 759.
1 2 Ustawa Sejmu Śląskiego z dnia 17 lipca 1931 roku w sprawie zmiany nazwy gminy „Niewiadom-Górny” na „Niewiadom”. (Dziennik Ustaw Śląskich z 1931 r. Nr 16, poz. 32).
↑ rybnik.pl.
↑ www.ivanovicenahane.cz. [dostęp 2009-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-13)].
↑ Muzeum i Galeria Miejska w Hranicach.
↑ Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu rybnickiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady (Katowice: Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 455).
↑ Uchwała Nr 22/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu rybnickiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 15 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 54).
↑ Dz.U. 1954 nr 49, poz. 254.

Bibliografia

FelixF. Triest FelixF., Topographisches Handbuch von Oberschlesien., Breslau: Wilh. Gottl. Korn, 1864–1865, OCLC 315739117 (niem.), Erste Hälfte, Zweite Hälfte.

Linki zewnętrzne

Niewiadom, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 131 .

[1] 1954-1975 w granicach miasta Niedobczyce.

[2] Serwis Miejski, Niewiadom.

[3] ttp://www.territorial.de/obschles/rybnik/lentzbg.htm Ortspolizeibezirk Lentzberg.

[9-1929-4] 1 2 Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 9 z 1929 r.

[17-68-5] 1 2 Dz.U. Śl. 1924 Nr 17, poz. 68.

[6] Dz.U. Śl. 1931 Nr 16, poz. 31.

[7] Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 455.

[15-87-8] 1 2 Dz. U. z 1975 r. Nr 15, poz. 87 (ISAP).

[Adamy-9] 1 2 HeinrichH. Adamy HeinrichH., Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 82, OCLC 456751858 (niem.).

[CITEREFTriest1865759-10] Triest 1865 ↓, s. 759.

[autonazwa1-11] 1 2 Ustawa Sejmu Śląskiego z dnia 17 lipca 1931 roku w sprawie zmiany nazwy gminy „Niewiadom-Górny” na „Niewiadom”. (Dziennik Ustaw Śląskich z 1931 r. Nr 16, poz. 32).

[12] rybnik.pl.

[13] www.ivanovicenahane.cz. [dostęp 2009-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-13)].

[14] Muzeum i Galeria Miejska w Hranicach.

[15] Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu rybnickiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady (Katowice: Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 455).

[16] Uchwała Nr 22/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu rybnickiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 15 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 54).

[17] Dz.U. 1954 nr 49, poz. 254.

Dzielnice	Boguszowice Osiedle Boguszowice Stare Chwałęcice Chwałowice Golejów Gotartowice Grabownia Kamień Kłokocin Ligota-Ligocka Kuźnia Maroko-Nowiny Meksyk Niedobczyce Niewiadom Ochojec Orzepowice Paruszowiec-Piaski Popielów Radziejów Rybnicka Kuźnia Rybnik–Północ Smolna Stodoły Śródmieście Wielopole Zamysłów Zebrzydowice
Części miasta wg TERYT	Boguszowice Brzeziny Brzeziny Chwałowickie Buglowiec Chwałęcice Chwałowice Golejów Gotartowice Grabownia Gzel Józefowiec Kamień pod Rzędówką Kłokocin Kuźnia Ligocka Ligota Meksyk Nacyna Niedobczyce Niewiadom Dolny Niewiadom Górny Nowy Dwór Ochojec Orzepowice Paruszowiec Piaski Popielów Radziejów Raszowiec Rybnicka Kuźnia Stawiska Stodoły Strąkowiec Świercze Wawok Wielopole Wrzosy Zamysłów Zebrzydowice
Inne	Lasy Judasza Rzędówka