Nikos Chadzinikolau

Nikos Chadzinikolau
Νίκος Χατζηνικολάου
Ilustracja
Nikos Chadzinikolau (2007)
Data i miejsce urodzenia

1 października 1935
Trifilli

Data i miejsce śmierci

6 listopada 2009
Poznań

Zawód, zajęcie

poeta

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Odznaka Honorowa Miasta Poznania Order Uśmiechu
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Grób na cmentarzu Junikowo

Nikos Chadzinikolau (ur. 1 października 1935 w Trifilli w Grecji, zm. 6 listopada 2009 w Poznaniu) – polski pisarz greckiego pochodzenia. Poeta, prozaik, autor tekstów piosenek, tłumacz literatury nowogreckiej i klasycznej na język polski oraz polskiej na język grecki.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Iraklisa, kierownika budowy dróg, i Stelli z domu Augustopulu. W Grecji ukończył szkołę podstawową i przez dwa lata uczęszczał do gimnazjum. W 1948 podjął pierwsze próby poetyckie, pisząc wiersze w języku greckim (nieopublikowane). Prowadził też teatrzyk lalkowy. W 1949 wyemigrował wraz z rodziną początkowo do Jugosławii, a następnie w 1950 do Polski. W Szczecinie ukończył liceum ogólnokształcące oraz średnią szkołę muzyczną. Prowadził chór i zespół wokalno-muzyczny. Ukończył w 1960 filologię polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. W czasie studiów wstąpił do PZPR, działał w organizacjach studenckich, m.in. w Ogólnopolskim Komitecie Studentów Zagranicznych (członek prezydium), założył też duet rewelersów Eros, w którym występował wraz z Paulosem Raptisem.

Po studiach podjął pracę nauczyciela języka polskiego w II Technikum Chemicznym w Poznaniu, następnie w XII Liceum Ogólnokształcącym. Prowadził również szkółkę dla dzieci greckich. W 1975 przyjął obywatelstwo polskie. Od 1978 prowadził lektorat języka greckiego na UAM. W latach 2001–2005 pracował w Instytucie Językoznawstwa UAM, jako wykładowca, później adiunkt. W roku 2001 na Wydziale Neofilologii UAM uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie rozprawy Rewolucja grecka 1821 r. i filhellenizm w literaturze oraz opinii społecznej Europy (promotor dr hab. Jerzy Świdziński).

W 1955 debiutował w języku greckim wierszem Stin Anna opublikowanym nr 115 wrocławskiego tygodnika „Dimokratis”, oraz rozpoczął twórczość literacką w języku polskim. Pierwsze wiersze: Człowiek, Dziewica słońca, Noc ogłosił w 1958 w czasopismach „Pomorze” (nr 1/2) i „Tygodnik Zachodni” (nr 2), z którymi nawiązał stałą współpracę. Publikował również liczne wiersze, utwory prozą, przekłady z literatury greckiej i recenzje w pismach: „Filomata”, „Głos Wielkopolski”, „Nowy Świat”, „Gazeta Poznańska”, „Na Przełaj”, „Nad Wartą”, „Fakty i Myśli”, „Wiatraki”, „Tygodnik Kulturalny”, „Nadodrze”, „Życie Literackie”, „Nurt”, „Poezja”, „Kamena” i „Fakty”. W latach 1959–1978 redagował kolumnę młodzieżową i literacką w piśmie „Dimokratis”. Był związany z Korespondencyjnym Klubem Młodych Pisarzy Wiry w Poznaniu.

W 1965 wstąpił do Związku Literatów Polskich, w którym pełnił m.in. funkcję sekretarza Oddziału Poznańskiego. Od 1984 był prezesem Oddziału Poznańskiego nowego ZLP, od 1992 wiceprezesem, od 1999 ponownie prezesem. Był współzałożycielem Towarzystwa Przyjaźni Grecko-Polskiej w Atenach i Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Greckiej w Warszawie.

Dwukrotnie żonaty. Od 1961 był mężem Aleksandry z domu Lewandowskiej (zm. 1968), w 1970 zawarł związek małżeński z Elżbietą Borys.

Zmarł w Poznaniu, pochowany 10 listopada 2009 na cmentarzu komunalnym na Junikowie (pole AZ kwatera 2-L2-65).

Twórczość

Opublikował ponad 100 książek. Przetłumaczył utwory ponad 500 autorów greckich na język polski oraz dzieła 130 polskich autorów na język grecki.

