Nocohutia

Nocohutia
	Geocapromys
	F.M. Chapman, 1901
	; Ncohutia jamajska (G. brownii)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	jeżozwierzowce
Infrarząd	jeżozwierzokształtne
Parworząd	Caviomorpha
Nadrodzina	Octodontoidea
Rodzina	kolczakowate
Podrodzina	hutie
Plemię	Capromyini
Rodzaj	nocohutia
	Typ nomenklatoryczny
	Capromys (Geocapromys) brownii J.B. Fischer, 1830
Synonimy
	Synodontomys G.M. Allen, 1917;
	Synodontomys G.M. Allen, 1917;
Gatunki
	5 gatunków (w tym 3 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	5 gatunków (w tym 3 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Nocohutia (Geocapromys) – rodzaj ssaków z podrodziny hutii (Capromyinae) w obrębie rodziny kolczakowatych (Echimyidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w zachodniej, wschodniej i środkowej Jamajce i na Bahamach.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 280–448 mm, długość ogona 40–64 mm; masa ciała ok. 2 kg.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1901 roku amerykański zoolog Frank Michler Chapman w artykule zatytułowanym Rewizja rodzaju Capromys, opublikowanym w czasopiśmie „Bulletin of the American Museum of Natural History”. Chapman wymienił trzy gatunki – Capromys brownii J.B. Fischer, 1830, Capromys ingrahami J.A. Allen, 1891 i †Capromys brachyurus thoracatus F.W. True, 1889 – nie wskazując gatunku typowego; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Capromys brownii J.B. Fischer, 1830 (nocohutia jamajska).

Etymologia

Geocapromys: gr. γεω- geō- ‘ziemny-’, od γη gē ‘ziemia’; rodzaj Capromys Desmarest, 1822 (hutia) (gr. καπρος kapros ‘dzik’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’); w aluzji do — wyjątkowego w stosunku do pokrewnych gatunków z rodzaju Capromys — naziemnego trybu życia.
Synodontomys: gr. συν sun ‘razem’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’ ; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Capromys columbianus F.M. Chapman, 1892.

Nazewnictwo zwyczajowe

W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” dla rodzaju tych gryzoni nadano nazwę nocohutia.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące dwa współcześnie żyjące i trzy wymarłe po 1500 roku gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Geocapromys thoracatus	(F.W. True, 1888)	nocohutia wyspowa	gatunek monotypowy	endemit Hondurasu: znany tylko z Cisne Pequeño w Zatoce Honduraskiej	DC: 31–34 cm DO: 5,7–7 cm MC: brak danych	EX
Geocapromys caymanensis	G.S. Morgan, MacPhee, R. Woods & Turvey, 2019		gatunek monotypowy	endemit Kajmanów: Cayman Brac i Wielki Kajman	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Geocapromys brownii	(J.B. Fischer, 1830)	nocohutia jamajska	gatunek monotypowy	endemit Jamajki: silnie rozdrobniony zasięg występowania	DC: 37–45 cm DO: 4–6,4 cm MC: powyżej 2 kg	EN
Geocapromys ingrahami	J.A. Allen, 1891	nocohutia bahamska	gatunek monotypowy	endemit Bahamów: znany tylko ze wschodniej Plana Cays; introdukowany na Little Wax Cay i Warderick Wells Cay	DC: 28–32 cm DO: około 5,5 cm MC: brak danych	CR
Geocapromys columbianus	F.M. Chapman, 1901	nocohutia kubańska	gatunek monotypowy	endemit Kuby: główna wyspa i Isla de la Juventud	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	EX

Kategorie IUCN: EN – gatunek zagrożony, CR – gatunek krytycznie zagrożony, EX – gatunek wymarły; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ W teriologii za taksony współczesne uważa się również gatunki wymarłe po 1500 roku.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
↑ Gatunek wymarły w 1955 roku po silnym huraganie i introdukcji kotów domowych (Felis catus).

Przypisy

1 2 F.M. Chapman. A revision of the genus Capromys. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 14, s. 314, 1901. (ang.).
↑ Allen 1917 ↓, s. 5.
1 2 3 4 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 296–297. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 570. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 P.-H. Fabre, J. Patton & Y. Leite: Family Echimyidae (Hutias, Coypu South and American Spiny-rats). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 593–594. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Geocapromys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-02-17].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 366. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Allen 1917 ↓, s. 8.
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 293, 1904. (ang.).
1 2 S. Anderson, Ch.A. Woods, G.S. Morgan & W.L.R. Oliver. Geocapromys brownii. „Mammalian Species”. 201, s. 1–5, 1983. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 254.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 171.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 160.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: Taxonomic overview. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-20]. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-20]. (ang.).
↑ Taxonomy: Geocapromys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-05-05]. (ang.).
1 2 G.S. Morgan. Geocapromys thoracatus. „Mammalian Species”. 341, s. 1–5, 1985. DOI: 10.2307/3504186. (ang.).
↑ Appendix 1: Extinct species. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 706–707. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ G.S. Morgan, R.D.E. Macphee, R. Woods & S.T. Turvey. Late Quaternary fossil mammals from the Cayman Islands, West Indies. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 428, s. 1–82, 2019. DOI: 10.1206/0003-0090.428.1.1. (ang.).

Bibliografia

G.M. Allen. New fossil mammals from Cuba. „Bulletin of the Museum of Comparative Zoology at Harvard College”. 61 (1), s. 1–12, 1917. (ang.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).
S.S. Anderson S.S., Ch.A.Ch.A. Woods Ch.A.Ch.A., G.S. Morgan & W.L.R.G.S.M.& W.L.R. Oliver G.S. Morgan & W.L.R.G.S.M.& W.L.R., Geocapromys brownii, „Mammalian Species”, 201, 1983, s. 1–5 (ang.).
G.S.G.S. Morgan G.S.G.S., Geocapromys thoracatus, „Mammalian Species”, 341, 1989, s. 1–5 (ang.).

[15] W teriologii za taksony współczesne uważa się również gatunki wymarłe po 1500 roku.

[17] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[22] Gatunek wymarły w 1955 roku po silnym huraganie i introdukcji kotów domowych (Felis catus).

[Chapman-1] 1 2 F.M. Chapman. A revision of the genus Capromys. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 14, s. 314, 1901. (ang.).

[CITEREFAllen1917[https://www.biodiversitylibrary.org/page/30290503_5]-2] Allen 1917 ↓, s. 5.

[Cichocki&inni-3] 1 2 3 4 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 296–297. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-4] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 570. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Fabre&inni-5] 1 2 3 4 5 P.-H. Fabre, J. Patton & Y. Leite: Family Echimyidae (Hutias, Coypu South and American Spiny-rats). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 593–594. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-6] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Geocapromys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-02-17].

[amw-7] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 366. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFAllen1917[https://www.biodiversitylibrary.org/page/30290500_8]-8] Allen 1917 ↓, s. 8.

[Palmer-9] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 293, 1904. (ang.).

[Anderson&inni-10] 1 2 S. Anderson, Ch.A. Woods, G.S. Morgan & W.L.R. Oliver. Geocapromys brownii. „Mammalian Species”. 201, s. 1–5, 1983. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=194_254]-11] Jaeger 1959 ↓, s. 254.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=211_171]-12] Jaeger 1959 ↓, s. 171.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=200_160]-13] Jaeger 1959 ↓, s. 160.

[mdd2-14] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: Taxonomic overview. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-20]. (ang.).

[mdd-16] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-20]. (ang.).

[18] Taxonomy: Geocapromys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-05-05]. (ang.).

[ms-19] 1 2 G.S. Morgan. Geocapromys thoracatus. „Mammalian Species”. 341, s. 1–5, 1985. DOI: 10.2307/3504186. (ang.).

[amw2-20] Appendix 1: Extinct species. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 706–707. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Morgan&inni-21] G.S. Morgan, R.D.E. Macphee, R. Woods & S.T. Turvey. Late Quaternary fossil mammals from the Cayman Islands, West Indies. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 428, s. 1–82, 2019. DOI: 10.1206/0003-0090.428.1.1. (ang.).