Tomiki poezji

  • Barwy czasu, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1961, s. 80.
  • Otwarcie światła, Wyd. Pozn., Poznań 1964, s.88.
  • Wyzwolenie oczu, Wyd. Pozn., Poznań 1967, s.92.
  • Godzina znaczeń, Wyd. Pozn., Poznań 1969, s.92.
  • Bezsenność, Wyd. Pozn. 1970, s.124.
  • Próba nocy, Wyd. Pozn., Poznań 1971, s.108.
  • U słonych źródeł, Wyd. Pozn., 1972, s.200.
  • Dobrze, Syzyfie, Wyd. Pozn., Poznań 1974, s.152.
  • Exodus Wyd. Pozn., Poznań 1976, s.140.
  • Moje krainy Wyd. Pozn., Poznań 1978, s.296.
  • Rodowód Wyd. Pozn., Poznań 1979.
  • Amulet Wyd. Pozn., Poznań 1980, s.128.
  • Po sztormie Wyd. Morskie, Gdańsk 1981, s.100.
  • O diskobolos ap tin polonia/Dyskobol z polski Wyd. Difros, Ateny 1981, s.56.
  • Klepsydra Wyd. Pozn., Poznań 1982, s.112.
  • O Ikaros ap tin Polonia/Ikar z Polski Difros, Ateny 1984, s.68.
  • Słoneczny żal Wyd. Pozn., Poznań 1985, s.96.
  • Bez maski Wyd. Pozn., Poznań 1986, s.440.
  • Feniks Wyd. Pozn., Poznań 1988, s.116.
  • Vracaju se izgranici/Wracają wygnańcy Osvit, Karlovac 1990.
  • Erotyki Biała Seria Poetycka, Poznań 1990, s.36.
  • Właściwa miara BSP, Poznań 1991, s.36.
  • Tylko miłość BSP, Poznań 1993, s.44.
  • Pieśni Orfeusza BSP, Poznań 1994, s.48.
  • To co kochamy jest poezją Biała i Kolorowa Seria Poetycka, Poznań 1995, s 112.
  • Aforyzmy i Haiku, BiKSP, Poznań 1997, s.44. II wyd. poszerzone, Poeticon 2001, s.60.
  • Liryki miłosne Wyd. G&P, Poznań 1997, s.104.
  • W magii światła Wyd. G&P, Poznań 1998, s.92.
  • Najpiękniejsze wiersze miłosne Wyd. Ston2, Kielce 1998, s.72.
  • Galop światła Wyd. Poeticon, Poznań 2000, s.72.
  • Laur Wielkopolski (wspólnie z synem), Poeticon, Poznań 2001, s.192.
  • Poezie-Poezje-Piimata (w trzech językach: grecki, czeski, polski), Wyd. Amazonia, Ostrawa 2003, s.197.
  • Laur Olimpijski (wspólnie z synem), Wyd. Poeticon, Poznań 2004, s.155.
  • Modlitwa do ptaków Wyd. Poeticon, Poznań 2005, s.112.

Powieści

Inne

(przekłady, bajki i mity autorskie, sztuki teatralne, eseistyka)

  • Grek Zorba - Nikos Kazantzakis (przekład, wstęp), Wyd. KiW, Warszawa 1971, s. 330; wyd. II, 1973; wyd. III, 1975; wyd. IV, 1979; wyd. V, 1986; wyd. VI, GMP, Poznań 1995; wyd. VII, Muza, Warszawa 1996; wyd. VIII poprawione, Muza 2009, s. 383
  • De profundis - Stratis Mirivilis (przekład, wstęp), Wyd. MON, Warszawa 1964, s. 260.
  • Nowe przestrzenie Ikara – Antologia poezji greckiej XX wieku (przekład, wstęp), Wyd. Pozn., Poznań 1972, s. 300; wyd. II (poszerzone),1980, s. 362; wyd. III (poszerzone), 1985, s. 380
  • Mała antologia poezji polskiej, [w:] Rita Bumi i Nikos Papas, Nea Pangosmia Piitiki Antologia, t. V, Athina 1976, s. 2329–2353.
  • Latarnie Posejdona – Antologia greckiej poezji morskiej (przekład, wstęp), Wyd. Morskie, Gdańsk 1978, s. 352.
  • N.Chadzinikolau, Politismos kie filozofia/Kultura i filozofia Difros, Ateny 1980, s. 176.
  • Poławiacze gąbek – Antologia greckiej noweli morskiej (przekład, wstęp), Wyd. Morskie, Gdańsk 1982, s. 254.
  • N.Chadzinikolau, Literatura nowogrecka 1453–1983 PWN Poznań-Warszawa 1986, s. 336.
  • Antoniu Takis, Trzy natury (wybór poezji), Wyd. Glob, Szczecin 1986, s.100.
  • Aforyzmy Greków (przekład i posłowie), Wyd. Pozn., Poznań 1989, s. 132; wyd. II, Abbos, Poznań 1991, s.144; wyd. III, Miniatura, Kraków 1992, s. 80; wyd. IV Ad Okulos, Warszawa 1998, s. 80; wyd. V, Videograf, Katowice 2004, s. 208; wyd. VI, Zysk i s-ka, Poznań 2009, s. 332.
  • Mała antologia polskiej poezji, [w:] Nikos Anogis, Polonia, Wyd. Mavridis, Athina 1989, s. 36–51 (cała książka o literaturze polskiej powstała z inspiracji i przy pomocy N.Ch.).
  • Antoniu Takis, Epigramaty, BSP Poznań 1990, s. 28.
  • Koniarelli-Siaki Eleni, Twarz Wiosny (poezje), BSP, Poznań 1990, s. 28.
  • Matheu Ewangelia, Ofiara w czasie (poezje), BSP, Poznań 1990, s. 44.
  • Tsutakos Panajotis, Jak ten ptak (poezje), BSP, Poznań 1990, s. 28.
  • Teofilu Fedon, Nocna symfonia (poezje), BSP, Poznań 1991, s. 40.
  • Tsalikis Giorgos, Podróż w czasie (opowiadania), BSP, Poznań 1991, s. 40.
  • Tselenti Alki, Nostalgia ziemi (poezje), BSP, Poznań 1991, s. 44.
  • Sofokles, Antygona (przekład, wstęp), Wyd. Rebis, Poznań 1991, s. 56; wyd. II, Kanon, Warszawa 1994, s. 120; wyd. III, G&P, Poznań 1997, s. 60; wyd. IV, 1998, s. 78; wyd. V, 1999; wyd. VI, 2003; wyd. VII, Zysk i s-ka, Poznań 2009
  • N.Chadzinikolau, Mity greckie Wyd. Rebis, Poznań 1991, s. 163; Wyd. II G&P, Poznań 1998, s. 160; Wyd. III, Siedmioróg, Wrocław 2003, s. 238
  • N.Chadzinikolau, Polonika paramithia/Baśnie polskie Wyd. Smirniotakis, Ateny 1992, s. 86.
  • Arrnokuru–Kerestetzi Ivoni, Krążenie światła (poezje), BSP, Poznań 1992, s. 40.
  • Teofilu Fedon, Liturgia pamięci i morza (poezje), BSP, Poznań 1992, s. 38.
  • Antoniu Takis, Dopóki istnieję (poezje), BSP, Poznań 1993, s. 36.
  • Moje okno różą ozdobił Bóg – Antologia poezji greckiej, Wyd. Ibis, Warszawa 1994, s. 168.
  • Smakowski Andrzej, I evdomada ton pulion/Tydzień ptaków, przekład na język grecki, Wyd. Smirniotakis, Ateny 1994, s. 20.
  • Garifalaki-Nikolau Lina, Nie tylko żal (poezje), BSP, Poznań 1995, s. 48.
  • Sofokles, Elektra (libretto do opery Mikisa Theodorakisa), ars nowa, Poznań 1995, s. 68.
  • Ritsos Yannis, Sonata księżycowa, w: Najsłynniejsze poematy XX wieku, Wyd. Sponsor, Kraków 1996, s. 175–191.
  • Lagakou Nelli, Owiana światłem (poezje), BiKSP, Poznań 1997, s. 48.
  • Stamati Maria, Pieśni nocy (poezje), BiKSP, Poznań 1997.
  • Szymborska Wisława, Telos kie Archi/Koniec i początek Ateny 1997, s. 64.
  • Kutsochera Leta, Wieczny czas (poezje), BiKSP, Poznań 1998, s. 52.
  • Miłość Greków – Antologia greckiej poezji miłosnej (przekład i wstęp), Wyd. Ad Okulos, Warszawa 1998, s. 144.
  • Pylorof-Sotiroudi Sonia, Wieczorne (poezje), BiKSP, Poznań 1998, s. 48.
  • Safona, Erotyki Wyd. G&P, Poznań 1998, s. 92; wyd. II całościowe Zysk i s-ka, Poznań 2009
  • Sofokles, Elektra (przekład i wstęp) Wyd. G&P, Poznań 1998, s. 80.; wyd. II Zysk i s-ka, Poznań 2009
  • Sofokles, Król Edyp (przekład i wstęp) Wyd. G&P, Poznań 1998, s. 76; wyd. II 2001; wyd. III 2003; wyd. IV Zysk i s-ka, Poznań 2009
  • Mistrioti Maria, Sternik wiatr (poezje), BiKSP, Poznań 1999, s. 38.
  • Kakava-Garidi Niki, Przed bramami (poezje), BiKSP, Poznań 1999, s. 56.
  • Fotiadou Giota, Na granicach nocy (poezje), Poeticon, Poznań 2000, s. 52.
  • Miłosz Czesław, I Piisii/Poezje, Ateny 2000, s. 72.
  • Homer, Iliada, Wyd. G&P, Poznań 2000, s. 501; Wyd. II, Videograf, Katowice 2004
  • N.Chadzinikolau, Dziewczyny z Delf (dramat), Poeticon 2001, s. 60.
  • N.Chadzinikolau, Meduza (sztuka dla dzieci), Poeticon, Poznań 2002, s. 42.
  • N.Chadzinikolau, Rewolucja grecka 1821 i filhellenizm w literaturze oraz opinii społecznej Europy, Wyd. Poeticon 2004, s. 141.
  • N.Chadzinikolau, Hellenizm w poezji Leopolda Staffa Poeticon, Poznań 2004, s. 61
  • Pittaras Dionisis, Poezje (przekład wspólnie z synem), Poeticon, Poznań 2003, s. 76
  • 150 bajek Ezopa Poeticon, Poznań 2003, s. 88.
  • Myśli antyczne (brak nazwiska tłumacza) Wyd. Videograf, Katowice 2003, s. 15–109.
  • N.Chadzinikolau, Odisseas Elitis poeta światła i morza (monografia), Wyd. Naukowe UAM, Poznań 2004, s. 252.
  • N.Chadzinikolau, Bajki greckie Wyd. Sens, Poznań 2005, s. 150.
  • Nikos i Ares Chadzinikolau, Ilustrowana Księga Mitów Greckich, Videograf II, Chorzów 2006, s. 287.

Ordery i odznaczenia

Źródło:

Nagrody i wyróżnienia

Źródło:.

Przypisy

  1. 1 2 KS: Nikos Chadzinikolau nie żyje. polskatimes.pl, 2009-11-06. [dostęp 2009-11-06].
  2. ↑ Poeta Nikos Chadzinikolau nie żyje [online], Interia.pl, 6 listopada 2009 [dostęp 2021-06-18].
  3. 1 2 3 4 5 6 Anna Hejman, Barbara Tyszkiewicz, Chadzinikolau Nikos – Słownik Pisarzy i Badaczy XX i XXI w. [online], pisarzeibadacze.ibl.edu.pl [dostęp 2025-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-28].
  4. ↑ Dr Nikos Chadzinikolau, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2017-12-18].
  5. ↑ Plan Poznania - Cmentarze [online], www.poznan.pl [dostęp 2025-12-09].
  6. ↑ Poznań. Zmarł poeta Nikos Chadzinikolau [online], Wyborcza.pl, 6 listopada 2009 [dostęp 2009-11-06] [zarchiwizowane z adresu 2009-11-09].
  7. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 marca 2002 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2002 r. Nr 18, poz. 322 (ISAP)).
  8. 1 2 Kto jest kim w Polsce 1989, s. 160.
  9. 1 2 3 Nikos Chadzinikolau: "Przez całe życie próbuję łączyć swoje dwie ojczyzny, Grecję i Polskę" | Odkryj Poznań | Poznan.pl [online], www.poznan.pl [dostęp 2025-02-27].
  10. ↑ Nagrody Bydgoskiej Wiosny Poetyckiej. „Litery”. Nr 7, s. 31, 1962. Gdańsk: Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-02-27].
  11. ↑ Miłosława Bukowska-Schielmann. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1986. Życie literackie. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 11, s. 294, 1988. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2025-12-09].
  12. ↑ Miłosława Bukowska-Schielmann, Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1988. Życie literackie, „Gdański Rocznik Kulturalny”, Nr 13, 1990, s. 244, ISSN 0860-2492 [dostęp 2025-12-30].

Linki zewnętrzne